Σοκ: Το ηλεκτρονικό τσιγάρο «κρύβει» διατροφικές διαταραχές σε παιδιά και εφήβους
Το κάπνισμα προκαλεί διατροφικές διαταραχές σε εφήβους και παιδιά
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΠΟΥ, τουλάχιστον 15 εκατομμύρια έφηβοι 13 – 15 ετών παγκοσμίως χρησιμοποιούν ήδη ηλεκτρονικό τσιγάρο, ενώ σε χώρες με δεδομένα τα παιδιά ατμίζουν κατά μέσο όρο εννέα φορές συχνότερα από τους ενήλικες.
Του
ΑΡΗ ΜΠΕΡΖΟΒΙΤΗ
Πίσω, όμως, από τη συζήτηση για πνεύμονες και εξάρτηση, υπάρχει μια δεύτερη, σχεδόν αόρατη συνέπεια που εμφανίζεται ολοένα πιο συχνά στα ιατρεία. Όπως επισημαίνει η δρ Ιωάννα-Μαρία Καραγκούνη, μοριακή βιολόγος και διαιτολόγος-διατροφολόγος της DNA Care, η νικοτίνη –σε όλες τις σύγχρονες μορφές της– έχει μετατραπεί σε σιωπηρό εργαλείο διατροφικού ελέγχου για μια σημαντική μερίδα της νέας γενιάς, με ευθεία σύνδεση με τις διατροφικές διαταραχές, ιδιαίτερα σε έφηβες κοπέλες.
Στην κλινική πράξη το μοτίβο επαναλαμβάνεται. Έφηβες ατμίζουν λίγο πριν από το μεσημεριανό για να «χαθεί» η όρεξη. Αντικαθιστούν το επιδόρπιο με γεύσεις παγωτό, τσιζκέικ ή φράουλα από ένα vape, μια αισθητηριακή ανταμοιβή χωρίς θερμίδες. Δηλαδή, καλύπτουν ολόκληρα γεύματα με ατμό και καφέ και χρησιμοποιούν τη νικοτίνη ως ασφαλιστική δικλείδα απέναντι σε ένα υπερφαγικό επεισόδιο.
Η συσχέτιση δεν στηρίζεται σε μεμονωμένες παρατηρήσεις. Σε κλινικά δείγματα ασθενών με διατροφικές διαταραχές, η χρήση νικοτίνης φτάνει το 30% – 50%, πολλαπλάσιο του γενικού πληθυσμού. Σε δείγμα 299 εφήβων κοριτσιών 13 – 17 ετών («Frontiers in Psychiatry», 2021), η εξάρτηση από ηλεκτρονικό τσιγάρο συσχετίστηκε θετικά τόσο με στάσεις νευρικής ανορεξίας όσο και με συμπεριφορές υπερφαγίας. Σε μεγάλο φοιτητικό δείγμα, η χρήση e-cigarette συνδέθηκε με αυξημένο κίνδυνο διάγνωσης διατροφικής διαταραχής και υψηλότερες βαθμολογίες σε σταθμισμένα ερωτηματολόγια διαταραγμένης διατροφικής συμπεριφοράς.
Η νικοτίνη είναι ένα από τα πιο μελετημένα κατασταλτικά της όρεξης. Δρα στον υποθάλαμο, καταστέλλει τα σήματα πείνας και τροποποιεί τα κυκλώματα ανταμοιβής που σχετίζονται με την τροφή. Στον εφηβικό εγκέφαλο, όπου αυτά ακριβώς τα κυκλώματα βρίσκονται σε αναδιοργάνωση, μια συνήθεια που σε ενήλικα θα ρίζωνε σε μήνες εδραιώνεται σε εβδομάδες. Οι γλυκές γεύσεις των e-liquids ενεργοποιούν τα ίδια μονοπάτια με τη ζάχαρη, δημιουργώντας έναν διπλό κύκλο εθισμού, στη νικοτίνη και στη γευστική ανταμοιβή, που εκπαιδεύει τον εγκέφαλο να αντλεί ευχαρίστηση από μια χημική ουσία, αντί από την τροφή.
Σε αντίθεση με την υπόλοιπη Ευρώπη, το εφηβικό κάπνισμα στην Ελλάδα αυξάνεται και η αύξηση είναι εντονότερη στα κορίτσια, στην ίδια ομάδα όπου ο επιπολασμός διατροφικών διαταραχών είναι παραδοσιακά υψηλότερος. Παράλληλα, τα τελευταία δύο χρόνια κάνουν την εμφάνισή τους τα σακουλάκια νικοτίνης. Άοσμα, ανίχνευτα, ιδανικά για όποια θέλει να μην ξεχωρίζει στο σχολείο ή στο γυμναστήριο.
Πρόσφατες κλινικές περιπτώσεις («BMC Oral Health», 2025) περιγράφουν υποχώρηση ούλων και λευκοπλακία σε χρήστες ηλικίας μόλις 22 ετών έπειτα από έντεκα μήνες χρήσης. Η νικοτίνη συστέλλει τα αγγεία, καταστέλλει τη φλεγμονώδη απόκριση και επιτρέπει στην περιοδοντίτιδα να προχωρά σιωπηλά. Έτσι κλείνει ο πιο ειρωνικός κύκλος της διατροφικής διαταραχής στην εφηβεία.
Φωτο: pixabay
