Αμερικανική… τορπίλη στα ελληνικά spread!
Μια δήλωση-«τορπίλη» στο σχέδιο διάσωσης της Ελλάδας από τον Ντομινίκ Στρος-Καν, τον γάλλο επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, που δεν είναι τόσο αυτονόητη όσο θέλουν να την εμφανίσουν στις δημόσιες δηλώσεις τους τα κυβερνητικά στελέχη, εκτίναξε και πάλι το spread των ελληνικών δεκαετών ομολόγων κοντά στις 350 μονάδες βάσης την Τετάρτη και δημιούργησε επιπλοκές που ελάχιστοι θα περίμεναν.
Ο Στρος-Καν αμφισβήτησε ευθέως τον πυρήνα της ευρωπαϊκής συμφωνίας (η Ευρώπη αποφασίζει, το ΔΝΤ ακολουθεί), δηλώνοντας ότι η Ελλάδα θα πρέπει να υποβάλει αίτηση βοήθειας από το Ταμείο, όπως κάθε άλλο κράτος μέλος, εάν τη χρειασθεί, και, φυσικά, θα επιβληθούν στην περίπτωση αυτή οι όροι που επιβάλλει συνήθως το Ταμείο σε αυτές τις περιπτώσεις –τμηματική εκταμίευση δανεισμού και, πιθανόν, λήψη συμπληρωματικών, ακόμη πιο αυστηρών οικονομικών μέτρων.
Αυτή η «αυτονόητη» δήλωση Στρος-Καν ήταν αρκετή για να «ξηλωθεί», ουσιαστικά, το σχέδιο στήριξης της Ελλάδας και κάθε προβληματικής χώρας της Ευρωζώνης, που είχαν εκπονήσει οι Ευρωπαίοι ηγέτες χωρίς να ρωτήσουν… τον ξενοδόχο, δηλαδή τον ελεγχόμενο από την Ουάσινγκτον διεθνή οικονομικό οργανισμό:
= Όπως τονίζουν τραπεζικά στελέχη, μέχρι την παρέμβαση Στρος-Καν οι κερδοσκόποι είχαν την εντύπωση ότι η Ελλάδα θα μπορούσε ανά πάσα στιγμή να ζητήσει βοήθεια για να αντιμετωπίσει δυσκολίες δανεισμού και η διαδικασία έγκρισης θα ήταν σχετικά απλή και ευρωκεντρική. Η Κομισιόν θα διατύπωνε εισήγηση, οι υπουργοί Οικονομικών του Eurogroup θα λάμβαναν την τελική απόφαση και οι χρηματοδοτήσεις θα έρχονταν με διμερή δάνεια από ευρωπαϊκές χώρες κατά τα δύο τρίτα και μέσω ΔΝΤ κατά το ένα τρίτο.
= Τώρα, το ΔΝΤ γίνεται ένας νέος, απρόβλεπτος παράγοντας της εξίσωσης, καθώς σε κάθε περίπτωση «κινδύνου» ο έλληνας υπουργός Οικονομικών θα κληθεί να υποβάλει δύο αιτήματα για βοήθεια, ένα στις Βρυξέλλες και ένα στην Ουάσινγκτον, τα οποία θα αξιολογηθούν αυτοτελώς. Θα πρέπει δε να εξετασθεί στην περίπτωση αυτή με πολύ ταχείς ρυθμούς και από το ΔΝΤ το ελληνικό πρόγραμμα σταθεροποίησης, να υποδειχθούν πιθανά πρόσθετα μέτρα και αφού τα αποδεχθεί η ελληνική κυβέρνηση, να ανοίξει ο δρόμος για χρηματοδοτήσεις. Μάλιστα, το Ταμείο θα πρέπει να έλθει σε κάποια μορφή συνεννόησης και με τις Βρυξέλλες πριν οριστικοποιηθεί το σχέδιο δράσης.
= Ουσιαστικά, δηλαδή, ενώ μέχρι να γίνουν οι δηλώσεις Στρος-Καν όλοι συμφωνούσαν ότι υπήρχε μια δυνατότητα γρήγορης διεθνούς παρέμβασης για τη διάσωση της Ελλάδας, έστω και με έναν μηχανισμό που δεν έχει δοκιμασθεί στο παρελθόν, μετά τις δηλώσεις του επικεφαλής του Ταμείου γίνεται σαφές ότι μιλάμε για εντελώς διαφορετικό παιχνίδι. Σε οποιοδήποτε ελληνικό αίτημα για βοήθεια, μπορεί να διατυπωθούν υποδείξεις από το ΔΝΤ για μέτρα ακόμη και με απαγορευτικό πολιτικό κόστος για την Αθήνα, ενώ θα πρέπει να συντονισθούν η Ουάσινγκτον και οι Βρυξέλλες για να προχωρήσει η διαδικασία στήριξης, αφού πλέον το Ταμείο δηλώνει ότι δεν είναι διατεθειμένο να παίξει τον ρόλο του «ακολούθου» των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.
= «Είναι τέτοιος ο βαθμός αβεβαιότητας που δημιούργησαν οι δηλώσεις Στρος-Καν για τη δυνατότητα να εφαρμοσθεί στην πράξη ένα αποτελεσματικό σχέδιο στήριξης της Ελλάδας, που πλέον οι αγορές λειτουργούν σαν να μην έχει συναφθεί συμφωνία στις 25 Μαρτίου. Πρακτικά η κρίση χρέους της χώρας γύρισε πίσω στις 24 Μαρτίου και το μόνο που μπορεί να ελπίζει κανείς είναι να μη χρειασθεί να ζητηθεί διεθνής στήριξη», τονίζει στέλεχος μεγάλης ευρωπαϊκής τράπεζας στην Αθήνα. Και, πράγματι, η νέα άνοδος του spread, η κακή πορεία των 7ετών ομολόγων που εκδόθηκαν την Τρίτη στη δευτερογενή αγορά, αλλά και η ακάλυπτη δημοπρασία 20ετών ομολόγων (ζητήθηκε 1 δισ. ευρώ, αντλήθηκαν μόνο 390 εκατ. ευρώ) επιβεβαιώνουν το σκηνικό αβεβαιότητας που διαμορφώνεται.
Το παρασκήνιο
Όπως επισημαίνουν κυβερνητικά και τραπεζικά στελέχη, το Ταμείο παίζει ένα διπλό, πολιτικό και οικονομικό παιχνίδι, που δυστυχώς έχει σοβαρές παρενέργειες για την Ελλάδα:
= Οι Αμερικανοί, που ελέγχουν σε ποσοστό 45% το μετοχικό κεφάλαιο του ΔΝΤ και είναι τα πραγματικά αφεντικά πίσω από τους –Ευρωπαίους, συνήθως– επικεφαλής του Ταμείου, έδειξαν ότι δεν θα δεχθούν τη σοβαρή ανατροπή των μεταπολεμικών ισορροπιών, που θα έφερνε η συμφωνία των ευρωπαίων ηγετών στις 25 Μαρτίου. Δεν αποδέχονται, δηλαδή, να γίνει το ΔΝΤ «άβουλος» εταίρος των Βρυξελλών στις προσπάθειες διάσωσης χωρών μελών της Ευρωζώνης, δίνοντας απλώς χρηματοδοτήσεις, τη στιγμή που οι αποφάσεις θα λαμβάνονται στην Ευρώπη. «Οι Ευρωπαίοι έκαναν το λάθος, ίσως από υπερβολική αλαζονεία, να θεωρήσουν δεδομένη την υποστήριξη του ΔΝΤ χωρίς όρους, αλλά διαψεύδονται οικτρά και το τίμημα το πληρώνει η Ελλάδα», τονίζει έμπειρο στέλεχος ελληνικής τράπεζας.
= Η κίνηση του Ταμείου απηχεί, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, και μια σκοπιμότητα οικονομικού χαρακτήρα: Το αγγλοσαξονικό λόμπι του Λονδίνου ενοχλήθηκε από την προσπάθεια της Ευρώπης να σταματήσει τη χρήση επικερδέστατων κερδοσκοπικών εργαλείων, όπως τα συμβόλαια ασφάλισης για τον κίνδυνο χρεοκοπίας, αλλά και να δώσει χρηματοδοτική λύση σε ενδεχόμενη αδυναμία δανεισμού, με κεφάλαια από κράτη της Ευρώπης και από το ΔΝΤ, περιορίζοντας έτσι δραστικά τα περιθώρια των τραπεζιτών του Λονδίνου να συνεχίσουν να αποκομίζουν τεράστια κέρδη από το ελληνικό χρέος. Η Ελλάδα πρέπει να δανεισθεί 170 δισ. ευρώ μέχρι το τέλος του 2012 και η ευρωπαϊκή συμφωνία άφηνε στο κρύο παραδοσιακούς δανειστές από το Λονδίνο, οι οποίοι φαίνεται ότι είναι οι μεγάλοι κερδισμένοι από τις μεθοδεύσεις των σταθερών συμμάχων τους στο ΔΝΤ.
Μπροστά σ’ αυτές τις κινήσεις, που παίζονται σε μια πολύ ευρύτερη «σκακιέρα» στον διεθνή χώρο, η ελληνική κυβέρνηση αρκείται απλώς να προσφέρει δώρα, με τη μορφή των τοκογλυφικών επιτοκίων, σε όλους τους δυνάμει δανειστές της χώρας διεθνώς, επιχειρώντας ταυτόχρονα να πείσει ότι υπάρχει κέρδος για όλους, αφού θα προσπαθήσει μέχρι τέλους να αποφύγει οποιαδήποτε διεθνή βοήθεια και θα εξακολουθήσει να στηρίζεται στον δανεισμό από τις αδηφάγους αγορές.
Πληρώνουμε,
πληρώνουμε, πληρώνουμε…
Έτσι, το οικονομικό επιτελείο δέχεται αγόγγυστα το εξαιρετικά υψηλό επιτόκιο δανεισμού με την τελευταία έκδοση ομολόγων 7ετούς διάρκειας, με το οποίο προσφέρθηκε στους δανειστές μας «καπέλο» επιτοκίου πενταπλάσιο από αυτό που δίνει η Ισπανία. Παράλληλα, για να δελεάσει και τους δανειστές από τη «ζώνη του δολαρίου», ο υπουργός Οικονομικών ξεκινά σύντομα διεθνή εκστρατεία για την πώληση ομολόγων σε δολάρια, τα οποία, όπως προεξοφλούν τραπεζικά στελέχη, θα έχουν αποδόσεις υψηλότερες ακόμη και από αυτές που είχαν οι αντίστοιχοι τίτλοι σε δολάρια που εξέδωσε πρόσφατα το… τουρκικό Δημόσιο!
Στην κυβέρνηση περιμένουν ότι θα πληρωθεί μεν ακριβά ο δανεισμός για το δύσκολο δίμηνο Απριλίου – Μαΐου, αλλά μέχρι το φθινόπωρο το spread θα έχει πέσει στις 200 μονάδες βάσης. Και «ποντάρουν» στις χρηματοδοτήσεις που θα προσφέρει αφειδώς η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα σε ελληνικές και ευρωπαϊκές τράπεζες για να αγοράσουν ελληνικά ομόλογα, αφού πλέον η ΕΚΤ είναι ο μοναδικός παράγοντας που μπορεί πραγματικά να αποτελέσει μέρος της λύσης του ελληνικού προβλήματος – οι τελευταίες εξελίξεις κατέστησαν σαφές ότι στην πραγματικότητα το περιβόητο «πιστόλι» έχει φύγει από το τραπέζι μετά τις δηλώσεις Στρος-Καν.
Υποβαθμίσεις τίτλων
Όμως, ο δρόμος για τις ελληνικές τράπεζες δεν θα είναι στρωμένος με ροδοπέταλα, παρότι η Φρανκφούρτη κάνει ό,τι είναι δυνατόν για να τις στηρίξει και, εμμέσως, να ενισχύει τον δανεισμό του Δημοσίου και να αποφύγει την άκρως ανεπιθύμητη εμπλοκή του ΔΝΤ στις ευρωπαϊκές υποθέσεις.
Σύμφωνα με πληροφορίες του «Π», η Moody’s θα ανακοινώσει τις επόμενες ημέρες μαζικές υποβαθμίσεις τίτλων ελληνικών τραπεζών, που ως τώρα είχαν κορυφαία βαθμολογία («Aaa») και αξιοποιούνταν για να δανείζονται οι ελληνικές τράπεζες από την ΕΚΤ. Το συνολικό ύψος των τίτλων που βρίσκονται στο στόχαστρο του αμερικανικού οίκου είναι 27 δισ. ευρώ, επί συνόλου τιτλοποιήσεων 54 δισ. ευρώ από τις ελληνικές τράπεζες. Είναι πολύ πιθανό να χάσουν το τριπλό «Α» τίτλοι αξίας άνω των 20 δισ. ευρώ, προκαλώντας νέα πίεση στη ρευστότητα του τραπεζικού μας συστήματος.
