- Τι αλλάζει βασικά με το νέο Σύμφωνο για το Άσυλο και τη Μετανάστευση;
Το νέο Σύμφωνο εισάγει αυστηρότερους ελέγχους στα εξωτερικά σύνορα, ταχύτερες διαδικασίες ασύλου και επιστροφών, καθώς και υποχρεωτικό μηχανισμό ευρωπαϊκής αλληλεγγύης για τη στήριξη των κρατών πρώτης γραμμής, όπως η Ελλάδα. Το νέο Σύμφωνο ψηφίστηκε μόνο από τη Νέα Δημοκρατία, η οποία στήριξε το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο διεκδικώντας αυστηρότερη φύλαξη των συνόρων, ταχύτερες επιστροφές και μεγαλύτερη ευρωπαϊκή στήριξη για τις χώρες πρώτης γραμμής.
- Τι είναι το screening και ποιους αφορά;
Το screening είναι ο υποχρεωτικός αρχικός έλεγχος που εφαρμόζεται σε όλους όσοι εισέρχονται παράνομα στη χώρα, ανεξάρτητα από το αν υποβάλλουν αίτημα ασύλου. Περιλαμβάνει διαδικασίες ταυτοποίησης, υγειονομικού ελέγχου και εκτεταμένου ελέγχου ασφαλείας.
- Πόσο διαρκεί η διαδικασία screening;
Η διαδικασία ολοκληρώνεται εντός 7 ημερών στα σύνορα και εντός 3 ημερών στην ενδοχώρα.
- Τι συμβαίνει μετά την ολοκλήρωση του screening;
Μετά την ολοκλήρωση του screening, ο υπήκοος τρίτης χώρας οδηγείται είτε σε διαδικασία ασύλου, είτε σε διαδικασία επιστροφής, είτε σε διαδικασία μετεγκατάστασης σε άλλο κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
- Ποιοι υπάγονται στις ταχείες διαδικασίες ασύλου στα σύνορα και τι ισχύει;
Στις ταχείες διαδικασίες ασύλου στα σύνορα υπάγονται κυρίως πρόσωπα που προέρχονται από χώρες με χαμηλά ποσοστά αναγνώρισης ασύλου ή πρόσωπα που επιχειρούν να παραπλανήσουν τις εθνικές αρχές. Οι διαδικασίες αυτές ολοκληρώνονται υποχρεωτικά εντός 12 εβδομάδων. Κατά το διάστημα αυτό, ο αιτών δεν θεωρείται ότι έχει εισέλθει τυπικά στη χώρα, δεν έχει πρόσβαση στην αγορά εργασίας και τελεί υπό κράτηση ή αυστηρό περιορισμό.
- Τι προβλέπεται για όσους έχουν ισχυρό προσφυγικό προφίλ;
Οι αιτούντες με αυξημένες πιθανότητες χορήγησης διεθνούς προστασίας υπάγονται στην κανονική διαδικασία ασύλου, εισέρχονται νόμιμα στη χώρα και έχουν πρόσβαση στην εργασία, στην εκπαίδευση και στις λοιπές εγγυήσεις προστασίας.
- Τι συμβαίνει όταν απορρίπτεται μια αίτηση ασύλου;
Σε περίπτωση απόρριψης αίτησης ασύλου, εκδίδεται ταυτόχρονα απόφαση επιστροφής και ο απορριφθείς είτε αναχωρεί οικειοθελώς είτε απομακρύνεται αναγκαστικά από τις αρμόδιες αρχές.
- Ποιο είναι το βασικό όφελος της Ελλάδας από τον νέο μηχανισμό αλληλεγγύης;
Η Ελλάδα αποκτά θεσμοθετημένη ευρωπαϊκή στήριξη μέσω μετεγκαταστάσεων, χρηματοδότησης και επιχειρησιακής βοήθειας, ώστε να μην αντιμετωπίζει μόνη της αυξημένες μεταναστευτικές πιέσεις.
- Τι αλλάζει με τις υποχρεώσεις της Ελλάδας στο πλαίσιο του Κανονισμού Δουβλίνου;
Μέσα από τη συμφωνία με βασικές χώρες δευτερογενών ροών, όπως η Γερμανία, η Γαλλία, το Βέλγιο και η Ολλανδία, διαγράφονται οι εκκρεμείς περιπτώσεις επιστροφών έως την έναρξη εφαρμογής του νέου Συμφώνου για το Άσυλο και τη Μετανάστευση. Με τον τρόπο αυτό, η χώρα από τις 13 Ιουνίου μηδενίζει το βάρος παλαιών υποθέσεων και θωρακίζεται έναντι μελλοντικών μεταναστευτικών πιέσεων.
- Τι προβλέπεται για τα κέντρα επιστροφών (return hubs) εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης;
Τα κέντρα επιστροφών (return hubs) είναι οργανωμένες δομές εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, στις οποίες μπορούν να μεταφέρονται υπήκοοι τρίτων χωρών των οποίων η αίτηση ασύλου έχει απορριφθεί ή για τους οποίους έχει εκδοθεί απόφαση επιστροφής. Στόχος τους είναι η αποτελεσματικότερη διαχείριση των επιστροφών και η αποτροπή της παράνομης παραμονής στην Ευρώπη. Το σχετικό θεσμικό πλαίσιο προβλέπεται από τον νέο Κανονισμό Επιστροφών της ΕΕ και συμπληρώνει το νέο Σύμφωνο για το Άσυλο και τη Μετανάστευση.
Η Ελλάδα συμμετέχει μαζί με τη Γερμανία, την Ολλανδία, την Αυστρία και τη Δανία σε κοινή ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για τη δημιουργία τέτοιων κέντρων. Στόχος των πέντε χωρών είναι η σύναψη των πρώτων συμφωνιών με τρίτες χώρες (Αφρική) εντός του 2026, ώστε οι νέες δομές να καταστούν λειτουργικές από το 2027.
- Τι προβλέπεται για τις ασφαλείς χώρες καταγωγής και τον νέο Κανονισμό Επιστροφών;
Η Ελλάδα έχει ήδη ενσωματώσει βασικές προβλέψεις του νέου ευρωπαϊκού Κανονισμού Επιστροφών, με στόχο την επιτάχυνση των διαδικασιών επιστροφής για πρόσωπα που δεν δικαιούνται διεθνή προστασία. Παράλληλα, διατηρείται και ενισχύεται η εφαρμογή της έννοιας των ασφαλών χωρών καταγωγής, στις οποίες περιλαμβάνονται η Αίγυπτος, το Πακιστάν και το Μπαγκλαντές.
Για τους υπηκόους των συγκεκριμένων χωρών, οι αιτήσεις ασύλου εξετάζονται με ταχύτερες διαδικασίες, καθώς τεκμαίρεται ότι στις χώρες αυτές δεν υφίσταται γενικευμένος κίνδυνος δίωξης ή σοβαρής βλάβης. Σε περίπτωση απόρριψης της αίτησης, ενεργοποιούνται άμεσα οι διαδικασίες επιστροφής σύμφωνα με το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο.
