Συμπληρώνονται φέτος 83 χρόνια από την ιστορική 13η Σεπτεμβρίου 1943, όταν το Καστελόριζο έγινε το πρώτο τμήμα της ελληνικής γης που αποτίναξε τον ζυγό των δυνάμεων του Άξονα.
Η κατάπλευση του αντιτορπιλικού «Ναύαρχος Κουντουριώτης» σκόρπισε ρίγη συγκίνησης στους ακρίτες, σηματοδοτώντας την απαρχή ενός σκληρού αγώνα που πέρασε μέσα από τη δοκιμασία της προσφυγιάς, μέχρι την τελική Ενσωμάτωση.
Συμπληρώνονται φέτος 83 χρόνια από την ιστορική ημέρα της 13ης Σεπτεμβρίου 1943, όταν το ακριτικό Καστελόριζο έγινε το πρώτο κομμάτι ελληνικής γης που αποτίναξε τον ζυγό των δυνάμεων του Άξονα. Η επέτειος αυτή δεν αποτελεί απλώς μια τοπική γιορτή για το πανέμορφο νησί της Δωδεκανήσου, αλλά έναν κορυφαίο σταθμό της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας που συμβολίζει την ελπίδα και την αδούλωτη ψυχή του ελληνισμού.
Το χρονικό της ελευθερίας
Οι εξελίξεις στο μέτωπο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου τον Σεπτέμβριο του 1943 ήταν καταιγιστικές. Η συνθηκολόγηση της Ιταλίας δημιούργησε ένα προσωρινό κενό ισχύος στα Δωδεκάνησα, το οποίο οι συμμαχικές δυνάμεις έσπευσαν να εκμεταλλευτούν.
Το πρωί της 13ης Σεπτεμβρίου, το ελληνικό αντιτορπιλικό «Ναύαρχος Κουντουριώτης» κατέπλευσε στο γραφικό λιμάνι του νησιού. Οι λιγοστοί κάτοικοι που είχαν απομείνει, βλέποντας την ελληνική σημαία να κυματίζει στο πολεμικό πλοίο, ξέσπασαν σε ζητωκραυγές. Με δάκρυα στα μάτια, υποδέχθηκαν τους Έλληνες ναύτες, ύψωσαν τη γαλανόλευκη στο λιμεναρχείο και κατευθύνθηκαν στον Ιερό Ναό των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης για την αυθόρμητη τέλεση δοξολογίας.
Από τον θρίαμβο στην τραγωδία της προσφυγιάς
Η χαρά της απελευθέρωσης,ωστόσο, έμελλε να δοκιμαστεί σκληρά. Οι γερμανικές δυνάμεις αντέδρασαν άμεσα και με απίστευτη σφοδρότητα. Τις εβδομάδες που ακολούθησαν, το Καστελόριζο μετατράπηκε σε στόχο ανελέητων βομβαρδισμών από τη γερμανική αεροπορία (Luftwaffe).
Η καταστροφή ήταν βιβλική. Τα αρχοντικά του νησιού τυλίχθηκαν στις φλόγες και οι υποδομές ισοπεδώθηκαν. Για να σωθεί ο πληθυσμός, οργανώθηκε μια μαζική και δραματική επιχείρηση εκκένωσης. Σχεδόν όλοι οι κάτοικοι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους, παίρνοντας τον πικρό δρόμο της προσφυγιάς προς την Κύπρο και τα παράλια της Μέσης Ανατολής (Γάζα), περιμένοντας τη μέρα που θα επέστρεφαν στην πατρίδα τους.
Η δικαίωση και η Ενσωμάτωση
Η τελική δικαίωση για το Καστελόριζο και ολόκληρη τη Δωδεκάνησο ήρθε λίγα χρόνια αργότερα. Μετά το τέλος του πολέμου και την υπογραφή της Συνθήκης Ειρήνης των Παρισίων το 1947, τα νησιά παραχωρήθηκαν οριστικά στην Ελλάδα. Στις 7 Μαρτίου 1948, η επίσημη τελετή Ενσωμάτωσης επισφράγισε την επιστροφή των ακριτών στην αγκαλιά της μητέρας Ελλάδας.
Το μήνυμα του σήμερα
Σήμερα, 83 χρόνια μετά, το Καστελόριζο στέκει περήφανο στην άκρη της ελληνικής επικράτειας. Οι φετινές εορταστικές εκδηλώσεις στο νησί, παρουσία της πολιτειακής και πολιτικής ηγεσίας, υπενθυμίζουν σε όλους μας ότι η ελευθερία και η εθνική κυριαρχία δεν είναι δεδομένες, αλλά κατακτώνται με θυσίες.
Το Καστελόριζο δεν είναι απλώς το ανατολικότερο σύνορο της Ελλάδας και της Ευρώπης· είναι ένας ζωντανός φάρος ιστορικής μνήμης και εθνικής υπερηφάνειας.
