Γιάννης Ρίτσος: Η «Εαρινή Συμφωνία» που υμνεί το φως και την ελπίδα
Με την άνοιξη να βρίσκεται στην κορύφωσή της, ο λόγος του μεγάλου μας ποιητή μοιάζει πιο επίκαιρος από ποτέ. Στο αφιέρωμα για τον Γιάννη Ρίτσο, ανατρέχουμε στην εμβληματική «Εαρινή Συμφωνία», ένα έργο που υμνεί την αναγέννηση της φύσης και της ψυχής, θυμίζοντάς μας πως ακόμα και στις πιο δύσκολες στιγμές, το φως πάντα βρίσκει τον τρόπο να νικήσει. Μέσα από την «Εαρινή Συμφωνία», ο Γιάννης Ρίτσος μας καλεί σε μια γιορτή της ζωής που δεν γνωρίζει σύνορα.
Ο Γιάννης Ρίτσος, ο ποιητής της Ρωμιοσύνης, δεν υπήρξε μόνο ο εκφραστής των κοινωνικών αγώνων, αλλά και ένας βαθιά λυρικός δημιουργός που λάτρεψε την ομορφιά του κόσμου. Η «Εαρινή Συμφωνία», γραμμένη το 1938, (ο ποιητής βρισκόταν στο σανατόριο «Πάρνηθα») αποτελεί έναν ύμνο στον έρωτα, τη νιότη και την ακατανίκητη δύναμη της ζωής. Είναι ένας σταθμός στην πορεία του, όπου ο πόνος του παρελθόντος υποχωρεί μπροστά στην ορμή του ανοιξιάτικου φωτός. Δεν είναι τυχαίο ότι λίγα χρόνια μετά τον «Επιτάφιο» (1936), που ήταν γεμάτος θρήνο, ο Ρίτσος επιλέγει να μιλήσει για το «μέγα άσκοπο» της ευτυχίας.
Για τον Ρίτσο, η άνοιξη δεν είναι απλώς μια εποχή του χρόνου, αλλά μια κατάσταση της ψυχής. Είναι η στιγμή που ο άνθρωπος συμφιλιώνεται με το πεπρωμένο του και ανακαλύπτει ξανά τη χαρά της ύπαρξης μέσα από τα απλά πράγματα: έναν κήπο, μια ηλιαχτίδα, ένα χαμόγελο. Στις μέρες μας, η ποίησή του παραμένει ένα απαραίτητο στήριγμα, υπενθυμίζοντάς μας ότι «ετούτος ο κόσμος μπορεί να γίνει δικός μας», αρκεί να έχουμε τα μάτια μας ανοιχτά στην ομορφιά που μας περιβάλλει.
Εαρινή Συμφωνία (Απόσπασμα)
Ενότητα XVI
Χαρὰ χαρά.
Δὲ μᾶς νοιάζει
τί θ᾿ ἀφήσει τὸ φιλί μας
μέσα στὸ χρόνο καὶ στὸ τραγούδι.
Ἀγγίξαμε
τὸ μέγα ἄσκοπο
ποὺ δὲ ζητᾷ τὸ σκοπό του.
Ὁ Θεὸς
πραγματοποιεῖ τὸν ἑαυτό του
στὸ φιλί μας.
Περήφανοι ἐκτελοῦμε
τὴν ἐντολὴ τοῦ ἀπείρου.
Ἕνα μικρὸ παράθυρο
βλέπει τὸν κόσμο.
Ἕνα σπουργίτι λέει
τὸν οὐρανό.
Σώπα.
Στὴν κόγχη τῶν χειλιῶν μας
ἑδρεύει τὸ ἀπόλυτο.
Σωπαίνουμε κι ἀκοῦμε
μὲς στὸ γαλάζιο βράδι
τὴν ἀνάσα τῆς θάλασσας
καθὼς τὸ στῆθος κοριτσιοῦ εὐτυχισμένου
ποὺ δὲ μπορεῖ νὰ χωρέσει
τὴν εὐτυχία του.
Ἕνα ἄστρο ἔπεσε.
Εἶδες;
Σιωπή.
Κλεῖσε τὰ μάτια.
Ποιήματα 1930-1960, Ἀθήνα, ἔκδ. Κέδρος, 1972, σσ. 237-238.
Πηγή: Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών
