Η ελπιδοφόρος προοπτική της Κύπρου και η νάρκη του εσωτερικού μετώπου
Γράφει ο
ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΝΕΑΡΧΟΥ
Πρέσβυς ε.τ.
H Κύπρος καταμετρά, κατά την τελευταία περίοδο, μια σειρά πολύ σημαντικών διπλωματικών επιτυχιών, που έρχονται ως συνέπεια των ευνοϊκών για την Ελλάδα και την Κύπρο γεωπολιτικών και στρατηγικών αλλαγών στην περιοχή της Ευρωπαϊκής πολιτικής για κοινή Ευρωπαϊκή Άμυνα.
Κατά πρώτο λόγο, με αφορμή την εκτόξευση βαλλιστικών πυραύλων και drones κατά των Βρετανικών βάσεων στην Κύπρο, στον πόλεμο της Μέσης Ανατολής, η Κύπρος έγινε επίκεντρο και σύμβολο της επιδιωκόμενης κοινής Ευρωπαϊκής άμυνας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση διεπίστωσε ότι η Κύπρος, από τη γεωγραφική της θέση, μπορεί να λειτουργήσει ως φυλάκιο και έρεισμα για την κοινή Ευρωπαϊκή άμυνα στην περιοχή της Μέσης Ανατολής.
Με την ίδια ευκαιρία, η Ελλάδα αντέδρασε, ευτυχώς, γρήγορα και έγινε καταλύτης για την εκδήλωση υπέρ της Κύπρου του γενικότερου Ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος. Η αφορμή αυτή αξιοποιήθηκε για την αναζωογόνηση επίσης του δόγματος του ενιαίου αμυντικού χώρου μεταξύ Ελλάδος και Κύπρου και τη μόνιμη στάθμευση στην Κύπρο Ελληνικών αεροσκαφών F-16 και Ελληνικής φρεγάτας.
Κατά δεύτερο λόγο, και ως συνέχεια της αναγνωρίσεως του σημαντικού ρόλου της Κύπρου από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ήρθε η στρατηγική συμμαχία Γαλλίας – Κύπρου, που εκφράσθηκε προσφάτως με μόνιμη στάθμευση Γαλλικών στρατιωτικών δυνάμεων στην Κύπρο και χρήση από το Γαλλικό Ναυτικό της ναυτικής βάσεως «Φλωράκη» στο Μαρί.
Κατά τρίτο λόγο, η εφαρμογή ενός καλά σχεδιασμένου προγράμματος αμυντικής θωρακίσεως αλλάζει σημαντικά, σε συνδυασμό με τις γεωπολιτικές εξελίξεις και τα διπλωματικά δεδομένα, την ισορροπία δυνάμεων στο νησί. Το πρόγραμμα αυτό βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, αλλά περιλαμβάνει ήδη την ανάπτυξη στο νησί των Ισραηλινών πυραύλων «Μπάρακ», μεγάλου βεληνεκούς, για την αντιαεροπορική και αντι-βαλλιστική προστασία, συστοιχίες επάκτιων πυραύλων Exocet III για την προστασία της Κυπριακής ΑΟΖ, αντιαρματικά συστήματα Spike NLOS, ελικόπτερα, συστοιχίες πολυπυραυλικού πυροβολικού κ.ά. Η προώθηση της αμυντικής θωρακίσεως, σε συνδυασμό με την αναβίωση του δόγματος του ενιαίου αμυντικού χώρου και άλλες διεθνείς εξελίξεις, δημιουργεί ένα ισοζύγιο δυνάμεων και χαλαρώνει ουσιαστικά την ασφυκτική ομηρία του Αττίλα, που επιδιώκει να τη μεταφράσει και σε δήθεν «λύση», με βάση τα τετελεσμένα γεγονότα.
Κατά τέταρτο λόγο, η ευδιάκριτη αλλαγή της Αμερικανικής πολιτικής, που απομακρύνεται από την ολέθρια πολιτική Κίσινγκερ του 1974, είναι ένας νέος, πολύ σημαντικός, αν όχι καθοριστικός, παράγων. Οι Αμερικανοί βλέπουν σήμερα την Κύπρο μέσα από το πρίσμα της γενικότερης πολιτικής τους στη Μέση Ανατολή, στην οποία κατέχει ιδιαίτερη θέση η ασφάλεια του Ισραήλ και η δυσπιστία απέναντι στην Ισλαμική πολιτική Ερντογάν, που κλιμακώνει την αντιπαράθεσή του και με το Ισραήλ. Το τελευταίο δεν έχει λιγότερους λόγους από την Ελλάδα και την Κύπρο για νa ανησυχεί για τις Τουρκικές φιλοδοξίες στην Ανατολική Μεσόγειο. Το Ισραήλ, για προφανείς λόγους, δεν μπορεί να δεχθεί την παρεμβολή της Τουρκίας στις επικοινωνίες του με την Ευρώπη και τη Δύση. Πολύ περισσότερο όταν σχεδιάζεται να διέλθει από την Ανατολική Μεσόγειο ο στρατηγικός εμπορικός διάδρομος Ινδιών – Ευρώπης IMEC.
Οι Αμερικανοί αναπτύσσουν τις αμυντικές τους σχέσεις με την Κύπρο, παρά τις Τουρκικές αντιδράσεις. Συμφώνησαν ήδη να διαθέσουν 200 εκατ. δολάρια για την αναβάθμιση της αεροπορικής βάσεως «Ανδρέας Παπανδρέου» και να συμβάλουν στον εκσυγχρονισμό και στην επέκταση της ναυτικής βάσεως στο Μαρί.
Κατά πέμπτο λόγο, η Κύπρος προωθεί στρατηγικές σχέσεις με τη μεγάλη χώρα των Ινδιών. Οι σχέσεις αυτές επισφραγίσθηκαν με την πρόσφατη επίσκεψη στο Ν. Δελχί του Κυπρίου Προέδρου και με συζητήσεις για αγορά από την Κύπρο στρατηγικών Ινδικών όπλων. Η ανάπτυξη αυτή των σχέσεων συνάδει με τη γενικότερη Ευρωπαϊκή πολιτική και η επίσκεψη στο Ν. Δελχί έγινε υπό το έμβλημα της Ευρωπαϊκής Προεδρίας, την οποία ασκεί κατά το παρόν εξάμηνο η Κύπρος.
Κατά έκτο λόγο, υπό το ίδιο έμβλημα της Ευρωπαϊκής Προεδρίας, ο Κύπριος Πρόεδρος είχε μια πολύ επιτυχημένη επίσκεψη στο Καζακστάν, τη σημαντικότερη χώρα της Κεντρικής Ασίας, την οποία εποφθαλμιά η Άγκυρα να μετατρέψει σε «Ένωση Τουρκικών Κρατών».
Το Καζακστάν, παρά τις Τουρκικές πιέσεις, άνοιξε πρεσβεία στη Λευκωσία και αναγνώρισε την Κυπριακή Δημοκρατία. Η στάση της μεγάλης αυτής χώρας επηρεάζει την πολιτική και των άλλων χωρών της Κεντρικής Ασίας, στις οποίες περιόδευσε ο Κύπριος υπουργός Εξωτερικών.
Οι παραπάνω θετικές εξελίξεις ανησύχησαν σφόδρα την Άγκρα, η οποία βλέπει να αλλάζει ουσιαστικά η στρατιωτική και διπλωματική ισορροπία δυνάμεων στο νησί. Δεν είναι τυχαίες οι πρόσφατες σφοδρότατες επικρίσεις κατά του Κυπρίου Προέδρου από τον Τούρκο Πρόεδρο Ερντογάν. Ο Τούρκος Πρόεδρος βλέπει ότι οι γενικότερες στρατηγικές και ενεργειακές εξελίξεις στην περιοχή δεν ακολουθούν την πορεία των Τουρκικών προσδοκιών και επιδιώξεων. Θέλει για τον λόγο αυτό να εκβιάσει τις εξελίξεις αναλαμβάνοντας πρωτοβουλία για τη δημιουργία τετελεσμένων γεγονότων επί του πεδίου, όπως η αναγόρευση σε νόμο του κράτους του αφηγήματος της Γαλάζιας Πατρίδας.
Ειδικότερα για την Κύπρο ανησυχεί ότι η αναγνώριση και η προβολή της Κυπριακής Δημοκρατίας και η μετατροπή της σε εμβληματικό παράδειγμα κοινής Ευρωπαϊκής πολιτικής ενέχει κινδύνους και απομακρύνει τον στόχο της επιβολής μιας «λύσεως» δύο ισοτίμων κρατών, που θα υποκαθιστούσαν, υπό τη μορφή μιας ψευδεπίγραφης ομοσπονδίας, την Κυπριακή Δημοκρατία. Θεωρεί για τον λόγο αυτό αναγκαία μια επιτάχυνση των προσπαθειών και των σχεδιασμών προς αυτήν την κατεύθυνση, υπό την επίσημη αιγίδα του Γ. Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών Αντόνιο Γκουτιέρες.
Ο τελευταίος θεωρείται φιλικός προς την Άγκυρα. Προσφάτως, του απονεμήθη το βραβείο «Κεμάλ Ατατούρκ». Τα έξι σημεία του υποτιθέμενου σχεδίου του κατά την Πενταμερή του Κραν Μοντανά θεωρούνται ως «η συμφωνημένη» βάση για τη σύγκληση μιας νέας Πενταμερούς.
Μεγάλο ενδιαφέρον για την επιτάχυνση μιας νέας πρωτοβουλίας Γκουτιέρες στο Κυπριακό επιδεικνύει και ο Βρετανικός παράγων, που είναι στρατηγικά αλληλέγγυος με τον Τουρκικό. Οι Βρετανοί έχουν ως πρώτιστο μέλημα τις στρατιωτικές τους βάσεις. Δεν θέλουν και αυτοί μια Κυπριακή Δημοκρατία που, λειτουργώντας ως ανεξάρτητο και κυρίαρχο κράτος, παρά την Τουρκική κατοχή, φέρνει Γάλλους στρατιώτες στην Κύπρο, φέρνει Αμερικανούς στην Πάφο και αλλού, συζητά για Ινδική στρατηγική παρουσία στην Κύπρο και θέτει αμυντικά το νησί υπό την αιγίδα της Ευρωπαϊκής Ενώσεως. Οι εξελίξεις αυτές απαξιώνουν, προφανώς, τις Βρετανικές βάσεις.
Το Λονδίνο συγχρονίζεται και συντονίζεται επομένως με την Άγκυρα για την ανάληψη από τον Γ. Γραμματέα του ΟΗΕ μιας νέας πρωτοβουλίας. Το Λονδίνο ασκεί διακριτική αλλά ουσιαστική επιρροή στον Αντόνιο Γκουτιέρες, η θητεία του οποίου λήγει στο τέλος του χρόνου. Ασκεί επίσης μεγάλη επιρροή, όσο και αν φαίνεται παράδοξο, στο εσωτερικό πολιτικό μέτωπο της Κύπρου, ιδιαίτερα στις ηγεσίες των δύο μεγαλύτερων κομμάτων, ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ.
Προφανώς, κοινός στόχος Λονδίνου και Άγκυρας είναι η υπονόμευση της σημερινής Κυπριακής Δημοκρατίας, με την επιδίωξη μιας «στρατηγικής συμφωνίας» πάνω στα καίρια κεφάλαια του Κυπριακού, ώστε να ανοίξει ο δρόμος για συμφωνία πάνω σε πλήρες σχέδιο «λύσεως», στο πλαίσιο μιας «διζωνικής ομοσπονδίας, με πολιτική ισότητα»!
Ο ΟΗΕ υπήρξε παραδοσιακά το έρεισμα της Κύπρου, όταν μεσουρανούσε η ψυχροπολεμική υστερία κατά της Κύπρου και η πολιτική Κίσινγκερ, λόγω της παρουσίας, μεταξύ άλλων, στους κόλπους των Ελληνοκυπρίων ενός ισχυρού Κομμουνιστικού κόμματος, του ΑΚΕΛ. Η σημερινή όμως κατάσταση είναι αρκετά διαφορετική. Δεν είναι μόνο η απαξίωση του ΟΗΕ, για την οποία φέρουν ευθύνες και οι μεγάλες δυνάμεις, ιδιαίτερα σήμερα οι ΗΠΑ. Είναι και το γεγονός ότι αποτελούν παρελθόν οι μεγάλοι Γενικοί Γραμματείς του ύψους ενός Χάμαρσκελντ ή ενός Ου Θαντ, που είχαν τεράστιο ηθικό ανάστημα και κύρος.
Η Κύπρος, που στηρίζει τη διεθνή αναγνώρισή της πάνω στα ψηφίσματα της Γενικής Συνελεύσεως του ΟΗΕ και του Συμβουλίου Ασφαλείας και επιδιώκει κινητικότητα και διεθνές ενδιαφέρον για το Κυπριακό, δεν μπορεί να μην επιδείξει ενδιαφέρον για κάθε πρωτοβουλία προερχόμενη από τον ΟΗΕ. Οφείλει όμως να είναι προσεκτική, γιατί ασκούνται στο παρασκήνιο ισχυρές Αγγλο-Τουρκικές επιρροές, σε συνεργασία, δυστυχώς, με ορισμένες πολιτικές δυνάμεις του Ελληνικού εσωτερικού μετώπου, που φαντασιώνονται «λύση», όταν η Τουρκική πλευρά εμμένει, με τον πλέον αδιάλλακτο τρόπο, στον στόχο της καταλύσεως της Κυπριακής Δημοκρατίας και της υποκαταστάσεώς της από δύο «ισότιμα» κράτη.
Η Κύπρος έχει επιτύχει κατά την τελευταία περίοδο μια μεγάλη πρόοδο, λόγω ακριβώς των αλλαγών και των εξελίξεων που έχουν συντελεσθεί στην περιοχή και των αναγκαίων προσαρμογών στις οποίες έχει η ίδια προχωρήσει. Πρέπει να επιμείνει σταθερά στην προοπτική αυτή και να αντιμετωπίσει με διπλωματική ευελιξία, αλλά χωρίς απόκλιση από τον στρατηγικό της στόχο, τους σχεδιασμούς των αντιπάλων της, έστω και αν φέρουν επισήμως την αιγίδα του ΟΗΕ.
Αποδοχή από την Ελληνική πλευρά, υπό οποιεσδήποτε προϋποθέσεις, «λύσεως» δύο κρατών, μεταμφιεσμένων σε διζωνική ομοσπονδία, με πολιτική ισότητα, που θα ήταν στην πραγματικότητα συνομοσπονδία, θα ήταν αυτοκαταστροφική λύση για τον Ελληνισμό της Κύπρου και θα μετέτρεπε ολόκληρο το νησί σε δορυφόρο της Άγκυρας. Θα άλλαζε επίσης άρδην τους στρατηγικούς συσχετισμούς στην Ανατολική Μεσόγειο και θα λειτουργούσε ως πολλαπλασιαστής ισχύος της Άγκυρας στην περιοχή. Θα αποτελούσε, προφανώς, και πλήγμα για τα Ελληνικά στρατηγικά συμφέροντα και θα ενίσχυε τις Τουρκικές βλέψεις για ηγεμονία στην Ανατολική Μεσόγειο.
Οι σημερινοί συσχετισμοί δεν ευνοούν μια τέτοια εξέλιξη, εκτός και αν η Ελληνική πλευρά επιφέρει η ίδια στον εαυτό της ένα τέτοιο αυτοκαταστροφικό πλήγμα. Φέρουν μεγάλη ευθύνη γι’ αυτό οι επισπεύδοντες για δήθεν «λύση», όταν το αυτοκαταστροφικό περιεχόμενό της είναι σαφές και όταν οι αντικειμενικές συνθήκες εξελίσσονται ευνοϊκά για την Κύπρο.
