Θεανώ Φωτίου: Απαγορεύσεις και τιμωρίες είναι αναποτελεσματικές κι επικίνδυνες για την προστασία ανηλίκων από αλκοόλ και καπνικά προϊόντα…

2 Ιουλίου, 2025 στις κατηγορίες ΠΟΛΙΤΙΚΗ,

…Αντίθετα, η πρόταση της Νέας Αριστεράς είναι ένα άλλο νομοσχέδιο που επιδιώκει: πρόληψη και ευαισθητοποίηση, έγκυρη και έγκαιρη διάγνωση και αποκατάσταση, και βελτίωση των κοινωνικών παραμέτρων.”

Κατά την ομιλία της στην Επιτροπή Κοινωνικών Υποθέσεων στη συζήτηση της Β’ Ανάγνωσης του ν/σχ του Υπ. Υγείας για την προστασία ανηλίκων από προϊόντα καπνού και αλκοόλ, η Βουλεύτρια Νότιου Τομέα Αθηνών Θεανώ Φωτίου ανέφερε, μεταξύ άλλων, τα εξής:

Απαγορεύσεις και τιμωρίες όχι μόνο είναι αναποτελεσματικές για την προστασία ανηλίκων αλλά είναι επικίνδυνες διότι επιδεινώνουν την κατάσταση. Πράγματι, το ν/σχ δεν λαμβάνει υπόψη την πολυπλοκότητα και τους μηχανισμούς της εφηβείας, τη δύσκολη μετάβαση και τις αλλαγές που βιώνει ο/η έφηβος στο σώμα και στην ψυχοσύνθεσή του/της, που πολύ συχνά συνοδεύεται από οργή, θυμό ή θλίψη.

Διαβάστε επίσης: Θ. Φωτίου στο “Π”: Κύριε Μητσοτάκη, οι ανάπηροι δεν είναι πολίτες β’ κατηγορίας

Προσθέστε σε αυτή τη σύνθετη κατάσταση και αντιπαραθετικά περιβάλλοντα, στην οικογένεια, στο σχολείο, στη γειτονιά, για να καταλάβουμε γιατί ο/η έφηβος το μόνο που δεν χρειάζεται είναι προκλητικές απαγορεύσεις και τιμωρητικούς νόμους. Αυτοί δρουν ως επιταχυντές όσων απαγορεύουν. Αντίθετα, οι έφηβοι χρειάζονται νόμους που απευθύνονται σε αυτούς και ζητούν τη συμμετοχή τους σε ότι τους αφορούν, νόμους που τους αντιμετωπίζουν ως υπεύθυνα άτομα και όχι ως εν δυνάμει παραβάτες. Μόνο έτσι θα δημιουργηθεί κουλτούρα, κατανόησης, συνευθύνης και υπευθυνότητας.

Επιπλέον η βουλεύτρια επέκρινε το ν/σχ διότι είναι σκανδαλωδώς ευνοϊκό υπέρ των μεγάλων επιχειρήσεων καπνικών προϊόντων και αλκοόλ καθώς δεν περιλαμβάνει καμία απαγόρευση ή τιμωρία για αυτές, ούτε θεσπίζει ως μέτρο αποτροπής την επιβολή μεγαλύτερων τιμών και ΦΠΑ, ούτε απαγορεύει διαφημίσεις σε χώρους όπου αθλούνται παιδιά. Αντ’αυτών το ν/σχ μεταφέρει στον εργαζόμενο, τον πωλητή, τον σερβιτόρο, την ευθύνη για τον έλεγχο της ανηλικότητας. Και μάλιστα τους αποδίδετε ποινική ευθύνη, με 2-3 έτη φυλάκισης και χρηματική ποινή, παρόλο που οι εργαζόμενοι δεν μπορούν να σηκώσουν κεφάλι στους εργοδότες τους και να μην εξυπηρετήσουν πελάτη με τις ατομικές συμβάσεις εργασίας. Η βουλεύτρια επέκρινε επίσης το ν/σχ διότι περιέχει διατάξεις που συνεχίζουν την ανατριχιαστική πολιτική της ΝΔ στο χώρο της Υγείας όπως για παράδειγμα την επί τα χείρω τροποποίηση του νόμου που διέλυσε την ψυχική υγεία στην χώρα μας.

Η Θεανώ Φωτίου ολοκλήρωσε την ομιλία της παρουσιάζοντας την πρόταση της Νέας Αριστεράς για την προστασία ανηλίκων και εφήβων, η οποία συμπυκνώνεται σε ένα νέο νομοσχέδιο που θα περιλαμβάνει διατάξεις για τα εξής κομβικά ζητήματα:

(1) Πρόληψη και ευαισθητοποίηση σε επίπεδο κοινότητας μέσω ενός δικτύου φορέων και υπηρεσιών που θα εστιάζει καταρχάς στην ενημέρωση και εκπαίδευση, παιδιών, γονιών και εκπαιδευτικών, και θα εμπλέκει όλα τα συναρμόδια Υπουργεία και διάφορους φορείς (ΠΦΥ, κοινωνικές υπηρεσίες και Κέντρα Κοινότητας ΟΤΑ κ.λπ.) Ιδιαίτερος είναι εδώ ο ρόλος των Κέντρων Πρόληψης κατά των εξαρτήσεων που λειτουργούσαν επί χρόνια σε τοπικό επίπεδο και τώρα, με την αντιμεταρρύθμιση της Ψυχικής Υγείας τα απαξιώσατε. Να επανέλθει η τομεοποίηση, να πολλαπλασιαστούν τα Κέντρα και να στελεχωθούν από εξειδικευμένο προσωπικό. Στις παραπάνω δράσεις πρέπει να συμμετέχουν και οι έφηβοι.

(2) Έγκαιρη και έγκυρη διάγνωση, αφενός στα σχολεία με αναβάθμιση, πολλαπλασιασμό και διεύρυνση των Επιτροπών Διεπιστημονικής Υποστήριξης σε κάθε σχολική μονάδα, και αφετέρου στα Κέντρα Στήριξης Οικογένειας και Παιδιού των Κέντρων Κοινότητας.

(3) Αποκατάσταση. Πολλαπλασιασμός των Ιατρείων διακοπής εξάρτησης από καπνό και αλκοόλ στις δημόσιες δομές με δημιουργία τμημάτων ειδικά για ανήλικους.

(4) Βελτίωση των κοινωνικών παραμέτρων που συντελούν στο πρόβλημα: διαβίωση και στέγη, εργασία και δικαιώματα, εισόδημα, προνοιακές και ασφαλιστικές καλύψεις, καθολική και ισότιμη πρόσβαση στην υγεία, προστασία κοινωνικών δικαιωμάτων κ.λπ.

Διαβάστε επίσης: ΟΠΕΚΕΠΕ – Κουκουλώνουν το σκάνδαλο – Άνω κάτω η Νέα Δημοκρατία

Ακολουθεί ολόκληρη η ομιλία:

ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ Σ/Ν ΥΠ. ΥΓΕΙΑΣ

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΝΗΛΙΚΩΝ ΑΠΟ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΚΑΠΝΟΥ ΚΑΙ ΑΛΚΟΟΛ

[Α] 4 λόγοι αποτυχίας του ν/σχ

Έπειτα από τις παρατηρήσεις των φορέων και τις δύο συζητήσεις για το ν/σχ, σήμερα θα εξηγήσω συνοπτικά γιατί αυτό το ν/σχ δεν προστατεύει τους ανηλίκους και εφήβους από την επιβλαβή κατανάλωση αλκοόλ, καπνού και παραγώγων. Τέσσερεις είναι οι βασικοί λόγοι:

[α] Η προστασία ανηλίκων και εφήβων από αλκοόλ, καπνό και παραγώγων τους είναι πολυπαραγοντικό ζήτημα και απαιτεί συνέργειες πολλών υπουργείων. Δεν είναι ζήτημα αποκλειστικά ιατροκεντρικό, ώστε να το αναλαμβάνει μόνο το Υπουργείο Υγείας. Είναι ζήτημα οικογένειας, κοινωνίας και παιδείας. Τα υπουργεία Οικογένειας και Κοινωνικής Συνοχής, Εσωτερικών για την Τοπική Αυτοδιοίκηση και Παιδείας απουσιάζουν εμφαντικά από το νομοσχέδιο.

[β] Η προστασία ανηλίκων και εφήβων δεν είναι ζήτημα απαγορεύσεων και τιμωριών. Επομένως, καθώς το ν/σχ ασχολείται μόνο με απαγορεύσεις είναι καταδικασμένο όχι απλώς να αποτύχει αλλά και να επιδεινώσει την κατάσταση όπως μας έδειξαν μελέτες σε διάφορα κράτη. Δηλαδή, το ν/σχ εξαιτίας της εμμονής του στην αυστηροποίηση και την καταστολή θα καταστήσει ανήλικους και εφήβους ακόμη πιο ευάλωτους στην επιβλαβή κατανάλωση προϊόντων αλκοόλ και καπνού. Και τούτο αποδεικνύεται πρωτίστως από το γεγονός ότι απέτυχαν παταγωδώς οι προηγούμενοι νόμοι που επίσης στηρίζονταν αποκλειστικά σε απαγορεύσεις και τους οποίους εσείς με το ν/σχ αυστηροποιείτε.

[γ] Εσείς κ. Υπουργέ θεωρείτε ότι η παταγώδης αποτυχία των προηγούμενων απαγορευτικών νόμων οφείλεται σε ελλιπή αυστηρότητα, ελλιπή αστυνόμευση και ελλιπή συντονισμό, κάτι που υποτίθεται θα διασφαλίσει ο ΕΟΔΥ. Η αλήθεια όμως είναι ότι ως κυβέρνηση επιλέγετε συνειδητά τον φθηνό τρόπο για να αντιμετωπίσετε την προστασία των ανηλίκων, τις απαγορεύσεις και την καταστολή. Δεν επιλέγετε τον ακριβό τρόπο της πρόληψης, της προστασίας μέσα από μια κοινωνική-κοινοτική προσέγγιση που περιλαμβάνει επαρκείς δημόσιες δομές για την οικογένεια, την εκπαίδευση και την τοπική κοινότητα, διασφαλίζοντας έτσι την έγκαιρη και έγκυρη διάγνωση και αποκατάσταση. Δεν είναι ότι αγνοείτε τον δεύτερο δρόμο κ. Υπουργέ, του ισχυρού κοινωνικού κράτους. Απλώς, η επιλογή σας είναι ο πρώτος, φθηνός και επικίνδυνος δρόμος της καταστολής.

Χείριστος επίσης είναι και ο τρόπος που μεθοδεύετε την παρούσα νομοθέτηση. Αρχικά δημιουργείτε εσκεμμένα πανικό στην κοινωνία, τον λεγόμενο «ηθικό πανικό», μέσα από την συστηματική υπερπροβολή μεμονωμένων περιστατικών στα μέσα ενημέρωσης και, εν συνεχεία, έρχεστε να νομοθετήσετε τιμωρητικά και απαγορευτικά μέτρα ως απάντηση σε αυτόν τον ηθικό πανικό.

[δ] Απαγορεύσεις και τιμωρίες όχι μόνο είναι αναποτελεσματικές για την προστασία ανηλίκων αλλά είναι επικίνδυνες διότι επιδεινώνουν την κατάσταση. Πράγματι, το ν/σχ δεν λαμβάνει υπόψη την πολυπλοκότητα και τους μηχανισμούς της εφηβείας, τη δύσκολη μετάβαση και τις αλλαγές που βιώνει ο/η έφηβος στο σώμα και στην ψυχοσύνθεσή του/της, που πολύ συχνά συνοδεύεται από οργή, θυμό ή θλίψη. Προσθέστε σε αυτή τη σύνθετη κατάσταση και αντιπαραθετικά περιβάλλοντα, στην οικογένεια, στο σχολείο, στη γειτονιά, για να καταλάβουμε γιατί ο/η έφηβος το μόνο που δεν χρειάζεται είναι προκλητικές απαγορεύσεις και τιμωρητικούς νόμους. Αυτοί δρουν ως επιταχυντές όσων απαγορεύουν. Αντίθετα, οι έφηβοι χρειάζονται νόμους που απευθύνονται σε αυτούς και ζητούν τη συμμετοχή τους σε ότι τους αφορούν, νόμους που τους αντιμετωπίζουν ως υπεύθυνα άτομα και όχι ως εν δυνάμει παραβάτες. Μόνο έτσι θα δημιουργηθεί κουλτούρα, κατανόησης, συνευθύνης, υπευθυνότητας.

Υπογραμμίζω επίσης ότι τον υψηλότερο κίνδυνο από εξαρτησιογόνες ουσίες τον αντιμετωπίζουν τα ευάλωτα και φτωχά παιδιά με τα οποία όχι μόνο δεν ασχολείστε καθόλου, αλλά έξι χρόνια τώρα που κυβερνάτε αυξάνεται την παιδική φτώχεια, τη φτώχεια και τις ανισότητες, καθιστώντας τα ακόμα πιο ευάλωτα. Σας θυμίζω: ένα στα πέντε παιδιά είναι φτωχά σήμερα με την κυβέρνηση Μητσοτάκη.

[Β] 4 ειδικές επισημάνσεις για το ν/σχ

Θα μου επιτρέψετε τώρα 4 ειδικές επισημάνσεις

Δεν περιλαμβάνετε στο ν/σχ καμία απαγόρευση ή τιμωρία για τις επιχειρήσεις προϊόντων καπνού, αλκοόλ και παραγώγων τους. Ούτε θεσπίζετε την επιβολή μεγαλύτερων τιμών και ΦΠΑ, ως μέτρο αποτροπής, ούτε απαγόρευση διαφημίσεων στους χώρους όπου αθλούνται παιδιά. Ούτε απαγόρευση χορηγίας ιατρικών συνεδρίων από τέτοιες εταιρείες. Ούτε ταινία σήμανσης για του κινδύνους της κατανάλωσης αλκοόλ από ανήλικους. Μας είπατε ότι κάνατε με τον κ. Βαρτζόπουλο καμπάνια κατά του αλκοόλ που χρηματοδότησαν εταιρείες αλκοολούχων ποτών! Δηλαδή, βάλατε το λύκο να φυλάει τα πρόβατα.

Επισημαίνω τη σκανδαλώδης διάταξη του άρθρου 11 όπου, όσοι έχουν πρόστιμο από παλιότερο έλεγχο σε εφαρμογή του νόμου του 2008, και παρανομήσουν εκ νέου με το νέο νόμο, δεν θεωρούνται υπότροποι ώστε να πάρουν μεγαλύτερο πρόστιμο ή να κλείσουν τις επιχειρήσεις τους!

Κι ενώ κάνετε αυτά τα άκρως ευνοϊκά για τις επιχειρήσεις, για τους εργαζόμενους τι κάνετε στο ν/σχ; Έχετε φροντίσει, στο άρθρο 10, να μεταφέρετε στον εργαζόμενο, τον πωλητή, τον σερβιτόρο, την ευθύνη για τον έλεγχο της ανηλικότητας. Και μάλιστα τους αποδίδετε ποινική ευθύνη, με 2-3 έτη φυλάκισης και χρηματική ποινή! Το ανακοινώσατε θριαμβευτικά ως ποινικοποίηση της ατομικής ευθύνης. Ξέρετε εσείς πολλούς εργαζόμενους, κ. Υφυπουργέ, και μάλιστα τέτοιων επιχειρήσεων, που να μπορούν να σηκώσουν κεφάλι στους εργοδότες τους και να μην εξυπηρετήσουν πελάτη με τις ατομικές συμβάσεις εργασίας;

Τελευταία επισήμανση που αφορά τις λοιπές διατάξεις του Υπ. Υγείας. Επαναλαμβάνω ότι, όπως έλεγε ο κ. Μητσοτάκης παλαιότερα, πράγματι ανατριχιάζουμε με την πολιτική στον χώρο της υγείας όπως την υλοποιείται και με τις εν λόγω διατάξεις. Ανατριχιάζουμε γιατί τροποποιείτε επί τα χείρω τον νόμο που διέλυσε την ψυχική υγεία στον τόπο μας. Ανατριχιάζουμε που αντί για προσλήψεις γιατρών και προσωπικού δίνετε νέες παρατάσεις συμβασιούχων. Ανατριχιάζουμε όταν οι Κινητές Μονάδες Υγείας υπάγονται στον ΕΟΔΥ, διότι αυτό αλλάζει τον ρόλο τους φανερώνοντας τη συνειδητή προσπάθειά σας για υποβάθμιση της δημόσιας Πρωτοβάθμιας Υγείας. Ανατριχιάζουμε όταν επιμένετε να διαχειρίζεστε το δημόσιο χρήμα αδιαφανώς παρέχοντας σε ιδιωτικούς φορείς νέες εξαιρέσεις από το νόμο των δημοσίων συμβάσεων.

—–

Μας είπατε ότι κακώς διαμαρτυρόμαστε ότι εισάγετε τώρα αποκλειστικά απαγορευτικά μέτρα, διότι θα φέρετε αργότερα μια Εθνική Στρατηγική για την προστασία των ανηλίκων από καπνικά προϊόντα και αλκοόλ.

Κύριε Υπουργέ, αγνοείτε τα βασικά βήματα μιας νομοθέτησης; Ξεκινάμε από την Εθνική Στρατηγική, με πλήθος προβλέψεων και αξόνων παρέμβασης, ως μεγάλη ομπρέλα που καλύπτει κάθε πτυχή του θέματος. Μετά περνάμε στο Σχέδιο Δράσης για κάθε έναν άξονα, που εξειδικεύει τις προβλέψεις της Εθνικής Στρατηγικής και περιλαμβάνει χρονοδιάγραμμα. Τέλος, ακολουθούν οι νομοθετικές πρωτοβουλίες για την υλοποίηση του Σχεδίου. Εσείς αντιστρέφετε τη λογική σειρά των πραγμάτων και καταλήγετε στον παραλογισμό του παρόντος νομοσχεδίου.

Το 2019 σας παραδόθηκε στο Υπουργείο σας έτοιμο ένα Εθνικό Σχέδιο Δράσης κατά του αλκοόλ. Κάνατε τίποτα; Όχι βέβαια, ίσως γιατί παρενέβαινε και στις διαφημίσεις στα ΜΜΕ, και στην αλυσίδα εμπορίας και διάθεσης αλκοολούχων ποτών.

[Γ] Πρόταση της Νέας Αριστεράς για την προστασία ανηλίκων κι εφήβων

Κύριε Υπουργέ, επαναλαμβάνω ότι χρειαζόμαστε ένα άλλο νομοσχέδιο με διατάξεις για τα εξής κομβικά ζητήματα: (1) πρόληψη και ευαισθητοποίηση, (2) έγκυρη και έγκαιρη διάγνωση και (3) αποκατάσταση, και (4) βελτίωση των κοινωνικών παραμέτρων.

(1) Πρόληψη σε επίπεδο κοινότητας μέσω ενός δικτύου φορέων και υπηρεσιών που θα εστιάζει καταρχάς στην ενημέρωση και εκπαίδευση, παιδιών, γονιών και εκπαιδευτικών και θα εμπλέκει όλα τα συναρμόδια Υπουργεία (Υγείας, Δικαιοσύνης, Παιδείας, Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας), και διάφορους φορείς: Πρωτοβάθμια Υγεία, κοινωνικές υπηρεσίες και Κέντρα Κοινότητας ΟΤΑ, σχολεία, Κέντρα Ψυχικής Υγείας κ.λπ. Ιδιαίτερος είναι εδώ ο ρόλος των Κέντρων Πρόληψης κατά των εξαρτήσεων που λειτουργούσαν επί χρόνια σε τοπικό επίπεδο και τώρα, με την αντιμεταρρύθμιση της Ψυχικής Υγείας τα απαξιώσατε. Να επανέλθει η τομεοποίηση, να πολλαπλασιαστούν τα Κέντρα Πρόληψης και να στελεχωθούν από εξειδικευμένο προσωπικό. Στις παραπάνω δράσεις πρέπει να συμμετέχουν οι έφηβοι.