Νέα πολιτικά κόμματα, νέο πολιτικό σκηνικό; – Του Ν. Στραβελάκη
Του
ΝΙΚΟΥ ΣΤΡΑΒΕΛΑΚΗ,
Οικονομολόγου του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών
Η ελληνική πολιτική σκηνή μοιάζει να έχει ανατραπεί ολοσχερώς. Τα φληναφήματα περί πολιτικής κυριαρχίας της ΝΔ και του Μητσοτάκη μοιάζουν να έχουν πάει περίπατο, χωρίς να έχουν αναγγελθεί ακόμη επίσημα οι εκλογές.
Παρά τον σαφή φιλοκυβερνητικό τους προσανατολισμό, όλες οι δημοσκοπήσεις παραπέμπουν σε ένα κομματικό σύστημα όπου δέκα κόμματα διεκδικούν κοινοβουλευτική εκπροσώπηση. Την ίδια ώρα, και στα τρέχοντα δημοσκοπικά ποσοστά κανένα κόμμα δε μπορεί ούτε να ονειρευτεί την αυτοδυναμία, ενώ τα τέσσερα πρώτα από αυτά (ΝΔ, ΕΛΑΣ, Ελπίδα για Δημοκρατία, ΠΑΣΟΚ) μπορούν να σχηματίσουν κυβέρνηση με οποιονδήποτε συνδυασμό.
Από τη σκοπιά αυτή, η ίδρυση της ΕΛΑΣ και της Ελπίδας για Δημοκρατία φαίνεται ότι έρχεται να καλύψει ένα πολιτικό κενό τόσο στα Δεξιά της Δεξιάς όσο και στην Κεντροαριστερά, αποδυναμώνοντας κυρίως τη ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ. Επιπλέον, γίνεται ξεκάθαρο ότι τα νέα κόμματα και αυτά που τελούν υπό ίδρυση (βλέπε κόμμα Σαμαρά) είναι το απότοκο της κρίσης του πολιτικού συστήματος. Αυτή είναι με τη σειρά της το αποτέλεσμα της χρεοκοπίας της κυβερνητικής πολιτικής στην κάλυψη στοιχειωδών αναγκών της κοινωνίας αλλά και της αδυναμίας της χώρας να βρει θέση στον διεθνή καταμερισμό εργασίας.
Αυτό δεν σημαίνει, βέβαια, ότι τα κόμματα αυτά δεν αναφέρονται σε συγκεκριμένα συμφέροντα. Το αντίθετο, είναι η απάντηση του συστήματος στο πολιτικό κενό. Θέλουν να ελέγξουν την οργή και την απογοήτευση του κόσμου, πριν στραφεί σε μη συστημικές λύσεις. Το ερώτημα είναι κατά πόσο μπορούν τα κόμματα αυτά να παίξουν έναν τέτοιο ρόλο;
Κατά τη γνώμη μου, δεν μπορούν, και ο κύριος λόγος είναι ότι προβάλλουν εκδοχές της ίδιας πολιτικής. Όλοι τους, ακόμη και η ΝΔ με τα ανομήματά της, αναφέρονται σε μια εκδοχή κράτους δικαίου. Μιλούν για δικαιώματα, δικαιοσύνη, δημοκρατία και ελευθερίες, παρόλο που τις αντιλαμβάνονται διαφορετικά και συχνά αντιφατικά.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο κ. Μητσοτάκης, που εμφανίζεται ιδιαίτερα ευαίσθητος σε θέματα δικαιωμάτων, την ίδια ώρα που είναι εξοργιστικά ανεκτικός και υποστηρικτικός σε έκνομες συμπεριφορές βουλευτών του και μελών της οικογένειάς του. Πολλοί, μάλιστα, λένε ότι αυτό συμβαίνει επειδή είναι και ο ίδιος μπλεγμένος στα σκάνδαλα του ΟΠΕΚΕΠΕ, των υποκλοπών αλλά και στη συγκάλυψη του εγκλήματος των Τεμπών.
Όμως, κάπου εδώ, οι διαφορές και οι αντιπαραθέσεις σταματούν. Στη διαχείριση των πραγμάτων, οι επιλογές και των τεσσάρων κομμάτων που συγκροτούν το μπλοκ της κυβερνησιμότητας συγκλίνουν. Όλοι τους θέλουν να διαχειριστούν οικονομικές παρεμβάσεις στην οικονομία (ευρωπαϊκά πακέτα, εξοπλιστικά προγράμματα κ.λπ.), και, στο πλαίσιό τους, ίσως και να μπορέσουν να καλύψουν και κάποιες από τις πιεστικές ανάγκες της κοινωνίας. Βέβαια, και πάλι οι αντιπαραθέσεις είναι έντονες, αφού όλοι θέλουν να παρουσιασθούν εντιμότεροι του αντιπάλου. Στο τελευταίο αποτελεί εξαίρεση η ΝΔ του κ. Μητσοτάκη, που περιορίζεται στο να πείσει ότι είναι και οι άλλοι ανέντιμοι, όχι μόνο η κυβέρνηση.
Το ενδιαφέρον είναι ότι τα παραπάνω δεν είναι κάτι έξω από το κυρίαρχο παράδειγμα διακυβέρνησης στις σύγχρονες δυτικές κοινωνίες. Αναφέρεται, δε, στη βιβλιογραφία ως «νέα κυβερνητικότητα». Η βασική της διαφορά από τη μέχρι τώρα νεοφιλελεύθερη αποθέωση των αγορών είναι ότι αναγνωρίζει την αναγκαιότητα κρατικών παρεμβάσεων, δηλαδή κρατικών δαπανών. Σε αυτό το πλαίσιο, ο στόχος της κυβερνητικής εξουσίας είναι να διοχετεύσει τα χρήματα αυτά στις κατάλληλες τσέπες και να πείσει ότι καλώς δαπανώνται. Είναι μια πολιτική που βασίζεται στην άποψη ότι η ενίσχυση των επιχειρήσεων είναι για το καλό ολόκληρης της κοινωνίας. Αν ρωτήσετε τους παλιούς και τους νέους πόλους της κυβερνησιμότητας στη χώρα μας, θα βρείτε ότι ταυτίζονται σε αυτό το ζήτημα.
Με αυτήν την έννοια, το πολιτικό σκηνικό κινδυνεύει να παραμείνει το ίδιο, παρόλο που οι συσχετισμοί μεταβάλλονται. Μόνο ένα μέτωπο της πραγματικής Αριστεράς που θα προτάξει τις λαϊκές ανάγκες μπορεί να ανατρέψει ουσιαστικά το πολιτικό σκηνικό. Ας ελπίσουμε ότι θα δούμε κινητικότητα και από αυτήν την πλευρά το επόμενο διάστημα.
