Απ. Αποστόλου στο “Π”: Η εναντιοτροπία της πολιτικής
Του
ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ
Καθηγητή Πολιτικής και Κοινωνικής Φιλοσοφίας
Η δυστυχία μας είναι ότι καλύπτεται διαρκώς το πολιτικό προσωπικό της αχρηστίας και της οξείδωσης, που κατασκευάζει τη δυστυχία και εξαργυρώνει την όποια κοινωνική αντίδραση. Η συνταγή είναι γνωστή και λειτουργεί για χρόνια με τον καθημερινό εκμαυλισμό. Όλη τη δουλειά την κάνουν οι καταρράκτες της αντιληπτικής απίσχνασης και ο ίλιγγος των νευρώσεων. Όσο, λοιπόν, πιο νευρωσικός είναι ο πολίτης στις αρχές του συστήματος τόσο πιο μοδάτος γίνεται στον αναληθή και υποβολιμαίο τρόπο ζωής, άρα στον εγκλεισμό του.
Η συναινετική επιδημία της διαφθοράς καθίσταται μια υπερταχεία κυκλοφορία που καταβροχθίζει όλες τις άμυνες. Αν βλέπουμε τη διαφθορά να αποκτά πλειοδοτικές διαστάσεις και να αρχίζει να διαχέεται, πανίσχυρη, προς όλες τις κατευθύνσεις, έγκειται στο γεγονός ότι δεν υπάρχει αξία και κατ’ επέκταση δεν υπάρχει αξιολογική κλίμακα. Μπροστά, λοιπόν, στην ανάγκη όλα να αιωρούνται σε μια αχαλίνωτη κερδοσκοπία, πραγματοποιείται μια απόλυτη σφαίρα επιρροής στους πολίτες προς τη συναινετική διαφθορά, η οποία αψηφά κάθε νόμο αξίας.
Έτσι, από τη στιγμή που η ζωή δεν διέπεται από κανένα αξιακό κανόνα, όλα στριμώχνονται στην αναλογική αμετρία της ποσότητας και ο άνθρωπος ρημάζει στην αφασία της διαφθοράς, κινούμενος στη σύμπληξη της εναντιοτροπίας της ζωής. Ο Ζαν Μποντριγιάρ έγραφε ότι «όταν η δυτική κουλτούρα βλέπει να σβήνουν η μια μετά την άλλη όλες οι αξίες της, τότε εκείνη αντιστρέφεται προς το χειρότερο».
Η υπερ-μολυσματικότητα της συναινετικής διαφθοράς καθίσταται ένας ενδογενής πολλαπλασιασμός. Να γιατί ο μολυσματικός πολιτισμός μας διαθέτει μια καταναγκαστική και οριστική επιτάχυνση του τέλους της ανθρωποποίησης.
Σήμερα, η κοινωνία συνωμοτεί εναντίον του εαυτού της και γίνεται η τεφροδόχος όλων των εσωτερικευμένων αξιών. Ζαρωμένες από τη σχιζοφρένεια της ζωής, ταπεινωμένες και με χαμηλωμένο το κεφάλι, οι αξίες ακολουθούν τις νεκρώσιμες ακολουθίες του τέλους του ανθρώπου, που αντικαθίσταται από τον μετα-άνθρωπο.
Ο μυθοδίαιτος άνθρωπος του αρχαίου κόσμου, που υμνολογούσε το σύσκιο μυστικό, έδωσε τη θέση του στον χρησιμοδίαιτο άνθρωπο του Διαφωτισμού και της εργαλειοποιημένης μέριμνας, ο οποίος με τη σειρά του θα δώσει τη σκυτάλη στον τηλεδίαιτο μετανεωτερικό τρελοπίθηκο, όπου η ικανότητά του ανθρώπου πλέον γίνεται μια μεγάλη αδεξιότητα. Οι λημματιστές του μέλλοντος, αν υπάρξουν και αναζητήσουν στη λέξη «άνθρωπος» ένα νόημα, θα συναντήσουν μια περίληψη αντιγνωμιών.
Αυτή η πορεία στην επιτάχυνση της αντικαθιστά τις ηθικόληπτες κανονικότητες του παρελθόντος με τους κανονιστικούς εκκοινωνισμούς του μέλλοντος, χάριν μιας στρατοπεδοποίησης της ζωής που θα συμβαδίζει με τη νέα δικαιοπολιτική εξουσία. Σήμερα όλα μπερδεύονται σε μια πολυταυτότητα, σαν συμπληρωματική μεταβλητή και συνακόλουθη δυνατότητα.
Ζούμε την αρχή του τέλους μιας διαδικασίας όπου όλα αντιμετατίθενται ή όπου όλα υπάρχουν συμπληρωματικά σε μια πολυταυτότητα που βραχυκυκλώνεται και εξωθείται σε μια αντι-ανθρωπιστική πολιτική. Η πολυταυτότητα γίνεται η «διακλειτική» διαταραχή μας. Δεν έχουμε όνομα, δεν έχουμε νόημα, δεν έχουμε τίποτα να πούμε. Η επιδημία της συναινετικής συνήθειας είναι εδώ και λειτουργεί ως ιός συναίρεσης που συγκλίνει στην αποσύγκρουση των άκρων, χωρίς να υπάρχει κάποια αμυντική αντίδραση.
Στριμώχνεται ο πλανήτης στο ίδιο. Καμιά αλλαγή. Οι ίδιοι ηγέτες με τα ίδια πολιτικά ανεκλάλητα, με τις ίδιες εξωραϊσμένες ψευδαισθήσεις, χωρίς να ασκούν κάποια σαγήνη, γράφουν τη ζωή των λαών στα ίδια, άδοξα πολιτικά πράγματα. Και οι πολίτες, φιλέρημοι και μόνοι, νομιμοποιούν την εξουσία που τους πήρε τα όνειρα, που τους τάισε με σανό για χρόνια, που τους έκανε πρωτόγονους, για να ποτίζουν τα κόμπλεξ τους και να σκέφτονται την ατομικότητά τους, αυτή και μόνο αυτή.
Όλα φαίνονται να γυρίζουν στον τόπο του εγκλήματος. Η Γαλλία μπαίνει σε Μνημόνιο γιατί πίστεψε την μπλόφα των πολιτικών ηγετών της περί δήθεν παντοδυναμίας της. Να, όμως, που ψάχνει να βρει το χαμένο κέντρο της, δηλαδή την πάλαι ποτέ δόξα της. Ο Μπαϊρού, με τον πανικό του επείγοντος, προανήγγειλε μέτρα-φωτιά. Θα δούμε, όμως, αν θα αντέξει η κυβέρνησή του, αφού κρέμεται από μια κλωστή. Η γαλλική κοινωνία, στο glamorous τρενάκι του τρόμου, μένει σαστισμένη μετά τα μέτρα του πρωθυπουργού Μπαϊρού. Απεύχεται τα χειρότερα, αλλά ξέρει ότι δεν υπάρχουν και καλύτερα.
Στις ΗΠΑ, ο Τραμπ, με τους λεονταρισμούς του, έχει ξεχάσει τις υποσχέσεις του και έχει βουλιάξει μέσα στις μπίζνες. Βλέπετε, η πολιτική εδώ και χρόνια δεν είναι τίποτε άλλο από μπίζνες. Και ο Τραμπ είναι η προσωποποίηση του πολιτικού με τη φιλική εννόηση του «κλείνω δουλειές». Με απόλυτη θρησκευτική θέρμη ελέγχει τον κόσμο για να κλείσει δουλειές. Το management του συμφέροντος για εκείνον είναι πάνω από όλα.
Η Ευρώπη χάνεται στα σκόρπια σχέδια. Μένοντας στο περιθώριο όλων των εξελίξεων, έφτιαξε έναν εκλεκτό μηδενισμό που τον αποκαλεί πρόταση ζωής. Παρακολούθημα όλων εκείνων που συμβαίνουν, ζει την ταπείνωσή της ως φυσικό και αναπόφευκτο γεγονός. Το πολιτικό προσωπικό της φτιάχνει μια Ευρώπη που στην παγκόσμια σκακιέρα μοιάζει σαν ψιλικατζίδικο του τρόμου.
Και εμείς, ως επαρχιώτες της Ευρώπης (που επίσης η Ευρώπη λογαριάζεται ως επαρχία του πλανήτη), «κουρεύουμε το στραγάλι και συναχώνουμε τη σουλφαμίδα», όπως έγραφε κάποτε ο Λιαντίνης. Και, μη μπορώντας να διαχειριστούμε την ενοχλητική μοναξιά μας, στρεφόμαστε σε πολιτικές προσωπικότητες που έχουν κάνει τον κύκλο τους, αλλά επιθυμούν και πάλι να αναλάβουν καθήκοντα.
Αυτή η επιστροφή σε πρόσωπα από το χθες πάντα ήταν μια μεγάλη πληγή μας. Δεν πήραμε κανένα μάθημα από τον Ορφέα, όταν κατέβηκε στον Άδη για να πάρει την αγαπημένη του, δεν έχουμε καταλάβει ότι ο χρόνος κλείνει το χθες και πάει με ταχύτητες προς τα εμπρός. Το παρελθόν, έτσι και αλλιώς, έχει εξυφάνει όλες τις δράσεις και όλα τα μεγέθη. Αλλά εμείς, με πείσμα πτωχαλαζονείας, επιμένουμε να βλέπουμε το χθες ως κυρίαρχη δύναμη του σήμερα.
Το λαχανιασμένο βάδην της νεότερης ιστορίας μας δείχνει πως δεν μπορούμε να υπερβούμε τις προκαταλήψεις μας, τους ποταμούς της αβελτηρίας μας και μένουμε έτσι στο παρελθόν γιατί φοβόμαστε το μέλλον. Ξαναζητάμε τους πολιτικούς του παρελθόντος γιατί μάθαμε να τους νομιμοποιούμε, αλλά μαζί με εκείνους μάθαμε να νομιμοποιούμε και τις συμβάσεις μας. Επιπλέον, έχουμε εμπεδώσει ότι στην πολιτική μοιράζονται ρόλους. Να γιατί πολιτικά, χρόνια τώρα, επικοινωνούμε με στρεψόδικους κώδικες, να γιατί οι πολιτικές προτάσεις δεν δίνουν περιεχόμενο και παραμένουν ανελεύθερες και άδικες.
Πτοημένοι από το παρόν και χωρίς έρμα, μοιάζουμε σαν να έχουμε εξαντληθεί από φαντασία και ελπίδα, χτίσαμε χρόνια μια αντιουτοπική κοινωνία και επενδύσαμε σε μια παραιτημένη πολιτική, άρα παίξαμε και χάσαμε. Είναι καιρός λοιπόν να αναστοχαστούμε και να πάμε μπροστά, γιατί αλλιώς θα χάσουμε ό,τι μας έχει απομείνει. Ο Ορφέας, με τη διαδρομή του, αυτό δίδαξε, εξάλλου έχουμε κουραστεί να υπερασπιζόμαστε τις προκαταλήψεις μας και να νομιμοποιούμε τα αδιέξοδά μας. Ας σταματήσουμε, επιτέλους, να είμαστε μουρμούρηδες που λεονταρίζουν, ξερόλες της συνεχιζόμενης χειραγώγησης, ανεύθυνοι με διαπιστευτήρια αθλιότητας.
ΤΟ ΠΑΡΟΝ
