Ο Μιχ. Σάλλας στο βιβλίο του «Τι πήγε λάθος στην Ελλάδα» αποκαλύπτει: Αυτοί έστησαν τον κόσμο στο… απόσπασμα με τα «κόκκινα δάνεια»
–Το 2014 είχε προταθεί βιώσιμη λύση, ευεργετική για τους οικονομικά αδύναμους, αλλά την τορπίλισε η «τρόικα»
–Παρόμοια λύση έχει νομοθετήσει από το 2020 η κυβέρνηση, αλλά δεν την έχει υλοποιήσει ακόμα…
Η Ελλάδα θα μπορούσε να έχει ξεπεράσει τον σκόπελο των «κόκκινων δανείων», χωρίς τις τραγικές συνέπειες που βιώνουμε μέχρι σήμερα, καθώς υπήρχε λύση, την οποία, όμως, δεν αποδεχόταν τότε η «τρόικα», που είχε την εποπτεία της χώρας, γιατί αντιμετώπιζε τους Έλληνες με τιμωρητική διάθεση και με ανεξήγητα εχθρικό τρόπο.
Στην απόρριψη, όμως, της συγκεκριμένης λύσης, η οποία είχε εφαρμοσθεί σε άλλες χώρες με επιτυχία, είχε συναινέσει και η Τράπεζα της Ελλάδος, καθώς, αν είχε τοποθετηθεί σθεναρά υπέρ της, ίσως να γλιτώναμε τα δεινά που τραβάμε τόσα χρόνια.
Την αποκάλυψη αυτή κάνει ο πολύπειρος τραπεζίτης Μιχάλης Σάλλας στο βιβλίο του «Τι πήγε λάθος στην Ελλάδα», που κυκλοφόρησε στις αρχές της εβδομάδας και ήδη έχει συζητηθεί πολύ.
Όπως αναφέρει ο κ. Σάλλας, αυτό που εξήγγειλε τώρα η κυβέρνηση ότι θα εφαρμόσει το φθινόπωρο, δηλαδή, τη δημιουργία φορέα που θα αγοράζει τα σπίτια που βγαίνουν στον πλειστηριασμό και θα τα μισθώνει στους πρώην ιδιοκτήτες τους για 12 χρόνια, με δικαίωμα να τα εξαγοράσουν στο διάστημα αυτό, είχε προταθεί και τότε, αλλά η «τρόικα» δεν ήθελε ούτε να… ακούσει κάτι τέτοιο. Δηλαδή, οι υποτιθέμενοι… σύμμαχοι και… εταίροι μας έκαναν ό,τι μπορούσαν για να βυθίσουν το λαό μας στην απόγνωση και στην απελπισία, για να διαλύσουν επιχειρήσεις, για να διαρρήξουν τον κοινωνικό ιστό, για να εκμηδενίσουν κάθε έννοια σεβασμού και αξιοπρέπειας σε αυτόν τον τόπο.
Το ερώτημα που τίθεται αυτομάτως μετά από αυτά είναι το εξής: Αφού υπάρχει λύση, αφού υπάρχει δοκιμασμένη συνταγή για να ανασάνει ο κόσμος, γιατί δεν την εφαρμόζουν οι κυβερνώντες μας; Γιατί δεν κάνουν κάτι για να ελαφρύνουν τον λαό και να τον απαλλάξουν από τις δαγκάνες των διεθνών «κοράκων» που του πίνουν το αίμα;
Τότε υπήρχε η «τρόικα» και δεν άφηνε. Το 2020, η σημερινή κυβέρνηση έφερε νόμο και υιοθέτησε τη λύση αυτή, αλλά μέχρι τώρα δεν την έχει εφαρμόσει. Γιατί, άραγε; Ποιοι της επιβάλλουν ακόμα να βασανίζει τον κόσμο; Εκτός κι αν το κάνει από μόνη της ή έχει κάποιες δεσμεύσεις που δεν τις ξέρουμε.
Είναι, όμως, άκρως ενδιαφέροντα αυτά που αναφέρει ο Μιχάλης Σάλλας και αξίζει να παραθέτουμε κάποια από αυτά.
«Το καλοκαίρι του 2014 αποτέλεσε την κρίσιμη καμπή. Η χώρα βρέθηκε σε κατάσταση ακραίας αβεβαιότητα και το τραπεζικό σύστημα λειτουργούσε με περιορισμούς που δυσχέραιναν κάθε οικονομική δραστηριότητα. Εκείνη την περίοδο υπήρχε η δυνατότητα υιοθέτησης μιας συνολικής λύσης για το πρόβλημα των κόκκινων δανείων. Είχαν διατυπωθεί προτάσεις με τεχνική επάρκεια και με διεθνή παραδείγματα που έδειχναν ότι το πρόβλημα δεν ήταν ανυπέρβλητο. Ανάμεσά τους ξεχώριζε η πρόταση για το μοντέλο αγοράς και επαναμίσθωση της πρώτης κατοικίας, που είχε προταθεί τον Ιούλιο του 2014. Η λογική του ήταν απλή. Ένας ειδικός φορέας θα εξαγόραζε το παράλληλα το δικαίωμα να το επαναγοράσει όταν θα σταθεροποιούνταν η οικονομική της κατάσταση.
Το μοντέλο αυτό θα προστάτευε την κατοικία, θα προσέφερε στις τράπεζες άμεση ρευστότητα και θα μείωνε την κοινωνική πίεση που αναπτυσσόταν γύρω από τους πλειστηριασμούς. Παρά τη λογικότητα της πρότασης, η Τρόικα την απέρριψε με επιχειρήματα που βασίζονταν στην έννοια του ηθικού κινδύνου και στην πεποίθηση ότι οποιαδήποτε προστασία της πρώτης κατοικίας θα ενθάρρυνε τη μη πληρωμή του δανείου. Η θέση αυτή δεν συνδεόταν με την πραγματικότητα της ελληνικής ύφεσης, αφού οι στρατηγικοί κακοπληρωτές αποτελούσαν πολύ μικρό τμήμα του προβλήματος και οι περισσότεροι δανειολήπτες είχαν χάσει με βίαιο τρόπο την οικονομική τους επιφάνεια. Παρ’ όλα αυτά, επικράτησε η αντίληψη ότι η αυστηρή στάση θα λειτουργούσε παραδειγματικά και ότι η κοινωνία έπρεπε να προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα, χωρίς μέριμνα για τις απώλειες που θα προέκυπταν.
Η στάση της Τράπεζας της Ελλάδος (ΤτΕ) συνέβαλε στην παγίωση αυτής της προσέγγισης. Αντί να επισημάνει τις μακροοικονομικές συνέπειες μιας τέτοιας πολιτικής που απέκλειε μεγάλα τμήματα της παραγωγικής βάσης από τη χρηματοδότηση, η ΤτΕ συντάχθηκε με τη γραμμή της Τρόικας, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για ταχεία εκκαθάριση μέσω πλειστηριασμών των μη εξυπηρετούμενων δανείων που αφορούσαν ακόμη και πρώτη κατοικία. Η θέση αυτή ενίσχυσε το στενό λογιστικό πνεύμα της στρατηγικής διαχείρισης, μη λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι η συνολική εξυγίανση απαιτεί την επανένταξη των δανειοληπτών στην οικονομική ζωή, και όχι την οριστική τους περιθωριοποίηση. Έτσι, δημιουργήθηκε ένα περιβάλλον στο οποίο η εκκαθάριση του τραπεζικού ισολογισμού επιλέχθηκε να γίνει με τιμωρητικό τρόπο και όχι συνδυάζοντας τη διατήρηση της κοινωνικής και παραγωγικής συνοχής. Και όμως, υπήρχαν προτάσεις και λύσεις που διευκόλυναν τους τραπεζικούς ισολογισμούς με παράλληλη αντιμετώπιση και του προβλήματος των δανειοληπτών.
Οι συνέπειες αυτής της στάσης υπήρξαν εξαιρετικά βαριές. Περίπου επτακόσιες χιλιάδες επαγγελματίες, μικρομεσαίοι επιχειρηματίες και αυτοαπασχολούμενοι βρέθηκαν εκτός τραπεζικού συστήματος επειδή τα δάνειά τους έγιναν μη εξυπηρετούμενα εν μέσω ύφεσης. Ακόμη και μεγάλες τεχνικές εταιρείες είχαν υπερβεί τα όρια εξυπηρετησιμότητας εν μέσω ύφεσης. Τα χρέη τους προς τις τράπεζες ξεπέρασαν τα 100 δισ. ευρώ και αυτό σήμαινε ότι ένα τεράστιο ανθρώπινο και οικονομικό δυναμικό παρέμενε ανενεργό, αδύναμο να επενδύσει, να αναπτύξει δραστηριότητα ή να συμμετάσχει στον σχεδιασμό της ανάκαμψης. Το πρόβλημα δεν περιορίστηκε στον αποκλεισμό από τη χρηματοδότηση. Οδήγησε σε μαζική απώλεια περιουσίας, σε διάλυση μικρών επιχειρήσεων που αποτελούσαν την καρδιά της ελληνικής οικονομίας, καθώς και σε μακρά περίοδο προσωπικής και επαγγελματικής αβεβαιότητας για εκατοντάδες χιλιάδες οικογένειες. Η χώρα έχασε έτσι ένα μεγάλο τμήμα της μεσαίας τάξης, η οποία επί δεκαετίες στήριζε την παραγωγή και την κατανάλωση, και παράλληλα είδε τον κοινωνικό της ιστό να οδηγείται σε εξασθένηση».
Αυτά αναφέρει, μεταξύ πολλών άλλων, ο Μιχάλης Σάλλας. Και εδώ χρειάζεται να απαντήσουν και η κυβέρνηση και η Τράπεζα της Ελλάδος. Η κυβέρνηση να μας πει γιατί δεν δρομολόγησε αμέσως τη λύση που είχε απορρίψει η «τρόικα» και η Τράπεζα γιατί είχε συναινέσει με την «τρόικα» στην… εξαφάνιση της μεσαίας τάξης και στον εξανδραποδισμό χιλιάδων μικροϊδιοκτητών, που βρέθηκαν στον δρόμο.
Αλλά και να μην απαντήσουν, ο κόσμος έχει βγάλει τα συμπεράσματά του και γνωρίζει πλέον πολύ καλά ποιοι τον… έστησαν στο εκτελεστικό απόσπασμα.
Ν.Π.
