Του
ΒΑΣΙΛΗ ΤΑΛΑΜΑΓΚΑ
Ένα τεράστιο βουνό από παλιά «κόκκινα δάνεια» στερεί από ένα τεράστιο κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας το αυτονόητο δικαίωμα στη δεύτερη ευκαιρία, εγκλωβίζοντας πολίτες και επιχειρήσεις σε έναν ατέρμονο δικαστικό και οικονομικό λαβύρινθο που ναρκοθετεί τις προοπτικές της χώρας. Τα στοιχεία σοκάρουν και αποτυπώνουν το μέγεθος της κοινωνικής και οικονομικής ασφυξίας, καθώς περίπου 1,5 εκατ. άνθρωποι –σχεδόν το ένα τέταρτο του ενήλικου πληθυσμού της Ελλάδας– βρίσκονται σήμερα πλήρως αποκλεισμένοι από το εγχώριο τραπεζικό σύστημα. Για όλους αυτούς τους δανειολήπτες η καθημερινότητα μοιάζει με μια διαρκή θηλιά, καθώς στερούνται την πρόσβαση ακόμα και στα πιο βασικά χρηματοδοτικά εργαλεία, αδυνατούν να πάρουν επιχειρηματικά ή στεγαστικά δάνεια για να στεγάσουν τα όνειρά τους και δεν μπορούν να εκδώσουν ούτε μία απλή πιστωτική κάρτα για να στηρίξουν την τρέχουσα επαγγελματική τους δραστηριότητα.
Η ρίζα αυτού του βαθύτατου προβλήματος πηγαίνει πίσω στο 2015, όταν, υπό την ασφυκτική πίεση των διεθνών συνθηκών και των μνημονιακών δεσμεύσεων, δημιουργήθηκε το νομικό πλαίσιο που επέτρεψε τη μεταβίβαση άνω του 90% των μη εξυπηρετούμενων δανείων, ύψους 110 δισ. ευρώ, από τα χαρτοφυλάκια των τραπεζών σε εξειδικευμένες εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων. Αντί, όμως, η κίνηση αυτή να φέρει την πολυπόθητη εξυγίανση και τη λύση για την αγορά, οδήγησε με μαθηματική ακρίβεια σε μια νέα, ιδιότυπη ομηρία. Τα δάνεια που κάποτε άλλαζαν χέρια μεταξύ των τραπεζικών ιδρυμάτων κατέληξαν σε απρόσωπες πλατφόρμες διαχείρισης, οι οποίες στην πλειονότητά τους απέρριπταν συστηματικά τις προτάσεις των οφειλετών για βιώσιμες και προσιτές δόσεις. Το οδυνηρό αποτέλεσμα ήταν χιλιάδες δανειολήπτες, που είχαν υποθηκεύσει τις περιουσίες και τα σπίτια μιας ζωής, να βρεθούν ξαφνικά παγιδευμένοι σε μια δίνη απλήρωτων τόκων που διογκώνουν συνεχώς το χρέος τους, με τη μόνη διέξοδο να δίνεται πλέον αναγκαστικά στις δικαστικές αίθουσες.
Σήμερα, ένα ιλιγγιώδες ποσό που αγγίζει τα 75 δισ. ευρώ, δηλαδή σχεδόν το ένα τρίτο του εθνικού ΑΕΠ, παραμένει ουσιαστικά μπλοκαρισμένο εξαιτίας αυτών των νομικών εμπλοκών και των τεράστιων καθυστερήσεων στις ρυθμίσεις. Είναι προφανές ότι μια οικονομία δεν μπορεί να αναπτυχθεί με υγιή, δίκαιο και βιώσιμο τρόπο, όταν το μισό σχεδόν από αυτό το αποκλεισμένο 1,5 εκατ. είναι μικρομεσαίοι επιχειρηματίες, οι οποίοι αποτελούσαν ανέκαθεν τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής αγοράς και τώρα αδυνατούν να επενδύσουν έστω και ένα ευρώ.
Από την πλευρά της Πολιτείας υποστηρίζεται έντονα ότι οι πρόσφατες νομοθετικές παρεμβάσεις και η ενίσχυση του δικαστικού σώματος έχουν αποδώσει καρπούς, μειώνοντας τους χρόνους εκδίκασης των σχετικών υποθέσεων στις 315 ημέρες, από τις 1.200 που απαιτούνταν παλαιότερα, με την αισιόδοξη προσδοκία το πρόβλημα να έχει εξομαλυνθεί πλήρως μέχρι το 2028.
Ωστόσο, οι άνθρωποι της αγοράς και οι νομικοί κύκλοι παραμένουν πολύ πιο σκεπτικοί και επιφυλακτικοί, εκτιμώντας ότι θα χρειαστεί τουλάχιστον μία πενταετία για να ξεκαθαρίσει ουσιαστικά το τοπίο, καθώς οι πραγματικές καθυστερήσεις στα δικαστήρια παραμένουν τεράστιες και υπάρχουν υποθέσεις που παίρνουν δικάσιμο ακόμα και για την επόμενη δεκαετία. Μέχρι να βρεθεί μια ρεαλιστική φόρμουλα, η ελληνική αγορά θα συνεχίσει να πορεύεται με μια ανοιχτή πληγή που κρατά δέσμιους εκατομμύρια πολίτες στην οικονομική αφάνεια και στο περιθώριο της ανάπτυξης. Οι επόμενες εκλογές θα κριθούν και από αυτό.
