Του
ΒΑΣΙΛΗ ΖΩΓΡΑΦΟΥ
Διευθύνοντος Συμβούλου της Vision Labs R&D Team,
Υποψήφιου Διδάκτορος Επιστήμης Πληροφορικής και Δεδομένων,
BSc (Hons).CS, MBA.IB, MSc.DS, PhD.C.
[email protected]
Η παρουσίαση του MedWatch από τον υπουργό Υγείας Άδωνη Γεωργιάδη, στις 18 Σεπτεμβρίου 2026, σηματοδοτεί μια νέα προσέγγιση στην εποπτεία της ιδιωτικής παροχής υπηρεσιών υγείας. Το σύστημα αξιοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη για την ανίχνευση διαδικτυακών αναρτήσεων και διαφημίσεων ιατρικών υπηρεσιών, διασταυρώνοντας το περιεχόμενό τους με στοιχεία αδειοδότησης και κανόνες ιατρικής δεοντολογίας. Η αρχική πιλοτική εφαρμογή αφορά τα ιατρεία που περιλαμβάνονται στο μητρώο του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών, ενώ έχει ανακοινωθεί η πρόθεση επέκτασής του σε ολόκληρη τη χώρα.
Η πρωτοβουλία αναδεικνύει μια ουσιαστική δυνατότητα της ψηφιακής διοίκησης για τη μετάβαση από τον αποκλειστικά καταγγελτικό ή δειγματοληπτικό έλεγχο σε συστηματική διαδικασία εντοπισμού ενδείξεων παραβατικότητας. Η δημόσια προβολή ιατρικής πράξης μπορεί να εξετάζεται σε συνδυασμό με τα καταχωρημένα επαγγελματικά δικαιώματα και τις σχετικές αδειοδοτήσεις. Η διασταύρωση επιτρέπει στις αρμόδιες αρχές να κατευθύνουν αποτελεσματικότερα τους διαθέσιμους ελεγκτικούς πόρους.
Η επιχειρησιακή απόδοσή του θα αξιολογηθεί μόνο κατά τη δημοσιοποίηση των συγκεντρωτικών στοιχείων για τις περιπτώσεις που επισημάνθηκαν, ελέγχθηκαν και κατέληξαν σε τεκμηριωμένη παράβαση. Η αξιοπιστία της διασταύρωσης εξαρτάται πρωτίστως από την ποιότητα των δεδομένων αναφοράς. Ένα ψηφιακό μητρώο που περιέχει ελλιπείς, παρωχημένες ή ασυνεπείς εγγραφές παράγει λανθασμένες ενδείξεις στην τροφοδότηση του αλγόριθμου. Η εγκυρότητα των επαγγελματικών ιδιοτήτων, η επικαιροποίηση των αδειών, η ορθή αποτύπωση των ιατρικών ειδικοτήτων και η αντιστοίχιση κάθε επαγγελματία με τις νόμιμες δραστηριότητές του αποτελούν αναγκαίες προϋποθέσεις.
Πρόσθετη πολυπλοκότητα δημιουργεί η ερμηνεία της ρητορικής σε μια ψηφιακή ανάρτηση. Ενδέχεται να περιλαμβάνει επιστημονική ενημέρωση, περιγραφή θεραπευτικών επιλογών, αναδημοσίευση περιεχομένου τρίτου ή εμπορική διαφήμιση. Η διάκριση μεταξύ αυτών απαιτεί κατανόηση συμφραζομένων, αξιολόγηση της πηγής και εφαρμογή των κατάλληλων κανόνων. Η αυτοματοποιημένη επεξεργασία επισημαίνει ύποπτα μοτίβα, αλλά δεν πρέπει να συγχέεται με την τελική, νομική ή δεοντολογική κρίση. Σύμφωνα με την παρουσίαση, το σύστημα χρησιμοποιεί τέσσερις χρωματικές κατηγορίες, κόκκινη, κίτρινη, πράσινη και γκρίζα, ενώ οι ενδείξεις διαβιβάζονται στις αρμόδιες αρχές για περαιτέρω έλεγχο. Η αλγοριθμική ταξινόμηση αποκτά ιδιαίτερη θεσμική βαρύτητα όταν επηρεάζει την πιθανότητα ελέγχου ενός επαγγελματία. Η τεκμηρίωση των κριτηρίων, η δυνατότητα ανθρώπινης επανεξέτασης και η διατήρηση πλήρους ιστορικού ενεργειών περιορίζουν τον κίνδυνο αυθαίρετης ή δυσανάλογης μεταχείρισης.
Η ανθρώπινη εποπτεία δεν διασφαλίζεται με την ανθρώπινη παρουσία στο τέλος της διαδικασίας. Απαιτεί ο ελεγκτής να έχει πρόσβαση στο πρωτογενές διαδικτυακό τεκμήριο, στα σχετικά στοιχεία του μητρώου, στον λόγο ενεργοποίησης της επισήμανσης και στη δυνατότητα αιτιολογημένης απόρριψης του αλγοριθμικού αποτελέσματος.
Η συστηματική ανάλυση αναρτήσεων και διαφημίσεων δημιουργεί ζητήματα προστασίας προσωπικών δεδομένων. Η δημόσια προσβασιμότητα μιας πληροφορίας δεν συνεπάγεται απεριόριστη δυνατότητα συλλογής, συσχέτισης και διατήρησής της από τη διοίκηση. Το πεδίο συλλογής, η νομική βάση επεξεργασίας, οι χρόνοι διατήρησης, τα δικαιώματα πρόσβασης και οι διαδικασίες διαγραφής χρειάζονται σαφή προσδιορισμό.
Η διαδικτυακή διαφήμιση δεν αποδεικνύει την πραγματική εκτέλεση ιατρικής πράξης. Το MedWatch οφείλει να διαχωρίζει έναν διαφημιστικό ισχυρισμό ή την πρόθεση παροχής υπηρεσίας από την πραγματική πράξη, ώστε να αποφεύγεται εσφαλμένη απόδοση ευθύνης. Η ταυτοποίηση γιατρών μέσω ιστοσελίδων, κοινωνικών δικτύων και μητρώων ενέχει τον κίνδυνο λανθασμένης συσχέτισης. Διαφορετικές επωνυμίες, παρωχημένα στοιχεία ή πλαστές αναφορές μπορούν να αποδώσουν εσφαλμένα ένα εύρημα σε συγκεκριμένο επαγγελματία.
Η περιορισμένη πρόσβαση σε πλατφόρμες, ιδιωτικό περιεχόμενο και μη ψηφιακές δραστηριότητες δημιουργεί άνιση εποπτεία. Η έντονη διαδικτυακή παρουσία μπορεί να αυξάνει δυσανάλογα την πιθανότητα ελέγχου ενός επαγγελματία. Η σύνθετη ιατρική νομοθεσία, με εξαιρέσεις, ειδικές προϋποθέσεις και μεταβατικές διατάξεις, δεν μετατρέπεται πάντα αξιόπιστα σε αλγοριθμικούς κανόνες. Κάποια λανθασμένη κωδικοποίηση μπορεί να χαρακτηρίσει ως παράβαση μια απολύτως νόμιμη δραστηριότητα.
Τα διαδικτυακά ευρήματα τροποποιούνται ή διαγράφονται. Χωρίς διατήρηση πρωτογενούς υλικού, χρονοσημάνσεων, τιμών κατακερματισμού και τεκμηριωμένη αλυσίδα φύλαξης, η αυθεντικότητα και η αποδεικτική τους αξία αμφισβητείται.
Το MedWatch μπορεί να παραπλανηθεί από πλαστές ιστοσελίδες, ψευδείς διαφημίσεις ή κακόβουλα διαμορφωμένο περιεχόμενο, αποδίδοντας ανύπαρκτες υπηρεσίες σε συγκεκριμένο γιατρό. Η σκόπιμη αλλοίωση δεδομένων ή η εισαγωγή παραπλανητικών οδηγιών επηρεάζει την τεχνητή νοημοσύνη, προκαλώντας εσφαλμένες επισημάνσεις και άδικη στοχοποίηση επαγγελματιών χωρίς επαρκή επαλήθευση της προέλευσης των πληροφοριών.
Η βαθμολόγησή του οφείλει να είναι πλήρως ελέγξιμη και αναπαραγώγιμη. Χωρίς δημοσιοποίηση της βαρύτητας των δεικτών, των κανόνων και των δεδομένων που χρησιμοποιούνται, δεν μπορεί να εξηγηθεί γιατί παρόμοιες περιπτώσεις ταξινομούνται διαφορετικά. Η ίδια περίπτωση πρέπει να παράγει συνεπές αποτέλεσμα και να επιτρέπει την ανεξάρτητη τεχνική επαλήθευση.
Η πλατφόρμα θα συνοδεύεται από εφαρμογή έξυπνου τηλεφώνου που επιτρέπει στους πολίτες να αναζητούν στοιχεία αδειοδότησης ιατρείων και να υποβάλλουν καταγγελίες, προϋποθέτοντας, όμως, σαφή μετατροπή της διοικητικής πληροφορίας σε κατανοητή και αξιόπιστη ενημέρωση, ώστε να αποφεύγεται η δημιουργία ψευδούς αίσθησης ασφάλειας. Η καταγγελτική λειτουργία απαιτεί παράλληλα θεσμικές δικλίδες για την προστασία των καταγγελλόντων, την αποτροπή κακόβουλων αναφορών, την αποδεικτική τεκμηρίωση και την ιχνηλασιμότητα της διαδικασίας εξέτασης.
Το πραγματικό διακύβευμα του MedWatch δεν είναι αν η τεχνητή νοημοσύνη εντοπίζει περισσότερες πιθανές παραβάσεις, αλλά αν να το εφαρμόζει με ακρίβεια, διαφάνεια, αναπαραγωγιμότητα και αποδεικτική αξιοπιστία. Ο αλγόριθμος οδηγεί έναν επαγγελματία στο μικροσκόπιο των ελεγκτικών αρχών, υπό την αιγίδα ότι κάθε ψηφιακό εύρημα οφείλει να είναι επαληθεύσιμο, κάθε συσχέτιση τεκμηριωμένη και κάθε απόφαση ανθρώπινη και ανεξάρτητη. Η τεχνολογία αποτελεί εξαιρετικό εργαλείο εποπτείας αλλά δεν επιτρέπεται να έχει τον ρόλο αόρατου κατήγορου. Το κράτος δικαίου επιτρέπει στον αλγόριθμο να υποδεικνύει πού πρέπει να κοιτάξει ο ελεγκτής και ποτέ τι πρέπει να πιστέψει.
