Γ. Χατζηθεοδοσίου στο “Π”: Η απόφαση του ΣτΕ για τα ισόβια συμβόλαια υγείας: Μια θεσμική τομή με ευθύνη για το μέλλον
Του
ΓΙΑΝΝΗ ΧΑΤΖΗΘΕΟΔΟΣΙΟΥ
Προέδρου ΕΕΑ,
Επίτιμου Διδάκτορος ΠΑΠΕΙ και Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών
Η πρόσφατη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας για τα ισόβια συμβόλαια υγείας δεν αποτελεί απλώς μία ακόμη δικαστική εξέλιξη. Συνιστά μια ουσιαστική θεσμική τομή που επανακαθορίζει το πλαίσιο λειτουργίας της ιδιωτικής ασφάλισης στη χώρα μας και θέτει επί τάπητος ζητήματα νομιμότητας, διαφάνειας και κοινωνικής ευθύνης. Πρόκειται για μια απόφαση που έρχεται να ανατρέψει πρακτικές οι οποίες, επί σειρά ετών, είχαν παγιωθεί στην ασφαλιστική αγορά, χωρίς τον απαιτούμενο έλεγχο και χωρίς την αναγκαία προστασία του καταναλωτή.
Αποδείχθηκε με τον πλέον ξεκάθαρο και αδιαμφισβήτητο τρόπο ότι ο τρόπος αναπροσαρμογής των ασφαλίστρων στα ισόβια προγράμματα υγείας δεν ήταν ορθός. Οι όροι που χρησιμοποιήθηκαν κρίθηκαν καταχρηστικοί, ασαφείς και μη επαρκώς αιτιολογημένοι. Οι αυξήσεις που επιβλήθηκαν δεν στηρίζονταν σε προσδιορίσιμα, αντικειμενικά και ελέγξιμα κριτήρια, γεγονός που παραβίαζε βασικές αρχές της ασφαλιστικής σύμβασης αλλά και της προστασίας του καταναλωτή.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο, όμως, δεν είναι μόνο η νομική διάσταση του ζητήματος. Είναι οι κοινωνικές του συνέπειες. Χιλιάδες πολίτες, οι οποίοι επί δεκαετίες κατέβαλλαν με συνέπεια τα ασφάλιστρά τους, βρέθηκαν αντιμέτωποι με υπέρογκες και αιφνίδιες αυξήσεις, τις οποίες αδυνατούσαν να καλύψουν. Το αποτέλεσμα ήταν η διακοπή ισόβιων συμβολαίων υγείας και η έξοδος αυτών των ανθρώπων από το σύστημα ιδιωτικής ασφάλισης, σε ηλικίες μάλιστα που η ανάγκη για υγειονομική κάλυψη είναι μεγαλύτερη από ποτέ.
Η απόφαση 2196/2025 του Συμβουλίου της Επικρατείας, η οποία επικύρωσε την επιβολή προστίμου ύψους 2 εκατ. ευρώ σε τρεις ασφαλιστικές εταιρείες για τη χρήση καταχρηστικών όρων αναπροσαρμογής ασφαλίστρων, έρχεται να επιβεβαιώσει προηγούμενες κρίσεις των διοικητικών πρωτοδικείων και εφετείων. Πλέον, η ανώτατη δικαστική αρχή της χώρας θέτει οριστικό τέλος σε κάθε αμφισβήτηση: Οι πρακτικές αυτές δεν ήταν νόμιμες.
Ως Επαγγελματικό Επιμελητήριο Αθηνών, έχουμε αναδείξει επανειλημμένα το πρόβλημα, επισημαίνοντας ότι οι συνεχείς και αναιτιολόγητες αυξήσεις στα ισόβια συμβόλαια υγείας υπονομεύουν την εμπιστοσύνη των πολιτών και απαξιώνουν συνολικά την έννοια της ιδιωτικής ασφάλισης. Σήμερα, όμως, δεν αρκεί η διαπίστωση και η δικαίωση. Απαιτείται ουσιαστική αποκατάσταση.
Οι ασφαλισμένοι που διατηρούν ενεργά τα συμβόλαιά τους έχουν πλέον τη δυνατότητα να διεκδικήσουν μειώσεις ασφαλίστρων και, όπου αυτό είναι εφικτό, επιστροφή ποσών που επιβλήθηκαν αχρεωστήτως. Το μεγάλο και κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, αφορά εκείνους που αναγκάστηκαν να διακόψουν την ασφάλισή τους. Ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη για την απώλεια χιλιάδων συμβολαίων υγείας; Και με ποιον τρόπο μπορεί να αποκατασταθεί η ζημία σε ανθρώπους που σήμερα βρίσκονται εκτός ασφαλιστικής κάλυψης;
Το ζήτημα αυτό δεν αφορά μόνο το παρελθόν. Αφορά άμεσα το παρόν και καθορίζει το μέλλον της ιδιωτικής ασφάλισης στην Ελλάδα. Ιδίως σε μια περίοδο όπου δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί ο νέος δείκτης αναφοράς για τις αναπροσαρμογές ασφαλίστρων, ο οποίος αναμένεται προς τα τέλη του 2026. Μέχρι τότε, απαιτείται αυτοσυγκράτηση, υπευθυνότητα και σεβασμός στον ασφαλισμένο.
Ιδιαίτερη αναφορά, όμως, πρέπει να γίνει και στους ασφαλιστικούς διαμεσολαβητές, οι οποίοι βρίσκονται στην πρώτη γραμμή, αντιμετωπίζοντας καθημερινά την ανασφάλεια των πολιτών ή ακόμη και την αγανάκτησή τους. Απόπειρες μετακύλισης του κόστους των ανατιμήσεων στις προμήθειές τους, ακόμη και με αναδρομική ισχύ, δεν είναι ούτε δίκαιες ούτε αποδεκτές. Οι διαμεσολαβητές αποτελούν τον βασικό συνδετικό κρίκο μεταξύ ασφαλιστικών εταιρειών και κοινωνίας. Οπότε, ο ρόλος τους είναι καθοριστικός για την εύρυθμη λειτουργία της ασφαλιστικής αγοράς και σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να μετατραπούν στο εύκολο θύμα λανθασμένων επιλογών.
Το Συμβούλιο της Επικρατείας θέτει ξεκάθαρα το πλαίσιο που πρέπει να διέπει τα ασφαλιστήρια υγείας: Σαφείς και συγκεκριμένες ρήτρες αναπροσαρμογής, πλήρης περιγραφή του τρόπου υπολογισμού των αυξήσεων, εύλογα και προσδιορίσιμα κριτήρια και ουσιαστική πρόσβαση του ασφαλισμένου στα τεχνικοοικονομικά στοιχεία καθ’ όλη τη διάρκεια της σύμβασης.
Η ιδιωτική ασφάλιση έχει αξία και ρόλο να διαδραματίσει στο σύγχρονο κοινωνικό κράτος. Για να το πετύχει, όμως, χρειάζεται εμπιστοσύνη, διαφάνεια και σεβασμό. Αυτήν την ευθύνη οφείλουμε να την αναλάβουμε όλοι.
