Ο ΔΕΔΔΗΕ και η… μαύρη τρύπα των έξυπνων μετρητών
Οι λεγόμενοι «έξυπνοι μετρητές», τους οποίους έχει εγκαταστήσει ο ΔΕΔΔΗΕ στο σύνολο της ελληνικής επικράτειας, λειτουργούν σε ένα… μαύρο σύννεφο, που παραπέμπει σε… μαύρη τρύπα για τον διαχειριστή του δικτύου, με χαμένους, όπως συμβαίνει συνήθως σε τέτοιες περιπτώσεις, εμάς τους καταναλωτές.
Ο ίδιος ο διαχειριστής του δικτύου διαπίστωσε πρόσφατα ότι αυτοί οι έξυπνοι μετρητές δεν έχουν την τεχνική δυνατότητα να συλλέγουν και να αποστέλλουν μετρητικά δεδομένα σε σχεδόν πραγματικό χρόνο. Και εδώ… αρχίζουν τα προβλήματα.
Το ευρωπαϊκό… υπόβαθρο
Το προοίμιο της Ευρωπαϊκής Οδηγίας 2019/944 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ προβλέπει μεταξύ άλλων: «…Η έλλειψη παροχής στους καταναλωτές πληροφοριών σε πραγματικό ή σε σχεδόν πραγματικό χρόνο σχετικά με την ενεργειακή τους κατανάλωση έχει εμποδίσει την ενεργό συμμετοχή τους στην αγορά ενέργειας και στην ενεργειακή μετάβαση.
Με την πρόβλεψη της δυνατότητας των καταναλωτών να συμμετέχουν στην αγορά ενέργειας περισσότερο και επίσης με νέους τρόπους, και με τον εφοδιασμό τους με τα απαραίτητα για τον σκοπό αυτό εργαλεία, αναμένεται ότι οι πολίτες θα επωφεληθούν από την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και θα επιτευχθούν οι στόχοι της Ένωσης όσον αφορά τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας».
Για τη θεραπεία του ανωτέρω προβλήματος, η Οδηγία 2019/944 προβλέπει: «…Οι καταναλωτές θα πρέπει να αποκτήσουν τη δυνατότητα να συμμετέχουν σε όλες τις μορφές απόκρισης ζήτησης. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να επωφελούνται από την πλήρη ανάπτυξη των έξυπνων συστημάτων μέτρησης και, σε περίπτωση που η εν λόγω ανάπτυξη έχει αξιολογηθεί αρνητικά, θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα επιλογής έξυπνου συστήματος μέτρησης και σύμβασης δυναμικής τιμολόγησης ηλεκτρικής ενέργειας. Αυτό αναμένεται ότι θα τους επιτρέπει να προσαρμόζουν την κατανάλωσή τους ανάλογα με τα σήματα των τιμών σε πραγματικό χρόνο, τα οποία αποτυπώνουν την αξία και το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας ή της μεταφοράς σε διαφορετικές χρονικές περιόδους».
Προκειμένου να ενσωματωθεί η ανωτέρω πρόβλεψη της Ευρωπαϊκής Οδηγίας 2019/944 στο ελληνικό νομικό πλαίσιο που διέπει τη δυναμική τιμολόγηση, η ΡΑΑΕΥ, με την υπ’ αριθμ. Ε-5/2024 γνωμοδότησή της επί του πλαισίου εφαρμογής συμβάσεων δυναμικής τιμολόγησης ηλεκτρικής ενέργειας, προέβλεψε μεταξύ άλλων την εξής υποχρέωση για τον διαχειριστή του δικτύου διανομής: «Ο Διαχειριστής του δικτύου διανομής αποστέλλει τα δεδομένα καταμέτρησης στον Προμηθευτή μέσω ειδικής πλατφόρμας σε Σχεδόν Πραγματικό Χρόνο βάσει των διατάξεων του Εγχειριδίου Μετρητών και Μετρήσεων».
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη, όμως, δεν υιοθετήθηκε από το υπουργείο κατά την έκδοση της συναφούς υπουργικής απόφασης, πιθανότατα μέσω παρέμβασης του ΔΕΔΔΗΕ προς το ΥΠΕΝ κατά το τελικό στάδιο διαμόρφωσης της σχετικής υπουργικής απόφασης, η οποία δημοσιεύθηκε σε ΦΕΚ μόλις στις 9/12/2025.
Έτσι, η μόνη αναφορά σε δεδομένα καταμέτρησης σε σχεδόν πραγματικό χρόνο η οποία υφίσταται στην εφαρμοστική υπουργική απόφαση για τα δυναμικά τιμολόγια είναι η εξής: «Τα μη επικυρωμένα δεδομένα κατανάλωσης σε σχεδόν πραγματικό χρόνο καθίστανται, επίσης, εύκολα και ασφαλώς διαθέσιμα στους τελικούς πελάτες, χωρίς πρόσθετη χρέωση, μέσω τυποποιημένης διεπαφής ή εξ αποστάσεως πρόσβασης».
Προκειμένου να υλοποιηθεί η ανωτέρω πρόβλεψη της εφαρμοστικής Υπουργικής Απόφασης, η ΡΑΑΕΥ έθεσε την 1η Δεκεμβρίου 2025 σε δημόσια διαβούλευση την εισήγηση του ΔΕΔΔΗΕ για την τροποποίηση του Κώδικα Διαχείρισης Δικτύου και του Εγχειριδίου Μετρητών και Μετρήσεων για την εφαρμογή της δυναμικής τιμολόγησης. Στις προτεινόμενες τροποποιήσεις του ΔΕΔΔΗΕ διαπιστώθηκε για πρώτη φορά επισήμως ότι οι εγκατεστημένοι έξυπνοι μετρητές της επικράτειας δεν έχουν την τεχνική δυνατότητα να συλλέγουν και να αποστέλλουν μετρητικά δεδομένα σε σχεδόν πραγματικό χρόνο.
Συγκεκριμένα, από την εισήγηση του ΔΕΔΔΗΕ διαπιστώθηκε ότι για την παροχή μη πιστοποιημένων μετρητικών δεδομένων σε σχεδόν πραγματικό χρόνο εκ μέρους του διαχειριστή τίθεται ως τεχνική προϋπόθεση ότι οι τηλεμετρούμενοι μετρητές των τελικών χρηστών θα πρέπει να διαθέτουν είτε παλμούς εξόδου, είτε διεπαφή (θύρα) Η1, και, εφόσον πληρούν μία από τις δύο ανωτέρω τεχνικές προϋποθέσεις, θα πρέπει ο τελικός χρήστης να αιτηθεί προς τον ΔΕΔΔΗΕ την εγκατάσταση πρόσθετου εξοπλισμού, προκειμένου να καταστεί εφικτή η διάθεση μετρητικών δεδομένων σε σχεδόν πραγματικό χρόνο.
Προφανώς, η ανωτέρω διαπίστωση προκαλεί εύλογα ερωτήματα σχετικά με τις τεχνικές προδιαγραφές που είχε προβλέψει ο ΔΕΔΔΗΕ στους έξυπνους μετρητές που εγκαθιστούσε κατά το παρελθόν, ενώ υφίστανται και ερωτηματικά για το κατά πόσο οι έξυπνοι μετρητές τους οποίους εγκαθιστά πλέον, στο πλαίσιο του έργου της πλήρους αντικατάστασης του συνόλου των παλαιών μετρητών στην επικράτεια με έξυπνους μετρητές, έχουν τη δυνατότητα παροχής δεδομένων σε σχεδόν πραγματικό χρόνο.
Σε συνέχεια της συμμετοχής του ΕΣΠΕΝ στη δημόσια διαβούλευση και λόγω της δημοσιότητας που έλαβε η έμμεση παραδοχή του ΔΕΔΔΗΕ για τις περιορισμένες τεχνικές δυνατότητες των υφιστάμενων έξυπνων μετρητών που έχουν εγκατασταθεί στην επικράτεια, γνωρίζουμε ανεπίσημα ότι η ΡΑΑΕΥ έχει ήδη καλέσει τον ΔΕΔΔΗΕ σε ακρόαση για το θέμα αυτό.
Επίσης, γνωρίζουμε ανεπίσημα ότι ο ΔΕΔΔΗΕ έχει δηλώσει ότι οι έξυπνοι μετρητές τους οποίους παραλαμβάνει και εγκαθιστά πλέον έχουν τη δυνατότητα παροχής δεδομένων σε σχεδόν πραγματικό χρόνο, χωρίς την ανάγκη εγκατάστασης πρόσθετου εξοπλισμού. Και αυτή η πληροφορία, όμως, ελέγχεται καθώς ο ΔΕΔΔΗΕ αποκρύπτει συστηματικά την πραγματική κατάσταση η οποία επικρατεί γενικότερα στο δίκτυο διανομής.
Έλεγχος… και γρήγορα
Δεν μπορεί φυσικά να ειπωθεί ρητά ότι η μη παροχή δεδομένων σε σχεδόν πραγματικό χρόνο στους υφιστάμενους έξυπνους μετρητές οφείλεται σε λάθος του ΔΕΔΔΗΕ, καθώς αφενός οι υφιστάμενοι εγκατεστημένοι έξυπνοι μετρητές παρουσιάζουν διαφορετική ιστορικότητα εγκατάστασης, αφετέρου η υποχρέωση για παροχή μετρητικών δεδομένων σε σχεδόν πραγματικό χρόνο εισήχθη στην ελληνική έννομη τάξη μόλις τον Δεκέμβριο, με την έκδοση της εφαρμοστικής υπουργικής απόφασης για τη δυναμική τιμολόγηση.
Επίσης, ο ΔΕΔΔΗΕ έχει ενημερώσει τη ΡΑΑΕΥ ότι οι έξυπνοι μετρητές τους οποίους εγκαθιστά διαθέτουν πλέον τη δυνατότητα παροχής μετρητικών δεδομένων σε σχεδόν πραγματικό χρόνο, αν και αυτή η πληροφορία, όπως και γενικότερα οι πληροφορίες που παρέχει ο ΔΕΔΔΗΕ προς τους φορείς οι οποίοι εποπτεύουν τη λειτουργία του, πρέπει να εξετασθεί ενδελεχώς.
