Θ. Φωτίου στο “Π”: «Το τζάμπα πέθανε» ή πώς ο Μητσοτάκης προξενεί/οξύνει τη στεγαστική κρίση
Της
ΘΕΑΝΩΣ ΦΩΤΙΟΥ
Βουλευτού Νέας Αριστεράς Β3 Νότιου Τομέα Αθήνας,
πρώην Αναπληρώτριας Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης
Οι εξοργιστικές δηλώσεις της πρώην υφυπουργού Μεταφορών και Υποδομών κ. Χρ. Αλεξοπούλου –«το τζάμπα πέθανε»–, ως σχόλιο για τα πανάκριβα ενοίκια, δεν συνιστούν μόνο απαύγασμα αλαζονείας, κοινωνικής αναλγησίας και αμετροέπειας, αλλά, πολύ χειρότερα, αποκαλύπτουν την πραγματική κυβερνητική πολιτική της ΝΔ. Πολιτική την οποία εφαρμόζει επιθετικά: Την αντίστροφη αναδιανομή του πλούτου από τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα προς τους οικονομικά πανίσχυρους.
Σημειωτέον ότι στη χώρα μας καταγράφεται η μεγαλύτερη στεγαστική κρίση στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Είμαστε πρώτοι σε ποσοστό νοικοκυριών που δαπανούν για στέγαση πάνω από το 40% του εισοδήματός τους, περίπου ένα στα τρία (28,9%) ελληνικά νοικοκυριά, όταν ο μέσος όρος της Ευρώπης είναι 1 στα 12 (8,2%), σύμφωνα με τη Eurostat. Το 67,3% των νέων 18 – 34 ετών στην Ελλάδα είτε ζει με τους γονείς του είτε συντηρείται από αυτούς.
Πώς φτάσαμε, όμως, σε αυτό το σημείο, όταν μέχρι το 2010 είχαμε ένα από τα υψηλότερα ποσοστά ιδιοκατοίκησης στην Ευρώπη, πάνω από 80%; Τρεις είναι οι παράγοντες που μας διαφοροποιούν από το ευρωπαϊκό γίγνεσθαι:
α) Μέχρι το 1990, οι Έλληνες επένδυαν τα χρήματά τους στη στέγη και όχι στις τράπεζες. Από το 1950, ο θεσμός της αντιπαροχής, μοναδική ελληνική πατέντα, και η ανοχή στην αυθαίρετη δόμηση επιτάχυναν την ιδιοκατοίκηση.
β) Η Ελλάδα είναι η μοναδική ευρωπαϊκή χώρα που δεν έχει κοινωνική κατοικία.
γ) Μετά το 1990, ο φθηνός δανεισμός μέχρι το 2010, που η Ελλάδα χρεοκόπησε, υπερχρεώνει τα νοικοκυριά, που χάνουν μαζικά τοις κατοικίες τους διότι αδυνατούν να αποπληρώσουν τα δάνεια. Επιπλέον, η βραχυχρόνια μίσθωση τύπου Airbnb, μεταξύ άλλων, εκτινάσσει τις τιμές κατοικιών και ενοικίασης.
Από το 2019, η κυβέρνηση της ΝΔ παροξύνει την κρίση διότι:
(α) Υλοποιεί την αντίστροφη αναδιανομή του πλούτου, με τρόπους που απομειώνουν το πραγματικό εισόδημα της πλειοψηφίας των πολιτών. Ακραία αντεργατική πολιτική που κρατά τους μισθούς καθηλωμένους. Εν όψει ακρίβειας, αρνείται να μειώσει την έμμεση φορολογία, με αποτέλεσμα τη φοροαφαίμαξη. Ενισχύει τα καρτέλ αισχροκέρδειας σε τράπεζες, ενέργεια, τρόφιμα, μεταφορές κ.λπ. Ιδιωτικοποιεί και συρρικνώνει το κοινωνικό κράτος, οπότε μειώνεται και ο κοινωνικός μισθός. Όμως, αυτή η μείωση πραγματικών εισοδημάτων εντείνει την κρίση ακρίβειας, η οποία συναντά τη στεγαστική κρίση, συγκροτώντας μαζί την κρίση του κόστους διαβίωσης.
(β) Δεν παρέχει καμιά προστασία στην κύρια κατοικία, καθώς ψήφισε πτωχευτικό κώδικα που την κατάργησε. Έτσι, κινδυνεύουν από πλειστηριασμό περίπου 300.000 κατοικίες που βρίσκονται υποθηκευμένες σε «κόκκινα» δάνεια που κατέχουν τράπεζες και funds.
(γ) Η στεγαστική πολιτική της συστηματικά ενισχύει τη ζήτηση, με αποτέλεσμα οι τιμές αγοράς κατοικιών και ενοικίασης να αυξάνονται ακόμη περισσότερο. Πράγματι, η ΝΔ δαπάνησε 1,75 δισ. ευρώ δημόσιους πόρους (750 εκατ. ευρώ από τον πρώην Οργανισμό Εργατικής Κατοικίας και 1 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης) για να χρηματοδοτήσει χαμηλότοκα στεγαστικά δάνεια, αυξάνοντας τις τιμές, όπως επισημαίνει και η ΤτΕ. Η δήθεν κοινωνική αντιπαροχή, παρόλο που ψηφίστηκε το 2022, δεν έχει δώσει καμία κατοικία.
Η Νέα Αριστερά υποστηρίζει ότι η απάντηση στη στεγαστική κρίση πρέπει να κινηθεί στους εξής τρεις άξονες:
(1) Προστασία των πολιτών από τις αντιξοότητες των αγορών, είτε αυτές αφορούν την ενοικίαση είτε την αγορά κύριας κατοικίας, με παρεμβάσεις όπως ένας νέος νόμος για την προστασία της κύριας κατοικίας από πλειστηριασμούς και σταμάτημα αυτών για χαμηλά και μεσαία εισοδήματα, πλαφόν στα ενοίκια κατοικιών, αύξηση επιδότησης ενοικίου.
(2) Φιλόδοξη δημόσια πολιτική κοινωνικής στέγασης, ώστε να ενισχυθεί η προσφορά οικονομικά προσιτής κατοικίας, με παρεμβάσεις όπως η δημιουργία Τράπεζας Ενοικιαζόμενης Στέγης με παραχώρηση από ιδιώτες στο Δημόσιο ενεργών κατοικιών, έναντι ευνοϊκού πακέτου κινήτρων (φοροαπαλλαγές, δωρεάν ανακαίνιση κ.λπ.), η δημιουργία αποθέματος κοινωνικής κατοικίας με αξιοποίηση δημόσιας και εκκλησιαστικής περιουσίας, η εξαγορά κόκκινων στεγαστικών δανείων από τράπεζες και funds, ο δραστικός περιορισμός Airbnb με πλήρη απαγόρευση σε εταιρείες, η κατάργηση της «golden visa» για κατοικίες.
(3) Θεσμικές τομές, ώστε να εφαρμοστούν αξιόπιστες δημόσιες πολιτικές κοινωνικής κατοικίας, με παρεμβάσεις όπως η Αναθεώρηση του Συντάγματος, ώστε το δικαίωμα σε αξιοπρεπή στέγη να κατοχυρώνεται ως θεμελιώδες δικαίωμα που η Πολιτεία υποχρεούται να διασφαλίζει, ένα νέο σχήμα διακυβέρνησης, με δημιουργία δημόσιου φορέα που θα σχεδιάζει και εφαρμόζει την πολιτική κοινωνικής κατοικίας σε συναρμοδιότητα με την τοπική αυτοδιοίκηση, η στήριξη κοινωνικών οργανώσεων και κινημάτων που υπερασπίζονται το δικαίωμα στέγασης.
Από τα παραπάνω προκύπτει αβίαστα το συμπέρασμα ότι για να αντιμετωπιστεί η στεγαστική κρίση χρειάζεται ανατροπή του καθεστώτος της Δεξιάς από τα αριστερά. Δηλαδή, χρειάζεται μια ευρύτατη συμπαράταξη αριστερών, προοδευτικών και οικολογικών πολιτικών δυνάμεων, που θα εφαρμόσει (και στο στεγαστικό) μια σαφώς αριστερή κυβερνητική πολιτική. Διότι μόνο έτσι θα εφαρμοστούν λυσιτελείς πολιτικές για τη στεγαστική κρίση αλλά και γενικότερα για την κρίση ακριβείας και την κρίση του κόστους διαβίωσης.
