Χρονιά πολιτικής ρευστότητας σε Ευρώπη και Ελλάδα ή/και χρονιά αφύπνισης και αναγέννησης της ελπίδας το 2026; – Του Ν. Στραβελάκη
Του
ΝΙΚΟΥ ΣΤΡΑΒΕΛΑΚΗ
Οικονομολόγου του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών
Η Πρωτοχρονιά θα βρει τους αγρότες σε κινητοποιήσεις, σε Ελλάδα και Ευρώπη. Οι κινητοποιήσεις αυτές είναι το επιστέγασμα της αδιαμφισβήτητης κρίσης του παραδείγματος της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, όπως συνοψίσθηκε στις «τέσσερις ελευθερίες» της Συνθήκης του Μάαστριχτ το 1992. Κοντολογίς, η ελεύθερη διακίνηση αγαθών, υπηρεσιών, κεφαλαίων και ανθρώπων δεν έφερε την αναμενόμενη οικονομική ευμάρεια. Η παραδοχή της αποτυχίας βρίσκεται στο πλάνο της στρατιωτικοποίησης της Ευρώπης, που βρίσκεται πλέον σε πλήρη ανάπτυξη.
Το πρόγραμμα εντάσσεται στη λογική μιας Ευρώπης-φρούριο, όπου οι περιφερειακές χώρες θα χρηματοδοτήσουν την κρίση του πυρήνα μέσα από αγορές οπλικών συστημάτων. Οι όποιες ενισχύσεις του κοινοτικού προϋπολογισμού για περιφερειακές χώρες θα έχουν κύριους –για να μην πω αποκλειστικούς– παραλήπτες τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και όχι τον Ευρωπαϊκό Νότο, όπως συνέβαινε μέχρι τώρα.
Η αποτελεσματικότητα αυτού του πλάνου σε πανευρωπαϊκή κλίμακα είναι αμφίβολη. Αυτό φάνηκε και στις αντιπαραθέσεις για το δάνειο-χάρισμα των 90 δισ. στην Ουκρανία. Tο αρχικό γερμανικό σχέδιο του δανεισμού από τη Euroclear, με ενέχυρο δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία της Ρωσικής Κεντρικής Τράπεζας, συνάντησε σφοδρές αντιδράσεις από μικρότερες χώρες, όπως το Βέλγιο, που φοβήθηκαν ρωσικά αντίποινα. Το δάνειο τελικά θα δοθεί με ενέχυρο κρατικές εγγυήσεις των κρατών-μελών σε αναλογική βάση. Στοιχηματίζω από τώρα ότι οι εγγυήσεις αυτές θα φέρουν περεταίρω περικοπές στους πόρους των περιφερειακών ταμείων.
Όπως είναι αναμενόμενο, η κρίση συνοδεύεται από πολιτική ρευστότητα. Αυτή έχει κάνει ήδη την εμφάνισή της στη Γαλλία, με τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει ο Μακρόν, αλλά και στη Γερμανία, με την αποδυνάμωση του SPD έναντι της Αριστεράς και των Πρασίνων και του CDU έναντι της Ακροδεξιάς. Νομίζω ότι το 2026 η ρευστότητα θα ενταθεί και θα συμπεριλάβει τις χώρες του Ευρωπαϊκού Νότου και την Ελλάδα.
Για τη χώρα μας είναι σαφές ότι μοντέλο των κρατικών ενισχύσεων που χαρακτήρισε τη διακυβέρνηση της ΝΔ του κ. Μητσοτάκη φτάνει στο τέλος του. Μαζί φτάνει στο τέλος της και η ΝΔ του 40% και μαζί της η αρχηγία Μητσοτάκη. Το βασικότερο, όμως, είναι ότι η πολιτική αυτή αφήνει πίσω της έναν φτωχοποιημένο λαό και αποκλειστικούς ευνοημένους μια στενή ομάδα επιχειρηματιών, αρκετοί από τους οποίους βρίσκονταν στα πρόθυρα της χρεοκοπίας την περίοδο 2009 – 2010. Παράλληλα, η διακυβέρνηση Μητσοτάκη αφήνει πίσω της ένα σύνολο από εκκρεμείς υποθέσεις ποινικής και πολιτικής ευθύνης. Μιλάμε για υποθέσεις όπως τα Τέμπη, οι υποκλοπές, ο ΟΠΕΚΕΠΕ και τόσα άλλα. Οι πολιτικοί επίγονοι, όποιοι και αν είναι και από όποιο κόμμα και αν προέρχονται, θα πρέπει κάτι να κάνουν πάνω σε αυτά, αν δεν θέλουν να υπονομεύσουν τη δική τους πολιτική νομιμοποίηση, πριν καταλάβουν καλά καλά κυβερνητικούς θώκους.
Αυτός είναι και ο λόγος που το οικονομικό, πολιτικό και μιντιακό κατεστημένο προσπαθεί να ελέγξει από τώρα τις εξελίξεις. Το βασικό σενάριο είναι ένας συνασπισμός της ΝΔ με διαφορετική ηγεσία (ακούγονται τα ονόματα Δένδια, Πιερρακάκη και Τζιτζικώστα) με ένα ακροδεξιό κόμμα υπό την αιγίδα του κ. Σαμαρά και τους σοσιαλφιλελεύθερους του ΠΑΣΟΚ (Βενιζέλος, Διαμαντοπούλου κ.λπ.). Σκοπός τους είναι να πέσει στα μαλακά η σημερινή ηγεσία της ΝΔ αλλά και οι όποιοι διαπλεκόμενοι επιχειρηματίες ενέχονται σε δυνητικά σκάνδαλα. Το κυριότερο, όμως, είναι ότι θέλουν να ελέγξουν την πολιτική ρευστότητα, αφού η όποια επόμενη κυβέρνηση θα είναι πολιτικά αδύναμη και σε μια κοινωνία που θα έχει εξαντλήσει την ανοχή της.
Εδώ βρίσκεται και η ιστορική ευκαιρία των κοινωνικών κινημάτων και των αριστερών δυνάμεων, που με κόστος έμειναν έξω από μνημονιακές κωλοτούμπες και δηλώσεις μετάνοιας απέναντι στο σύστημα. Στις συνθήκες ρευστότητας που θα επικρατήσουν, οι δυνάμεις αυτές θα έχουν σημαντική πιθανότητα κινηματικής νίκης και πολιτικής ενίσχυσης απέναντι σε έναν ανίσχυρο αντίπαλο. Από τη σκοπιά αυτή, το 2026 μπορεί να γίνει μια χρονιά αφύπνισης και αναγέννησης της ελπίδας.
