Γεωπολιτική «ανάσα» στη Μέση Ανατολή: Το Ιράν ανοίγει τα Στενά του Ορμούζ – Πιο κοντά σε ιστορική συμφωνία με τις ΗΠΑ
Σε μια εβδομάδα που η παγκόσμια οικονομία κρατούσε την ανάσα της, η Τεχεράνη έστειλε το πιο ισχυρό σινιάλο αποκλιμάκωσης. Μετά από έναν σκληρό ναυτικό αποκλεισμό και την ένταση να χτυπά «κόκκινο», το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ για την εμπορική ναυσιπλοΐα η συμφωνια αποτελεί το κρισιμότερο επεισόδιο στην προσπάθεια για μια μόνιμη συμφωνία μεταξύ της κυβέρνησης Τραμπ και του Ιράν, αλλάζοντας τα δεδομένα στον ενεργειακό χάρτη.
Η ανακοίνωση του Ιρανού Υπουργού Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, την Παρασκευή 17 Απριλίου, ότι τα Στενά του Ορμούζ είναι πλέον «πλήρως ανοιχτά» για τα εμπορικά πλοία, σήμανε το τέλος μιας περιόδου αβεβαιότητας που είχε παραλύσει τις θαλάσσιες μεταφορές στον Περσικό Κόλπο. Η κίνηση αυτή, αν και συνδέεται άμεσα με την εκεχειρία στον Λίβανο, ερμηνεύεται από τους αναλυτές ως μια στρατηγική υποχώρηση της Τεχεράνης προκειμένου να αποφευχθεί μια ολοκληρωτική σύγκρουση με τις ΗΠΑ.
Το παρασκήνιο του «ναυτικού αποκλεισμού»
Μόλις λίγες ημέρες πριν, η κατάσταση έμοιαζε μη αναστρέψιμη. Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ είχε δώσει εντολή για ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών, με τις αμερικανικές δυνάμεις να σταματούν κάθε πλοίο που προσπαθούσε να εισέλθει ή να εξέλθει. Αυτή η «ασφυξία» στην οικονομία του Ιράν, σε συνδυασμό με το τέλος των απαλλαγών για το ρωσικό πετρέλαιο, ανάγκασε την Τεχεράνη να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, προτείνοντας αρχικά τη διέλευση από την πλευρά του Ομάν.
Συμφωνία 20 δισ. δολαρίων: Χρήματα έναντι ουρανίου
Σύμφωνα με πληροφορίες, οι δύο πλευρές βρίσκονται πλέον πολύ κοντά σε ένα σχέδιο τριών σελίδων που θα μπορούσε να τερματίσει την πολυετή κρίση. Ο πυρήνας της συμφωνίας προβλέπει μια οικονομική «ένεση» 20 δισ. δολαρίων προς το Ιράν (αποδέσμευση παγωμένων κεφαλαίων), με αντάλλαγμα την παράδοση του αποθέματος εμπλουτισμένου ουρανίου της χώρας και την αυστηρή εποπτεία του πυρηνικού της προγράμματος. Ο ίδιος ο Τραμπ δήλωσε πως η συμφωνία είναι «πολύ κοντά», αφήνοντας να εννοηθεί ότι η υπογραφή μπορεί να πέσει ακόμα και στο Πακιστάν, που λειτούργησε ως διαμεσολαβητής.
Βουτιά στις τιμές του πετρελαίου και ανακούφιση στις αγορές
Η αντίδραση των αγορών ήταν ακαριαία. Με το που έγινε γνωστό ότι η σημαντικότερη ενεργειακή αρτηρία του πλανήτη —από την οποία διέρχεται το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης— ξανανοίγει, οι τιμές του πετρελαίου Brent σημείωσαν πτώση άνω του 10%, υποχωρώντας κοντά στα 90 δολάρια το βαρέλι. Για χώρες όπως η Ινδία, που αντιμετώπιζαν σοβαρό πρόβλημα ενεργειακής επάρκειας λόγω του αποκλεισμού, η εξέλιξη αυτή αποτελεί «σωσίβιο» για την εγχώρια παραγωγή και την οικονομία τους.
Η επόμενη μέρα: Εκεχειρία ή μόνιμη ειρήνη;
Παρά την αισιοδοξία, ο Λευκός Οίκος ξεκαθάρισε ότι ο ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών θα παραμείνει σε ισχύ μέχρι την οριστική υπογραφή της συμφωνίας. Οι επόμενες 48 ώρες θεωρούνται κρίσιμες, καθώς η Τεχεράνη προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στις απαιτήσεις της Ουάσινγκτον για 20ετή δέσμευση μη απόκτησης πυρηνικών και στις εσωτερικές πιέσεις των σκληροπυρηνικών του καθεστώτος.
