Δεν… ακούστηκε το συνέδριο…
Κατά παραδοχή ακόμα και πολιτικών του φίλων, ο Βενιζέλος άφησε ένα τεράστιο πολιτικό κενό με την ομιλία του και, κυρίως, «είχε κλειστά τα μάτια και τα αυτιά προς την κοινωνία». Όπως παραδέχονται πολλά στελέχη, όχι μόνο δεν εξέπεμψε ένα όραμα για την πορεία του ΠΑΣΟΚ, αλλά δεν ακούμπησε και κανένα από τα καυτά προβλήματα που αντιμετωπίζει η κοινωνία, όπως η ανεργία και η διάλυση της αγοράς. Περιορίστηκε να δικαιολογήσει τη θητεία του στο υπουργείο Οικονομικών και τις μετέπειτα επιλογές του, δίνοντας έμφαση στο ότι εκείνος ήταν που έκανε τις σωστές διαπραγματεύσεις και τον εξορθολογισμό των προγραμμάτων προσαρμογής, ενώ επέβαλε και ρήτρες στα Μνημόνια. «Έβαλε τον εαυτό του στο κάδρο των σωτήρων της χώρας», τόνιζαν στελέχη του ΠΑΣΟΚ και σημείωναν πως «φαίνεται ότι δεν κατάλαβε ότι η κοινωνία πλέον είναι εξαιρετικά δύσπιστη σε όσους εμφανίστηκαν ως σωτήρες της την περίοδο της κρίσης».
Σημείωναν, παράλληλα, πως τα πάντα ήταν κατώτερα των προσδοκιών, καθώς δεν δημιουργήθηκε η παραμικρή αίσθηση ότι κάτι θα αλλάξει στο ΠΑΣΟΚ, ότι θα τροφοδοτηθεί μια νέα δυναμική και θα επαναπροσδιορισθούν πτυχές της πολιτικής του. Όπως έλεγαν, μάλιστα, χαρακτηριστικά κορυφαία στελέχη με μεγάλη διαδρομή στο Κίνημα, «οι σύνεδροι ήρθαν κατηφείς και με σκυφτό το κεφάλι στην αίθουσα του συνεδρίου και με σκυφτό το κεφάλι έφυγαν, τουλάχιστον την πρώτη μέρα του συνεδρίου».
Πάντως, αν και οι πολιτικές που ακολουθεί το ΠΑΣΟΚ αμφισβητήθηκαν από πολλούς συνέδρους, ενώ και η ηγεσία και προσωπικά ο Βενιζέλος δέχτηκαν κριτική, δεν άνοιξε από κανέναν θέμα ηγεσίας. Τέθηκε όμως επιτακτικά θέμα αλλαγής πολιτικής και επαναπροσδιορισμού των σχέσεων του ΠΑΣΟΚ με την κυβέρνηση.
Χαρακτηριστικό είναι ότι ύστερα από έντονο παρασκήνιο διαβουλεύσεων μεταξύ διαφόρων ομάδων, με πρωτοβουλία της ομάδας από τη Βόρεια Ελλάδα, κατατέθηκε κείμενο που ζητήθηκε να τεθεί σε ψηφοφορία και κινείται σε τρεις άξονες:
– Επαναδιαπραγμάτευση του Μνημονίου, με ρήτρα τη μη περαιτέρω λήψη νέων μέτρων
– Επαναπροσδιορισμός των σχέσεων του ΠΑΣΟΚ με την κυβέρνηση
– Άνοιγμα στο σύνολο των δυνάμεων της Αριστεράς και της Κεντροαριστεράς, συμπεριλαμβανομένου και του ΣΥΡΙΖΑ.
Πλην της ομάδας από τη Βόρεια Ελλάδα, το κείμενο αυτό συνέκλιναν να το ψηφίσουν η Αριστερή Πρωτοβουλία του Γ. Παναγιωτακόπουλου και ένα σημαντικό τμήμα της κίνησης των Παπανδρεϊκών (Π. Οικονόμου, Α. Παπαηλιού κ.ά.). Θετικός φερόταν και ο Κ. Σκανδαλίδης (αλλά δεν ήθελε να το καταθέσει ο ίδιος), ενώ ανάλογη ήταν η στάση και του Δ. Ρέππα.
Πάντως, όλες οι ομάδες και οι πτέρυγες του ΠΑΣΟΚ έχουν επιδοθεί σε έναν σκληρό αγώνα παρασκηνίου για να αποκτήσουν πρόσβαση και επιρροή στη νέα Κεντρική Επιτροπή (αποτελείται από 120 άτομα και αντικαθιστά το Εθνικό Συμβούλιο, που είχε θεσπιστεί επί προεδρίας Γ. Παπανδρέου). Κι αυτό γιατί από τα εκλεγμένα μέλη της Κεντρικής Επιτροπής θα εκλεγούν στη συνέχεια τόσο ο γραμματέας του κόμματος όσο και τα 15 μέλη του Πολιτικού Συμβουλίου, το οποίο προβλέπεται ότι θα συνεδριάζει κάθε βδομάδα και θα έχει ρόλο στη χάραξη της πολιτικής του ΠΑΣΟΚ.
Πρόταση στη ΔΗΜΑΡ
Αίσθηση προκάλεσε η πρόταση του Βενιζέλου από το βήμα του συνεδρίου για κοινή εκλογική κάθοδο όλων των κινήσεων της Κεντροαριστεράς (συμπεριλαμβανομένης της ΔΗΜΑΡ), πρόταση που προκάλεσε ποικίλα σχόλια. Κάποιοι εκτίμησαν ότι ήταν μια γενναία κίνηση του Βενιζέλου, ένα σημαντικό τμήμα των συνέδρων την εξέλαβε ως «αμυντική στάση» για να μπορεί να έχει βουλευτές και στην επόμενη Βουλή το ΠΑΣΟΚ, ενώ κάποιοι παλαιότεροι μειδίασαν και υπενθύμισαν την κατάληξη (εκλογική και πολιτική) της περιβόητης «Συμμαχίας των 5» στις εκλογές του 1978.
Η πρόταση του Ευ. Βενιζέλου είχε συγκεκριμένους αποδέκτες και έθετε σαφή όρια. Απευθυνόταν στη ΔΗΜΑΡ του Φ. Κουβέλη και στις κινήσεις και τα πρόσωπα που συμμετέχουν στις ζυμώσεις για την ανασυγκρότηση του χώρου.
Πάντως, η ΔΗΜΑΡ για την ώρα κρατά κλειστές τις πόρτες της συνεργασίας με το ΠΑΣΟΚ, καθώς στελέχη της μετά την «πρόσκληση» του Βενιζέλου σημείωναν πως «δεν μας απασχολεί τώρα τέτοιο θέμα», ξεκαθαρίζοντας ότι υπάρχει απόφαση για αυτόνομη κάθοδο της ΔΗΜΑΡ στις εκλογές.
Ο Βενιζέλος επιχείρησε παράλληλα να κάνει ένα άνοιγμα και στην εκλογική βάση του ΣΥΡΙΖΑ, κυρίως σε όσους προέρχονται από το ΠΑΣΟΚ, αφήνοντας όμως έξω την ηγεσία της αξιωματικής αντιπολίτευσης. «Δεν θεωρούμε τον ΣΥΡΙΖΑ μέλος της Κεντροαριστεράς. Έχουμε μέτωπο με την ηγεσία του, αλλά απευθυνόμαστε στους ψηφοφόρους του και τους καλούμε πίσω στη μεγάλη δημοκρατική παράταξη», σημείωσε ο Βενιζέλος.
Διστακτικές εμφανίζονται οι κινήσεις της Κεντροαριστεράς, εκπρόσωποι των οποίων σχολίαζαν ότι χρειάζεται «μεγάλη προεργασία και αρκετή δουλειά» μέχρι την κοινή κάθοδο, που θα αποτελεί την κατάληξη μιας εξαιρετικά δύσκολης προσπάθειας.
Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ απηύθυνε προσωπικό προσκλητήριο ενότητας, αυτοπεποίθησης και αγώνα σε όλους, χωρίς εξαιρέσεις, για συμμετοχή στην κοινή προσπάθεια ανασύστασης της παράταξης και εξόδου της χώρας από την κρίση. Ταυτόχρονα, απηύθυνε ειδική πρόσκληση σε όσους έφυγαν από το ΠΑΣΟΚ στις διπλές εκλογές του καλοκαιριού να επιστρέψουν «στο σπίτι τους».
Αναφερόμενος στη συνεργασία με τη ΝΔ, είπε ότι «δεν ταυτιζόμαστε αξιακά και ιδεολογικά».
Επανέλαβε ακόμη την πρότασή του για επικαιροποίηση της προγραμματικής συμφωνίας των τριών κομμάτων που στηρίζουν την κυβέρνηση, διευκρινίζοντας όμως ότι το ΠΑΣΟΚ δεν εμπιστεύεται την εφαρμογή της στρατηγικής του (στην οποία, όπως είπε, προσχώρησαν ΝΔ και ΔΗΜΑΡ) σε κανέναν, και «επιτέθηκε» σε όσους υποστηρίζουν ότι «επειδή πρόκειται για μια «δεξιά» στρατηγική, ας αφήσουμε τη Δεξιά να την εφαρμόσει», χαρακτηρίζοντας τους φορείς αυτής της άποψης «ανιστόρητους».
Στο πλαίσιο, μάλιστα, της επικαιροποίησης της προγραμματικής συμφωνίας ο Βενιζέλος ζήτησε:
– Να μη ληφθούν άλλα μέτρα
– Εθνικό φορολογικό σύστημα
– Εθνικό σχέδιο ανασυγκρότησης
– Καθαρούς κανόνες λειτουργίας της κυβέρνησης και της Βουλής.
