Τα «Greek Statistics», η ΕΛΣΤΑΤ και ο κ. Γιαννίτσης – Του Ν. Στραβελάκη
–Μια αποκαλυπτική συζήτηση για τους εθνικούς λογαριασμούς και την «ανάπτυξη» των τελευταίων χρόνων
Του
ΝΙΚΟΥ ΣΤΡΑΒΕΛΑΚΗ,
Οικονομολόγου του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών
Στις 13 Σεπτεμβρίου του 2025, σε άρθρο του στα «ΝΕΑ», ο ομότιμος καθηγητής του Οικονομικού Τμήματος του ΕΚΠΑ και πρώην υπουργός κ. Τάσος Γιαννίτσης διατύπωσε κάποιους εύλογους προβληματισμούς για τα στοιχεία του ΑΕΠ του 2024 και του πρώτου εξαμήνου του 2025.
Συγκεκριμένα, μεταξύ άλλων, επισήμανε ότι το 2024 ο λογαριασμός «Αποθέματα» των ελληνικών εθνικών λογαριασμών είναι στο 4,1% του ΑΕΠ, έναντι 1,3% περίπου που ήταν η μέση τιμή του το διάστημα 2017 – 2023. Επισήμανε δε ότι, αν τα αποθέματα ήταν στο 1,05%, όσο δηλαδή ήταν το 2023, το ΑΕΠ του 2024 δεν θα εμφάνιζε μεγέθυνση 2,3%, αλλά ύφεση 0,9%.
Οι προβληματισμοί του κ. Γιαννίτση είναι δικαιολογημένοι, αν σκεφτεί κανείς ότι η συνολική συμμετοχή της μεταποίησης στο ΑΕΠ της Ελλάδας είναι κάπου 9%. Ο λόγος είναι ότι οι εθνικοί λογαριασμοί της Ελλάδας δηλώνουν ότι περίπου το 45% της συνολικής παραγωγής αγαθών, πρώτων υλών και εργασιών υπό εκτέλεση είναι αποθέματα. Να έχεις κοντά τη μισή αξία της παραγωγής σου σε απόθεμα δεν συνηθίζεται ούτε στον ιδιωτικό τομέα ούτε στους εθνικούς λογαριασμούς, τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς. Όπως επισημαίνει στο ίδιο άρθρο ο κ. Γιαννίτσης, τα αποθέματα στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες, που έχουν πολύ υψηλότερη συμμετοχή της μεταποίησης στο ΑΕΠ, είναι χαμηλότερα, σχεδόν μηδενικά (Eurostat GDP and its Main Components, 1/7/2025).
Οι παραπάνω επισημάνσεις έτυχαν πανικόβλητης αντίδρασης από την κυβέρνηση. Συγκεκριμένα, ο αντιπρόεδρος κ. Χατζηδάκης χαρακτήρισε την επισήμανση ου κ. Γιαννίτση «άστοχη και εθνικά επικίνδυνη». Δεν καταλαβαίνω πώς είναι δυνατόν μια άστοχη τοποθέτηση να είναι «εθνικά επικίνδυνη». Επίσης, δεν καταλαβαίνω γιατί είναι άστοχο και επικίνδυνο να προβληματίζεται κάποιος όταν ένα εθνικολογιστικό μέγεθος, όπως τα αποθέματα, τετραπλασιάζεται ανάμεσα στο 2023 και το 2024. Να θυμίσω ότι ο κ. Χατζηδάκης έχει παραδεχθεί ο ίδιος το πολύ σοβαρότερο παράπτωμα της παραποίησης των στοιχείων των εθνικών λογαριασμών, και μάλιστα επί κυβερνήσεων Κώστα Καραμανλή, στις οποίες διετέλεσε και υπουργός. Αυτό ήταν το επικίνδυνο και όχι η επισήμανση της ασυνήθιστης μεταβολής ενός εθνικολογιστικού μεγέθους, όπως τα αποθέματα.
Θα μου πείτε, βέβαια, ότι πολιτικός είναι ο κ. Χατζηδάκης και οι δηλώσεις του μπορεί να εμπεριέχουν το στοιχείο της υπερβολής. Το περίεργο είναι ότι αντίστοιχες αιχμές περιλαμβάνονται και στην απάντηση που εξέδωσε η ΕΛΣΤΑΤ, απαντώντας στον κ. Γιαννίτση. Δεν θα σταθώ σε αυτές, αντίθετα θα υπογραμμίσω ότι η Στατιστική Αρχή δεν απάντησε σε αυτή καθ’ αυτή την επισήμανση του άρθρου. Με άλλα λόγια, δεν μας εξήγησε πώς είναι δυνατόν τα αποθέματα να τετραπλασιάστηκαν σε έναν χρόνο;
Για να το κάνω λιανά, σύμφωνα με την απάντηση της ΕΛΣΤΑΤ (σημείο 2, «Το Μέγεθος Αποθέματα στους Εθνικούς Λογαριασμούς»), στον λογαριασμό «Αποθέματα» περιλαμβάνονται «υλικά και προμήθειες, συνεχιζόμενες εργασίες, έτοιμα προϊόντα, αγαθά προς μεταπώληση». Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, επίσης, το ΑΕΠ του 2024 έχει οριστικοποιηθεί, άρα μπορούν να μας πουν ποια από τα παραπάνω στοιχεία μεταβλήθηκαν, και πόσο, μεταξύ 2023 και 2024. Ενημερώστε μας λοιπόν και αφήστε τους χαρακτηρισμούς για «θεωρίες συνωμοσίας» και «εθνικούς κινδύνους».
Σε αυτό το απλό αίτημα, οι της ΕΛΣΤΑΤ προσπαθούν να τα μπουρδουκλώσουν στην απάντησή τους. Ξεχνάνε τα ετήσια στοιχεία του 2024 και αναφέρονται στα τριμηνιαία στοιχεία του 2025, στα οποία επίσης αναφέρεται ο κ. Γιαννίτσης, λέγοντας παράλληλα ότι χρειάζεται να περιμένουμε τον Οκτώβριο του επομένου έτους για να οριστικοποιηθούν. Απαντήστε μας για το 2024, ρε λεβέντες, και αφήστε το 2025 για του χρόνου. Και μη μας πείτε ότι πρέπει να περιμένουμε τον Οκτώβριο (κάτι μέρες δηλαδή), γιατί έχετε οριστικοποιήσει το ΑΕΠ του 2024, άρα και τα στοιχεία που το συνθέτουν. Περιμένουμε…
ΤΟ ΠΑΡΟΝ
