Παράνομα φυτοφάρμακα χρησιμοποιεί το 25% των ελλήνων αγροτών
–Όπως αποκαλύπτει έρευνα του Reuters
Η υπερβολική αύξηση των τιμών στα φυτοφάρμακα που πληρούν τις προδιαγραφές ασφαλείας της ΕΕ έχουν υποχρεώσει πολλούς ευρωπαίους αγρότες, και ειδικά αυτούς του Ευρωπαϊκού Νότου, που είναι και οι πιο φτωχοί σε σχέση με τους αγρότες του Βορρά –οι οποίοι, όμως, δεν ασχολούνται ιδιαιτέρως με τις καλλιέργειες γιατί λόγω κλίματος δεν ευδοκιμούν πολλά αγροτικά προϊόντα σε εκείνα τα γεωγραφικά πλάτη–, να χρησιμοποιούν φυτοφάρμακα χωρίς προδιαγραφές, τα οποία είτε έχουν αποσυρθεί ως επικίνδυνα είτε έχουν απαγορευτεί, αλλά κυκλοφορούν ευρύτατα λαθραία και φυσικά έχουν πολύ χαμηλότερες τιμές.
Μεταξύ των αγροτών αυτών που χρησιμοποιούν λαθραία και ακατάλληλα –για να μην πούμε επικίνδυνα– φυτοφάρμακα είναι και οι έλληνες αγρότες, που τα προμηθεύονται πολύ εύκολα από τη Βουλγαρία και την Τουρκία, όπου υπάρχουν οργανωμένα κυκλώματα που διακινούν τέτοια είδη, και μάλιστα σε πολύ ελκυστικές τιμές. Όπως αποκαλύπτει το Reuters, τα λαθραία φυτοφάρμακα πωλούνται προς 200 ευρώ το λίτρο, τη στιγμή που τα κανονικά, τα εγκεκριμένα, τα νόμιμα, έχουν 380 ευρώ το λίτρο. Δηλαδή, η τιμή των νόμιμων φυτοφαρμάκων είναι περίπου διπλάσια των λαθραίων. Κάτι που σημαίνει ότι, με αυτήν την τιμή, και κάποιος που θέλει να είναι νόμιμος, δύσκολα δεν θα υποκύψει στον πειρασμό να χρησιμοποιήσει παράνομα φυτοφάρμακα.
Διαβάστε επίσης: Είδος πολυτελείας και… το σουβλάκι!
Η ΕΕ σαφώς και γνωρίζει το πρόβλημα, αλλά η αντίδρασή της είναι εντελώς λανθασμένη. Γιατί το μόνο που κάνει είναι να ανακοινώνει αποκλεισμούς και αποσύρσεις αγροτικών προϊόντων που αναπτύχθηκαν με απαγορευμένα φυτοφάρμακα, καθώς και ποινές σε αγρότες που χρησιμοποιούν τα σκευάσματα αυτά, αλλά δεν φροντίζει να επιδοτήσει τα νόμιμα φυτοφάρμακα, για να μην είναι πανάκριβα και να μην αναγκάζονται οι αγρότες να καταφεύγουν στα λαθραία. Γιατί με τον τρόπο που ακολουθεί το μόνο που πετυχαίνει είναι να μεγιστοποιεί τα κέρδη των λαθρεμπόρων και να διαιωνίζει τους κινδύνους για τους ευρωπαίους καταναλωτές που καταναλώνουν τα προϊόντα αυτά, ανύποπτοι για τις συνέπειες που ενδεχομένως μπορεί να προκύψουν.
Την τελευταία δεκαετία, παρατηρείται μια σημαντική αύξηση της χρήσης παράνομων φυτοφαρμάκων, που οφείλεται στην οικονομική κρίση και στη συρρίκνωση του εισοδήματος των αγροτών, οι οποίοι προσπαθούν να βελτιώσουν τη σοδειά τους με το μικρότερο δυνατό κόστος.
Αυτό συμβαίνει τη στιγμή που η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να μειώσει ακόμη και τη χρήση επιτρεπόμενων βοηθημάτων καλλιέργειας, στο πλαίσιο της πράσινης μετάβασης.
Τουλάχιστον το 14% των φυτοφαρμάκων που χρησιμοποιούνται σήμερα στα ευρωπαϊκά χωράφια είναι παράνομα, από περίπου 10% το 2015, σύμφωνα με στοιχεία της ΕΕ. Σε ορισμένες περιοχές της Ελλάδας, ο αριθμός αυτός φτάνει το 25%, σύμφωνα με τον Ελληνικό Σύνδεσμο Φυτοπροστασίας (ΕΣΥΦ), που εκπροσωπεί τις εταιρείες φυτοφαρμάκων στη χώρα.
Εδώ θα πρέπει να τονίσουμε ότι τα παράπονα φυτοφάρμακα δεν είναι κατ’ ανάγκην επικίνδυνα, όμως έχουν αποσυρθεί και έχουν απαγορευτεί γιατί υπήρχαν υποψίες ότι μπορεί να προκαλούσαν βλάβες στους καταναλωτές.
Μια ποσότητα 2.040 τόνων παράνομων φυτοφαρμάκων κατασχέθηκε από την αστυνομία στην Ευρώπη το 2022, σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Europol από πανευρωπαϊκή επιχείρηση, τέσσερις φορές μεγαλύτερη από το 2019.
Το πρόβλημα είναι πιθανότατα ακόμη πιο μεγάλο, καθώς σημαντικό μέρος του λαθρεμπορίου περνά απαρατήρητο, σύμφωνα με τις αρχές στην Ελλάδα, αλλά και αρκετών από τους βασικούς αγροτικούς παραγωγούς της Ευρώπης: τη Γαλλία, τη Γερμανία και την Ισπανία.
Διαβάστε επίσης: Αλλάζουν ιδιότητα στους αγρότες τα funds, για να τους πετάξουν έξω από τις ευεργετικές ρυθμίσεις
«Αυτό αποτελεί μακροχρόνια ανησυχία», δήλωσε εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, απαντώντας σε ερωτήσεις του Reuters. «Η αντιμετώπιση του λαθρεμπορίου είναι ευθύνη των κρατών-μελών, αλλά η Επιτροπή εργάζεται για να επιταχύνει την έγκριση νέων ουσιών, ώστε να βοηθήσει τους αγρότες να αντιμετωπίσουν νόμιμα τα παράσιτα», ανέφερε ο εκπρόσωπος.
Ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Κώστας Τσιάρας δήλωσε στο Reuters ότι η Ελλάδα εργάζεται για την προστασία της δημόσιας υγείας, τη στήριξη των αγροτών και την προώθηση ασφαλούς, νόμιμης αγροτικής παραγωγής. «Η μάχη κατά της παρανομίας είναι προτεραιότητα για εμάς», είπε.
Οι έλληνες αγρότες είναι ευάλωτοι στο παράνομο εμπόριο φυτοφαρμάκων λόγω των συνεχιζόμενων επιπτώσεων της οικονομικής κρίσης και της κλιματικής αλλαγής, που έχει ξεράνει τη γη τους και έχει φέρει ξεσπάσματα παρασίτων.
Τα φυτοφάρμακα μπορεί να φτάσουν έως και το 50% του ετήσιου κόστους, όπως ανέφεραν κάποιοι αγρότες. Ένα λίτρο ενός δημοφιλούς ελληνικού εντομοκτόνου κοστίζει έως 380 ευρώ. Ένα παραποιημένο μπορεί να βρεθεί στη μαύρη αγορά για 200 – 230 ευρώ, πρόσθεσαν. Οι υψηλές τιμές απειλούν τους αγρότες στη Θεσσαλία, μια βασική «αποθήκη» της Κεντρικής Ελλάδας, που παράγει μήλα, αμύγδαλα, σιτηρά και βαμβάκι.
Αγρότες σε έξι χωριά του κάμπου της Καρδίτσας δήλωσαν ότι οι ίδιοι, οι συγγενείς ή οι γείτονές τους έχουν δοκιμάσει παράνομα φυτοφάρμακα.
Σε διάλειμμα από τα χωράφια, αγρότες στο βαμβακοπαραγωγό χωριό Μεταμόρφωση θυμήθηκαν πως τα παλιότερα, πλέον απαγορευμένα, φυτοφάρμακα ήταν τόσο ισχυρά που τα πουλιά δεν πετούσαν πάνω από τα χωράφια τους μετά τον ψεκασμό. Τώρα, όπως είπαν, εφαρμόζουν διπλάσια από τη συνιστώμενη δόση του νόμιμου προϊόντος. Ο Γιώργος Ποντίκας, πρόεδρος του ΕΣΥΦ, απέρριψε τους ισχυρισμούς των αγροτών ότι τα φυτοφάρμακα είναι ακριβά και αναποτελεσματικά.
Ανέφερε αντίθετα ότι οι Αρχές δεν κάνουν αρκετά για να τιμωρήσουν τους παραβάτες. «Όποιος δηλητηριάζει την τροφική μας αλυσίδα για το κέρδος πρέπει να αντιμετωπίζεται ως εγκληματίας», είπε ο Ποντίκας, που είναι και διευθύνων σύμβουλος του ελληνικού παραρτήματος της ελβετικής Syngenta.
Τα προϊόντα διακινούνται λαθραία στην Ελλάδα οδικώς από τη Βουλγαρία μέσα σε ρεζέρβες ή μεταφέρονται με σχεδίες που χρησιμοποιούν διακινητές για να φέρουν μετανάστες από την Τουρκία, όπως είπαν αγρότες και αξιωματούχοι.
Σε ένα χωριό, ένας αμυγδαλοπαραγωγός είπε ότι κάποτε πήγε οδικώς στη Βουλγαρία και αγόρασε πέντε κουτιά παραποιημένων προϊόντων για τον εαυτό του και τους γείτονές του. Σε ένα άλλο, ένας αγρότης είπε ότι οι ντόπιοι λειτουργούν ως μεσάζοντες για κάποιον που είναι γνωστός ως «Βούλγαρος». Όταν αναμένεται, παίρνουν παραγγελίες από άλλους στο χωριό.
Οι αγρότες πληρώνουν με μετρητά, ψεκάζουν τη νύχτα και καίνε τα άδεια δοχεία για να εξαφανίσουν τα ίχνη, όπως είπαν. «Αν το θες, θα το βρεις», είπε ένας αγρότης από τη Μεταμόρφωση. Οι αγρότες που μίλησαν στο Reuters και είχαν χρησιμοποιήσει παράνομα φυτοφάρμακα ζήτησαν να παραμείνουν ανώνυμοι, φοβούμενοι τις Αρχές. Η βουλγαρική Υπηρεσία Ασφάλειας Τροφίμων δήλωσε ότι έχει εντείνει τους ελέγχους από τον Οκτώβριο για την αντιμετώπιση του εμπορίου και της χρήσης μη εγκεκριμένων προϊόντων.
Το τουρκικό υπουργείο Εμπορίου, ωστόσο, δεν απάντησε σε αίτημα του πρακτορείου για σχόλιο.
Το εμπόριο γίνεται όλο και πιο οργανωμένο, μοιάζοντας με οργανωμένο οικονομικό έγκλημα, όπως δήλωσε ανώτερος αξιωματικός της Ελληνικής Αστυνομίας.
Οι ρόλοι μοιράζονται σε εισαγωγή, αποθήκευση και διανομή. Εν τω μεταξύ, η Αστυνομία βασίζεται κυρίως σε πληροφορίες, όπως είπαν τρεις αξιωματούχοι της Αστυνομίας και της βιομηχανίας.
Ο Δημήτρης Σταυρίδης, επικεφαλής της Γενικής Διεύθυνσης Αγροτικής Οικονομίας Θεσσαλίας, παραδέχτηκε ότι θα μπορούσαν να γίνουν περισσότεροι έλεγχοι στις λαϊκές αγορές, αλλά ορισμένες υπηρεσίες αντιμετωπίζουν υποστελέχωση.
Τα κατασχεμένα προϊόντα αποστέλλονται στο Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο στην Αθήνα για ανάλυση. Πολλά φτάνουν με βουλγαρικές, τουρκικές ή χειρόγραφες ετικέτες.
Ορισμένα παραποιημένα μοιάζουν με εγκεκριμένα στην ΕΕ προϊόντα, αλλά μπορεί να περιέχουν επικίνδυνα υποκατάστατα, συμπεριλαμβανομένων άγνωστων διαλυτών. Σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία, μόνο τα φυτοφάρμακα με ελληνικές ετικέτες είναι νόμιμα.
ΤΟ ΠΑΡΟΝ
