Η αμερικανικορωσική συμφωνία, ο διασυρμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ο διαμελισμός της Ουκρανίας – Του Ν. Στραβελάκη
–Μία ακόμη τραγική εβδομάδα για την ελληνική εξωτερική πολιτική
Του
ΝΙΚΟΥ ΣΤΡΑΒΕΛΑΚΗ,
Οικονομολόγου του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών
«Μια εικόνα αξίζει χίλιες λέξεις», λένε οι Κινέζοι, και η εικόνα των ευρωπαίων «ηγετών», μαζί με τον Ζελένσκι, εμπρός στον Τραμπ, στο Οβάλ Γραφείο, τα λέει όλα αναφορικά με τις γεωπολιτικές ισορροπίες στον λεγόμενο «δυτικό κόσμο». Ο Τραμπ ανακοινώνει στους ευρωπαίους ηγέτες και στον Ζελένσκι το περιεχόμενο της συμφωνίας του με τον Πούτιν, φροντίζοντας να δώσει στη φωτογραφία τη σημειολογία ενός αφεντικού που ανακοινώνει στους υπαλλήλους τις αποφάσεις του. Κάθεται στο γραφείο του, ενώ εκείνοι περιμένουν υπομονετικά να ακούσουν τα καθήκοντα και τις τύχες τους.
Βέβαια, και οι ΗΠΑ, μέσω Τραμπ, προσπαθούν να σώσουν τα προσχήματα με αυτές τις φωτογραφίες. Αυτό θέλει να δηλώσει η λεζάντα «ειρήνη μέσα από τη δύναμη» («peace through strength»), που χωρίζει τις δύο «πόζες» της ανάρτησης του αμερικανού Προέδρου στα social media. Θέλουν να δείξουν προς όλες τις κατευθύνσεις, και κυρίως προς τους BRICS, ότι συνεχίζουν να ελέγχουν τον δυτικό κόσμο και οποιαδήποτε συνεννόηση ή συμφωνία θα πρέπει να τυγχάνει της έγκρισης και της αρεσκείας τους.
Στην πραγματικότητα, βέβαια, η συμφωνία είναι μια αμερικανική ήττα. Οι ΗΠΑ ενεπλάκησαν σε έναν ιμπεριαλιστικό πόλεμο (δι’ αντιπροσώπου) με τη Ρωσία, τον οποίο και έχασαν. Αυτό που τους έμεινε είναι ένα κομμάτι από τα λάφυρα του υποτιθέμενου συμμάχου τους, της Ουκρανίας, και συγκεκριμένα οι σπάνιες γαίες που βρίσκονται στο υπέδαφος της χώρας αυτής. Οι Ρώσοι, από την άλλη, προσάρτησαν σημαντικά εδάφη και παρέπεμψαν οριστικά στις ελληνικές καλένδες και την ιδέα ακόμη της επέκτασης του ΝΑΤΟ σε πρώην σοβιετικές δημοκρατίες, πέραν των Βαλτικών Δημοκρατιών (Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία), που είναι ήδη μέλη του. Το κυριότερο, όμως, είναι ότι αναγνωρίζονται απ’ όλους πλέον ως σημαντικός γεωπολιτικός παράγοντας, κάτι που ισχυροποιεί αφάνταστα τη σημερινή ρωσική ηγεσία. Για τους ανιστόρητους της εποχής μας, η ισχύς κάθε ρωσικής εξουσίας (ακόμα και της σοβιετικής) βρισκόταν στο κατά πόσο μπορούσε να συμβιβάσει την αντίφαση ανάμεσα στις οικονομικές αδυναμίες της Ρωσίας και στην αναγνώρισή της ως στρατιωτικής υπερδύναμης.
Βέβαια, ο Τραμπ προσπαθεί να πείσει την αμερικανική κοινή γνώμη ότι οι χειρισμοί του απέτρεψαν τα χειρότερα, αφού ο πόλεμος στην Ουκρανία ήταν από την αρχή ένα λάθος, το οποίο, φυσικά, βαρύνει τον προκάτοχό του Τζο Μπάιντεν. Χρησιμοποιεί, μάλιστα, το επιχείρημα ότι η διεθνής βοήθεια που παρέχουν οι ΗΠΑ μέσω στρατιωτικών δαπανών και στρατιωτικών βάσεων επιβαρύνουν ανεπανόρθωτα την αμερικανική οικονομία. Βέβαια, όπως συμβαίνει συνήθως, η επιχειρηματολογία Τραμπ είναι κατά το δοκούν, αφού τα δισ. των στρατιωτικών ενισχύσεων στο Ισραήλ για τη γενοκτονία του παλαιστινιακού λαού θεωρούνται απολύτως δικαιολογημένα. Βλέπετε, στη Λωρίδα της Γάζας ο Τραμπ έχει και προσωπικά νιτερέσα.
Σε κάθε περίπτωση, οι δικαιολογίες του Τραμπ δεν μπορούν να κρύψουν την ήττα. Μετά το Βιετνάμ, ίσως είναι η πρώτη φορά που οι Αμερικανοί εγκαταλείπουν στη τύχη του τον σύμμαχό τους και η μοναδική περίπτωση που λαφυραγωγούν απροκάλυπτα σε βάρος του. Δεν ξέρω αν μετά από αυτό περιφερειακή χώρα θα εμπιστευτεί ξανά τους Αμερικανούς.
Όλα αυτά, βέβαια, δεν εμποδίζουν τους Ευρωπαίους να συνεχίζουν να εξευτελίζονται στο Οβάλ Γραφείο. Πριν από λίγες εβδομάδες, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν τίναξε στον αέρα μια εμπορική συνάντηση ΕΕ – Κίνας, συμφωνώντας μονομερώς με τον Τραμπ για δασμούς 15% στις ευρωπαϊκές εξαγωγές και αναλαμβάνοντας δεσμεύσεις για αγορές δισεκατομμυρίων από τις ΗΠΑ σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Σίγουρα, αυτή η εξέλιξη έπαιξε ρόλο στον χειρισμό από τον Τραμπ των διαπραγματεύσεων με τον Πούτιν και της νέας συνάντησης, στο Οβάλ Γραφείο αυτήν τη φορά, παρουσία του Μακρόν, του Στάρμερ, του Μερτς και του Ζελένσκι, για να μην υπάρχει αμφιβολία ότι αυτή η πολιτική απηχεί το σύνολο της ευρωπαϊκής ηγεσίας. Το τραγικό είναι ότι η υποτελής πολιτική συνοδεύεται από ένα τεράστιο πρόγραμμα στρατιωτικών δαπανών, που μπορεί να βοηθά τις οικονομίες της Γαλλίας, της Γερμανίας και της Ολλανδίας, όμως επιβαρύνει περαιτέρω της οικονομίες του Ευρωπαϊκού Νότου. Κοντολογίς, η ΕΕ, εκτός από το οικονομικό, βρίσκεται πλέον και σε γεωπολιτικό αδιέξοδο.
Σε αυτές τις εξελίξεις, υπάρχει μια χώρα που υπερθεμάτισε στην ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ και της προσέφερε στήριξη στον πόλεμο. Θεώρησε μάλιστα ότι τοποθετείται έτσι στη «σωστή πλευρά της Ιστορίας». Ήταν η Ελλάδα, η οποία το μόνο που πέτυχε είναι να επιταχύνει την καταστροφή της Ουκρανίας και να απομονωθεί ακόμη περισσότερο από χώρες με τις οποίες δεν είχε εδαφικές ή άλλες αντιπαραθέσεις, και όλα αυτά με αντάλλαγμα μια ομιλία του κ. Μητσοτάκη στο Αμερικανικό Κογκρέσο, την οποία κανένας δεν θυμάται.
Πάντως, η ειρήνευση στην Ουκρανία είναι θετική εξέλιξη για τους λαούς της Ευρώπης, κυρίως διότι θα ενισχύσει την αμφισβήτηση στις ηγεσίες τους, όπως μας έχει διδάξει η Ιστορία. Το λόγο έχουν οι λαοί.
ΤΟ ΠΑΡΟΝ
