Γιατί… χάθηκαν οι φάτνες;
Παρακολουθήσαμε τις ομολογουμένως εντυπωσιακές εκδηλώσεις για την έναρξη της εορταστικής περιόδου στους διάφορους δήμους της χώρας, που σηματοδοτείται με την αφή των χιλιάδων λαμπιονιών στα ποικιλόχρωμα δέντρα που έχουν στολιστεί στα πιο κεντρικά σημεία, και όντως μπήκαμε στο κλίμα των ημερών, στο κλίμα των εορτών, που έχουν γίνει συνώνυμο της κατανάλωσης και των αγορών. Σε όλες αυτές τις εκδηλώσεις είδαμε τα πάντα: Πολύχρωμα στολίδια, φανταχτερές στιγμές, γνωστούς καλλιτέχνες, εντυπωσιακά δρώμενα κ.λπ. Ένα πράγμα δεν είδαμε.
Την αιτία που γιορτάζουμε τα Χριστούγεννα, τον λόγο για τον οποίο γίνονται όλα αυτά. Γιατί αν δεν υπήρχε η Γέννηση του Χριστού, αν δεν υπήρχε η ελπίδα της σωτηρίας του ανθρώπινου γένους, δεν θα γινόταν τίποτα. Δεν θα είχαμε τι να γιορτάσουμε, δεν θα είχαμε γεγονός, δεν θα είχαμε ελπίδα. Κατά συνέπεια, όλα όσα γιορτάζουμε τα Χριστούγεννα έχουν σημείο αναφοράς τον Χριστό και γενεσιουργό αιτία την ενανθρώπησή Του.
Όμως ο Χριστός δεν υπάρχει πουθενά. Και δεν εννοούμε στις εκδηλώσεις, δεν θα μπορούσε άλλωστε, άλλο η θρησκευτικότητα, άλλο η κοσμικότητα. Αλλά όλες οι εκδηλώσεις επικεντρώθηκαν στα δέντρα. Λες και αυτά αντιπροσωπεύουν τα Χριστούγεννα. Η πραγματικότητα της γιορτής, το μήνυμα των ημερών, το μεγαλείο των Χριστουγέννων οφείλεται, εκπέμπεται, αναφέρεται και πηγάζει από τη φάτνη.
Εκεί έγινε το θαύμα, εκείνο το μέρος διάλεξε ο Θεός για την ανθρώπινη παρουσία του, εκεί ακούστηκε από τους αγγέλους το «Επί γης ειρήνη, εν ανθρώποις ευδοκία»…
Αντί, λοιπόν, να δίνουμε σημασία στη φάτνη, αντί να επικεντρωνόμαστε στην αναπαράσταση του Σπηλαίου της Βηθλεέμ, τα δίνουμε όλα για τα δέντρα. Στολίδια, φώτα, γιρλάντες, χλιδή… Το δέντρο, όμως, δεν αντιπροσωπεύει τίποτα, δεν είναι τίποτα. Δεν έχει καμιά σχέση με την παράδοση και τα έθιμα του λαού μας. Όπως δεν έχουν καμία σχέση και οι… χοντροβασίληδες με τον πραγματικό, ασκητικό, σοβαρό, φωτισμένο Άγιο της Εκκλησίας μας.
Δεν ξέρουμε γιατί έχει επικρατήσει ο δυτικός τρόπος ζωής στη χώρα μας και γιατί πρέπει να ακολουθούμε με τόση προσήλωση τις ξενόφερτες παραδόσεις και να αγνοούμε τις δικές μας, που και καλύτερες είναι και πιο στοχευμένες στην πραγματικότητα και στο νόημα της γιορτής.
Οι Δυτικοί επικεντρώνονται στα δέντρα γιατί μόνο χιόνι και έλατα έχουν τα Χριστούγεννα. Αυτό έχουν, αυτό στολίζουν, με αυτό συμβολίζουν τα Χριστούγεννα. Εμείς ποτέ δεν είχαμε δέντρα. Ο πρώτος που τα έφερε ήταν ο Όθωνας, γιατί έτσι είχε μάθει, αυτή ήταν η κουλτούρα του.
Εμείς είχαμε μουσικά όργανα και καραβάκια. Η θάλασσα ήταν η ζωή μας, η θάλασσα ήταν η περιουσία μας, η διέξοδός μας. Σε αυτήν προσβλέπαμε και με αυτήν είχαμε… ντύσει τα Χριστούγεννα.
Σήμερα, τα ξεχάσαμε όλα αυτά. Τα κλειδώσαμε στο χρονοντούλαπο της Ιστορίας και αντιγράψαμε τη Δύση. Ξεγράψαμε την Ανατολή, που είναι το ξεκίνημα των πάντων, καθώς συμβολίζει την αρχή του καινούργιου, και επικεντρωθήκαμε στη Δύση, που σημαίνει το τέλος. Και μετατρέψαμε τα Χριστούγεννα σε ένα δεκαπενθήμερο πανηγυράκι.
Χωρίς στόχευση, χωρίς φάτνη, χωρίς προσανατολισμό. Ή, μάλλον, με μοναδικό προσανατολισμό το κέρδος. Όχι την εορτή, τη σημασία, το θαύμα. Όλα υποχωρούν μπροστά στο κέρδος, ωχριούν μπροστά στην προσέλκυση πελατών, στο γέμισμα των ταμείων.
Αυτά τα Χριστούγεννα μας αρμόζουν, άραγε; Αυτό εννοούσαν οι πατεράδες μας και οι παππούδες μας, όταν έλεγαν Χριστούγεννα;
Σίγουρα όχι. Αυτό το όχι θα πρέπει να μας προβληματίσει, να μας ξυπνήσει. Επιβάλλεται να ξαναβρούμε την ταυτότητά μας, την ιδιοσυγκρασία, το αστέρι μας. Πού θα σταματήσει όμως το αστέρι, αφού δεν υπάρχει… φάτνη πια στη χώρα μας; Μόνο έλατα και φωτάκια. Πού θα ακουμπήσει, πού θα ρίξει το Φως του;
Μήπως, λοιπόν, πρέπει να θυμηθούμε τη φάτνη, να τη στήσουμε στη βάση του δέντρου, για να ξαναβρούμε το Φως μας, για να έχει χώρο να σταθεί το αστέρι μας, για να ζήσουμε από φέτος πραγματικά Χριστούγεννα, φωτισμένα με ανέσπερο Φως και όχι με λαμπιόνια, με ελπίδα και όχι με ψώνια, με ζεστασιά, ανθρωπιά, αλληλεγγύη, κατανόηση;
Προϋπόθεση γι’ αυτά, όμως ,είναι η φάτνη. Γιατί εκεί βρίσκεται ο Χριστός, η ελπίδα, η λύτρωση. Όσο και αν ψάξουμε στα σούπερ μάρκετ, στα μαγαζιά, στα κέντρα, στους προορισμούς, δεν θα βρούμε τίποτα. Και θα μείνουμε στο τίποτα, στο μηδέν, στο χάος.
Αξίζει, λοιπόν, να ψάξουμε τη φάτνη. Και αν δεν τη βρούμε πουθενά, αν επιμείνουμε, αν το θέλουμε πολύ, θα τη βρούμε μέσα μας. Μπορεί να είναι βαθιά κρυμμένη, αλλά υπάρχει. Και περιμένει να τη βρούμε, για να γεννηθούμε κι εμείς μαζί με τον Χριστό, να γίνουμε καινούργιοι άνθρωποι και να έχουμε πάντα στην πλώρη μας το αστέρι να μας οδηγεί στην ευτυχία, στην επιτυχία, στη λύτρωση.
Καλά Χριστούγεννα, αληθινά, ξεχωριστά, αξέχαστα και ειρηνικά
Για τον καθένα ξεχωριστά και για όλο τον κόσμο.
