Γ. Κωνσταντόπουλος στο “Π”: Η μεγάλη τομή στη βιομηχανική πολιτική της Αττικής
–Θετικά και αρνητικά της τροποποίησης του ν. 3325/2005 (αρ. 61 ν. 5218/2025)
Του
ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ
Μέλους του ΔΣ του ΒΕΠ και του ΣΒΑΠ
Η Αττική παραμένει εδώ και δεκαετίες το κέντρο της βιομηχανικής δραστηριότητας της Ελλάδας, με σημαντική συμβολή στην εθνική παραγωγή, στο εμπόριο και στην απασχόληση. Παράλληλα, ωστόσο, αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις, όπως στρεβλώσεις στη χωροθέτηση, έντονες περιβαλλοντικές πιέσεις και την ανάγκη για ταυτόχρονη προώθηση της ανταγωνιστικότητας και της καινοτομίας.
Η ψήφιση του άρθρου 61 του ν. 5218/2025, που τροποποιεί ριζικά το άρθρο 17 του ν. 3325/2005, αποτελεί κομβική παρέμβαση στη βιομηχανική χωροθέτηση και στην αδειοδότηση στην Αττική, με άμεσες επιπτώσεις στη μεταποίηση μέσης όχλησης. Η νέα διάταξη αντανακλά τις σύγχρονες απαιτήσεις βιώσιμης ανάπτυξης, μεταλλάσσει το παραγωγικό τοπίο της μεγαλύτερης περιφέρειας της χώρας και επαναπροσδιορίζει τον ρόλο της περιφέρειας στο βιομηχανικό γίγνεσθαι της χώρας.
Τα σημαντικά στοιχεία της τροποποίησης
Η βασική καινοτομία είναι η επανεισαγωγή της δυνατότητας ίδρυσης νέων μεταποιητικών δραστηριοτήτων μέσης όχλησης (υποκατηγορίας Α2) στην Αττική, η οποία μέχρι πρόσφατα παρέμενε ουσιαστικά απαγορευμένη. Πλέον, η ίδρυση τέτοιων μονάδων επιτρέπεται αυστηρά σε περιοχές που πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια:
• Αφορά αποκλειστικά ζώνες ΕΟ (Ειδικές Οργανωμένες) και ΕΜ (Επιτρεπόμενες Μέσης Όχλησης), όπως αυτές ορίζονται στο Ρυθμιστικό Σχέδιο Αθήνας-Αττικής (ν. 4277/2014), σε γεωγραφικούς χώρους της Ανατολικής και Δυτικής Αττικής.
• Προβλέπεται δυνατότητα ίδρυσης και σε οργανωμένους υποδοχείς μεταποιητικών δραστηριοτήτων και επιχειρηματικά πάρκα, σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 4982/2022 και την ΚΥΑ 92108/2020.
• Η νομοθεσία έρχεται να καλύψει το μεγάλο κενό που είχε δημιουργηθεί από προηγούμενες αυστηρές απαγορεύσεις, διατηρώντας, παράλληλα, ισορροπία μεταξύ αναπτυξιακών και περιβαλλοντικών στόχων.
Θετικά σημεία της τροποποίησης
Βιώσιμη αναθέρμανση της μεταποίησης: Επιτρέπει την ίδρυση βιομηχανιών μέσης όχλησης έπειτα από δεκαετίες παγώματος, δίνει διέξοδο σε παλιές και νέες επενδύσεις και εξορθολογίζει την κατανομή στο παραγωγικό δυναμικό της Αττικής.
Χωροταξική ορθολογικότητα: Η αυστηροποίηση των γεωγραφικών και τεχνικών ορίων (συγκεκριμένες ζώνες ΕΟ / ΕΜ – όχι αυθαίρετη εξάπλωση) συμβάλλει στη καλύτερη οργάνωση του βιομηχανικού χάρτη και στην αποτροπή παράνομων ή αποσπασματικών εγκαταστάσεων. Μέσω αυτού, προστατεύονται περιοχές αυξημένης περιβαλλοντικής ή οικιστικής αξίας.
Προστασία και πρωτοπορία στην περιβαλλοντική πολιτική: Κεντρική προϋπόθεση η εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων, η συμμόρφωση με τα ευρωπαϊκά πρότυπα της βιωσιμότητας και η διάχυση καθαρών τεχνολογιών.
Μείωση γραφειοκρατίας: Η σαφής οριοθέτηση και η σύνδεση με πολεοδομικά και περιβαλλοντικά κριτήρια καθιστούν πιο διαφανείς και ταχύτερες τις διαδικασίες αδειοδότησης.
Εναρμόνιση με ευρωπαϊκή πρακτική: Η τροποποίηση αναβαθμίζει το εγχώριο θεσμικό πλαίσιο στα πρότυπα της ΕΕ όσον αφορά τη διαχείριση των χρήσεων γης και την πολυκριτηριακή προσέγγιση της βιομηχανίας.
Ενίσχυση της τοπικής οικονομίας: Επιτρέπει τη συγκέντρωση της μεταποιητικής δραστηριότητας σε ζώνες με ειδικές υποδομές (logistics, ενεργειακά δίκτυα κ.ά.), τονώνοντας την απασχόληση και τις συνέργειες με τον πρωτογενή τομέα και την καινοτομία.
Αρνητικά ή προβληματικά σημεία
Περιορισμένη χωρικά εφαρμογή: Η δυνατότητα ίδρυσης δραστηριοτήτων μέσης όχλησης ισχύει μόνο στις συγκεκριμένες ζώνες (ΕΟ και ΕΜ) της Ανατολικής και Δυτικής Αττικής και εφόσον υπαχθούν στον ν. 4864/2021 (Α’ 237), αφήνοντας εκτός μεγάλο μέρος της Αττικής, γεγονός που μπορεί να αποκλείει επιχειρήσεις που δεν μπορούν να μεταφερθούν στις ορισμένες περιοχές ή να δημιουργεί ασυμμετρίες στην ανάπτυξη.
Πιθανοί θύλακες περιβαλλοντικής επιβάρυνσης: Καθώς η δυνατότητα για χωροθέτηση νέων δραστηριοτήτων μέσης όχλησης δεν λαμβάνει υπόψη τη συνύπαρξη άλλων οχλουσών δραστηριοτήτων της περιοχής και την επικινδυνότητα της κάθε δραστηριότητας, η συγκέντρωση βαριών δραστηριοτήτων στις ζώνες αυτές, ακόμα και με περιβαλλοντικούς όρους, μπορεί να δημιουργήσει τοπικές πιέσεις – γι’ αυτό και απαιτείται αυξημένη εποπτεία και συστηματική παρακολούθηση των πραγματικών επιπτώσεων.
Κόστος προσαρμογής για τις επιχειρήσεις: Οι αυστηροί όροι και τα σύγχρονα περιβαλλοντικά πρότυπα αυξάνουν το κόστος συμμόρφωσης, ιδιαίτερα για νεοεισερχόμενες ή μικρομεσαίες μονάδες, δημιουργώντας φράγματα εισόδου.
Κοινωνικές αντιδράσεις και χρονοβόρες διαβουλεύσεις: Παρά την εξειδικευμένη ζωνοποίηση, παραμένουν οι αντιδράσεις από τοπικές κοινωνίες (π.χ. ανησυχίες για ρύπανση, κυκλοφοριακή επιβάρυνση, αισθητική υποβάθμιση), γεγονός που μπορεί να καθυστερήσει ή να δυσκολέψει την υλοποίηση νέων βιομηχανιών.
Ανάγκη για εξέλιξη υποδομών: Οι ζώνες ΕΟ και ΕΜ απαιτούν ισχυρές, προηγμένες υποδομές. Αν αυτές δεν ολοκληρωθούν εγκαίρως ή δεν αναβαθμιστούν, υπάρχει κίνδυνος υπερφόρτωσης ή ανισότητας στην ανάπτυξη εντός και μεταξύ των ζωνών.
Συμπέρασμα – ισορροπία προοπτικών
Αναμφίβολα, η τροποποίηση που επέφερε ο ν. 5218/2025 στο μεταποιητικό γίγνεσθαι συνιστά έναν σημαντικό σταθμό στον εκσυγχρονισμό της χωροταξικής και περιβαλλοντικής πολιτικής της Αττικής. Για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες, καθορίζεται με σαφήνεια πού και υπό ποιες προϋποθέσεις μπορεί να αναβιώσει η μεταποιητική δραστηριότητα μεσαίας όχλησης. Αυτό αποτελεί απάντηση στη μεταβαλλόμενη βιομηχανική γεωγραφία, στις ευρωπαϊκές και εθνικές δεσμεύσεις για βιώσιμη ανάπτυξη αλλά και στην ανάγκη αναζωογόνησης της τοπικής οικονομίας.
Η επιτυχία ή η αποτυχία του νέου θεσμικού πλαισίου θα κριθεί στη δράση: απαιτείται διαφανής, αποτελεσματική διοίκηση, κοινωνική συναίνεση και διαρκής αναβάθμιση των υποδομών και των ελέγχων στις οριοθετημένες ζώνες. Αν οι παραπάνω συνθήκες ικανοποιηθούν, η συγκεκριμένη μεταρρύθμιση έχει το δυναμικό να αναδείξει την Αττική ως πρότυπο περιφερειακής βιομηχανικής ανάπτυξης, με επίκεντρο τη βιωσιμότητα και την κοινωνική υπευθυνότητα.
ΤΟ ΠΑΡΟΝ
