Σ. Αρναούτογλου στο “Π”: Αξιόπιστα δεδομένα για μια δίκαιη και βιώσιμη αλιευτική πολιτική
Του
ΣΑΚΗ ΑΡΝΑΟΥΤΟΓΛΟΥ
Ευρωβουλευτή του ΠΑΣΟΚ
Η ευρωπαϊκή αλιεία και υδατοκαλλιέργεια βρίσκονται σήμερα σε μια κρίσιμη πολιτική και παραγωγική καμπή. Σε μια περίοδο όπου οι αλιείς και οι υδατοκαλλιεργητές καλούνται να αντιμετωπίσουν την κλιματική κρίση, την αύξηση του κόστους ενέργειας, τον διεθνή ανταγωνισμό, τη γήρανση του ανθρώπινου δυναμικού και τη διαρκή πίεση στους θαλάσσιους πόρους, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να χαράσσει πολιτική με ελλιπή ή αποσπασματικά στοιχεία. Για πολλά χρόνια, το σύστημα συλλογής στατιστικών δεδομένων στον τομέα παρέμενε κατακερματισμένο, βασισμένο σε πέντε διαφορετικές νομικές πράξεις, με διαφορετικές μεθοδολογίες, περιορισμένη συγκρισιμότητα και αυξημένο διοικητικό φόρτο για τα κράτη-μέλη και τους επαγγελματίες του κλάδου.
Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν ήταν απλώς τεχνικό, αλλά παράλληλα και βαθιά πολιτικό. Όταν τα δεδομένα είναι ελλιπή, καθυστερημένα ή μη συγκρίσιμα, τότε και οι πολιτικές αποφάσεις κινδυνεύουν να είναι ανεπαρκείς, άδικες ή αποκομμένες από την πραγματικότητα. Χωρίς σαφή εικόνα για το οικονομικό κόστος, τις κοινωνικές συνθήκες, την ηλικιακή σύνθεση, τις ανάγκες των παράκτιων κοινοτήτων και τις ιδιαιτερότητες κάθε στόλου, η Ευρώπη δεν μπορεί να σχεδιάσει αποτελεσματικά μέτρα στήριξης ούτε να διασφαλίσει μια πραγματικά βιώσιμη αλιευτική πολιτική.
Από την πρώτη στιγμή που ανέλαβα εισηγητής της σχετικής έκθεσης στην Επιτροπή Αλιείας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου διαπίστωσα ότι η πρόταση Κανονισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση. Αποτελεί ένα αναγκαίο βήμα εκσυγχρονισμού της στατιστικής υποδομής της ΕΕ για την αλιεία και την υδατοκαλλιέργεια. Ταυτόχρονα, όμως, ήταν σαφές ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όφειλε να ενισχύσει την πρόταση, ώστε να μην περιοριστεί σε μια απλή τεχνική ενοποίηση κανόνων αλλά να αποτελέσει εργαλείο πιο δίκαιης, πιο στοχευμένης και πιο αποτελεσματικής πολιτικής.
Η νέα νομοθετική πρωτοβουλία των Ευρωπαϊκών Στατιστικών για την Αλιεία και την Υδατοκαλλιέργεια (EFAS) επιχειρεί να απαντήσει σε αυτές τις αδυναμίες, δημιουργώντας ένα ενιαίο ευρωπαϊκό πλαίσιο για τα στατιστικά στοιχεία στους τομείς της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας. Η ενοποίηση των κανόνων μπορεί να ενισχύσει τη διαφάνεια, τη νομική σαφήνεια και τη συγκρισιμότητα μεταξύ των κρατών μελών. Παράλληλα, η αξιοποίηση υφιστάμενων διοικητικών πηγών και η εφαρμογή των αρχών της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας έχουν ιδιαίτερη σημασία, καθώς μπορούν να μειώσουν τη γραφειοκρατία τόσο για τις αρμόδιες αρχές όσο και για τους μικρούς παράκτιους αλιείς.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η ενσωμάτωση της κοινωνικοοικονομικής διάστασης. Το τελικό κείμενο, όπως ψηφίστηκε από την Επιτροπή Αλιείας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, προβλέπει τη συλλογή στοιχείων για παράγοντες όπως η ηλικία, το φύλο, το επίπεδο εκπαίδευσης, το ενεργειακό κόστος, οι μισθολογικές δαπάνες και οι δαπάνες συντήρησης. Με αυτόν τον τρόπο, η ευρωπαϊκή πολιτική δεν θα βασίζεται μόνο στο τι αλιεύεται ή πόσο παράγεται αλλά και στο πώς ζουν, εργάζονται και επιβιώνουν οι άνθρωποι της θάλασσας. Πρόκειται για μια ουσιαστική αλλαγή φιλοσοφίας: Η βιωσιμότητα δεν αφορά μόνο τα ιχθυαποθέματα αλλά και τη βιωσιμότητα των επαγγελματιών, των οικογενειών τους και των τοπικών οικονομιών.
Οι προοπτικές που ανοίγονται είναι σημαντικές. Με τη χρήση ψηφιακών εργαλείων, ηλεκτρονικών συστημάτων παρακολούθησης και νέων τεχνολογιών, η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να αποκτήσει ένα πιο ακριβές, διαφανές και αξιόπιστο σύστημα λήψης αποφάσεων. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για χώρες όπως η Ελλάδα, όπου η αλιεία δεν είναι μόνο μια οικονομική δραστηριότητα αλλά αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της ταυτότητάς της, τόσο μέσω της νησιωτικότητας, των παράκτιων κοινοτήτων, όσο και της κοινωνικής συνοχής. Η πρόβλεψη τεχνικής και οικονομικής στήριξης προς τα κράτη-μέλη είναι, επομένως, κρίσιμη, ώστε η μετάβαση σε ένα νέο στατιστικό πλαίσιο να μη μετατραπεί σε πρόσθετο βάρος για τους πιο ευάλωτους.
Η υπερψήφιση της έκθεσης στην Επιτροπή Αλιείας με ευρεία πλειοψηφία στέλνει ένα καθαρό πολιτικό μήνυμα: Η Ευρώπη χρειάζεται δεδομένα αξιόπιστα, αλλά και πολιτικές δίκαιες. Το νέο πλαίσιο μπορεί να βάλει τέλος στα τυφλά δεδομένα και να δημιουργήσει τη βάση για αποφάσεις που θα προστατεύουν τους θαλάσσιους πόρους, θα στηρίζουν τους αλιείς και θα ενισχύουν τις παράκτιες κοινωνίες.
Το επόμενο κρίσιμο στάδιο είναι η έναρξη των διοργανικών διαπραγματεύσεων, των λεγόμενων τριλόγων, μεταξύ Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Συμβουλίου και Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Εκεί θα πρέπει να διασφαλιστεί ότι η τελική συμφωνία θα διατηρήσει τον πολιτικό πυρήνα της έκθεσης: Λιγότερη γραφειοκρατία, καλύτερα δεδομένα, περισσότερη δικαιοσύνη και μια ευρωπαϊκή αλιευτική πολιτική που θα στηρίζεται σε πραγματικά δεδομένα της καθημερινότητας των ανθρώπων της θάλασσας.
