Αναζητούνται πολιτικοί και εκπαιδευτικοί με υψηλό φρόνιμα
Αφιερώνω τις γραμμές που ακολουθούν στην ιερή μνήμη του Αντώνη Τρίτση, κορυφαίου μεταρρυθμιστή και μαχόμενου Έλληνα, που πλήρωσε ακριβά τις κομματικές μικρότητες και την ιδεολογική ασυναρτησία, αλλά και των Δασκάλων μου, που η διδασκαλία τους ήταν Πράξη Ήθους και Επιστημοσύνης!
Τελείωσα τις γυμνασιακές σπουδές μου σε μια επαρχιακή πόλη, τον Βόλο, το 1968. Τα τέσσερα χρόνια κάναμε μάθημα σε παράγκες, θέρμανση δεν είχαμε, διαβάζαμε σαν τρελοί, ώρα δεν χάσαμε. Κι εμείς διψούσαμε να μάθουμε κι οι καθηγητές μας είχαν φλόγα να μας διδάξουν. Στην πρώτη, και μετά από την τρίτη του γυμνασίου ως και την έκτη, είχαμε στα φιλολογικά μαθήματα (που με ενδιέφεραν) ό,τι καλύτερο, πιστεύω, είχε η μέση εκπαίδευση της εποχής! Αναφέρω ότι για τη διδασκαλία των Αρχαίων Ελληνικών ο φιλόλογός μας, Αθανάσιος Μπένιας, χρησιμοποιούσε γερμανικές εκδόσεις ελληνικών κειμένων, συντακτικά και γραμματικές υψηλού επιστημονικού επιπέδου, ενώ άλλος φιλόλογός μας, ο Τάσος Κονιδάρης, ήδη από την τρίτη γυμνασίου μάς μύησε στο έργο των Ξενόπουλου, Καζαντζάκη, Μαβίλη κ.λπ. Φροντιστήριο δεν χρειάστηκε να κάνω, παρά ελάχιστους μήνες. Η επιτυχία μου στη Φιλοσοφική Θεσσαλονίκης, στην πρώτη δεκάδα, ήρθε ως επιστέγασμα των προσπαθειών μου, αλλά και του υψηλού επιπέδου των γυμνασιακών σπουδών μου… Ωστόσο θα ήταν υπερβολή να λέγαμε ότι τότε τα πράγματα ήταν ιδανικά στην εκπαίδευση. Τι υπήρχε όμως που σήμερα λείπει; Υπήρχαν: φλόγα, πίστη, ιδανικά, οι αξίες του εκπαιδευτικού Διαφωτισμού ήσαν ζωντανές, έστω και με τον αυταρχικό συντηρητισμό (καθόλου αμελητέο ωστόσο) που υπήρχε στην εκπαιδευτική κορυφή, και που η μεταρρύθμιση Παπανδρέου – Ακρίτα – Παπανούτσου (που την έζησα ως μαθητής) προσπάθησαν να τις επαναφέρουν!
Έκανα τη μικρή εισαγωγή για να μπω στο θέμα: Γιατί σήμερα αυτή η κρίση της δημόσιας μέσης εκπαίδευσης;
1. Η μέση εκπαίδευση ΔΕΝ μπόρεσε να αντεπεξέλθει στις μεταβολές που σημάδεψαν την ελληνική κοινωνία από το ’74 και μετά: Η ξαφνική υποχώρηση του αυταρχικού συντηρητισμού, η προϊούσα κατάρρευση αξιών και ιδανικών στον περιρρέοντα κοινωνικό χώρο, η ριζική αμφισβήτηση προτύπων και ιδεών (η συνεχής προβολή αρνητικών προτύπων), η υφέρπουσα αποδομητική ιδεολογία που, ελλείψει ισχυρού αντιλόγου, κατέσκαψε σιγά σιγά τα θεμέλια της εκπαιδευτικής πράξης.
2. Η βλακώδης, ανιστόρητη και βαθύτατα καταστροφική κατάργηση της καθαρεύουσας -ο ταυτισμός της λόγιας παράδοσης με τον «σκοταδισμό»- η διάσπαση της γλωσσικής συνέχειάς μας! Είναι δυνατόν να κυκλοφορεί μεταφρασμένη (ακούσατε!) στη νέα ελληνική η «Ιστορία του Ελληνικού Έθνους» του Κ. Παπαρρηγοπούλου και να μη ξεσηκώνονται και οι πέτρες; Η γλώσσα μας, η γλωσσική μας συνέχεια αδιάσπαστη, λόγια και λαϊκή, δεν είναι ένας απλός κώδικας επικοινωνίας, αλλά η ίδια η εθνική και λαϊκή μας ταυτότητα, η Ιστορία μας, οι περιπέτειές μας!
3. Ο καταλυτικός κομματισμός που επικράτησε στον εκπαιδευτικό χώρο και με τις συνεχείς καταλήψεις οδήγησε στη διάλυση του εκπαιδευτικού έργου!
4. Ως Παιδεία ορίζουμε το υψηλό επίπεδο του πολιτικού λόγου (ανύπαρκτο σήμερα), του δημοσιογραφικού λόγου (τον αναζητούμε σήμερα και ολοένα και σπανίζει), το δημόσιο ήθος (αντίθετα κυριαρχούν σήμερα η «αρπαχτή», προβάλλονται ατιμώρητα τα λαμόγια να κομπάζουν για ό,τι είναι και για ό,τι κάνουν). Σε αντίθεση με την κρίση των παραπάνω παραγόντων, το σχολείο ΤΟΤΕ το «στέγαζαν» και το πλαισίωναν ο πολιτικός λόγος ενός Παν. Κανελλοπούλου, ενός Γεωργίου Παπανδρέου (παππού), ενός Ηλία Ηλιού, ενός Σπ. Μαρκεζίνη, ενός Παν. Παπαληγούρα, ενός Ευάγγ. Αβέρωφ κ.ά., το πολιτικό ήθος τους (ανεξαρτήτως ιδεολογικών διαφωνιών), ο ακμαίος δημοσιογραφικός λόγος (μπορούμε να ξεχάσουμε έναν Δημήτριο Πουρνάρα, του «Ελευθέρου», έναν Γεώργιο Ρούσσο, έναν Γιώργο Θεοτοκά ή και τον Σάββα Κωνσταντόπουλο από την απέναντι πλευρά;), το επίπεδο της λογοτεχνίας. Το δυστύχημα είναι ότι αυτή η παράδοση εκμηδενίστηκε μέσα στον γενικότερο ριζοσπαστισμό που ακολούθησε την κατάρρευση ενός παλαιού συστήματος που δεν πρόλαβε την επιβολή της δικτατορίας ή δεν αντιτάχθηκε καταλυτικά σ’ αυτήν… Δυστυχώς η κρίση του Ιουλίου του ’65, η ανακοπή των δημοκρατικών εξελίξεων με όλα όσα ακολούθησαν, είχε ως επακόλουθο τη γενικότερη κρίση αξιών…
5. Η απότομη κατάρρευση του παλαιού κατεστημένου που δεν φρόντισε σοβαρά να προετοιμάσει τη διαδοχή του και η επικράτηση ενός ανιστόρητου ριζοσπαστισμού μετά τα γεγονότα στην Κύπρο, η γενικότερη ατιμωρησία που επικράτησε έκτοτε στη χώρα, ο νεοπλουτισμός, η επιδειξιομανία των νεοπλούτων και οι ακραίες μορφές διαμαρτυρίας που οδηγούν σε ολοκληρωτική εξάρθρωση τις κοινωνικές λειτουργίες, έχουν και αυτά διαταράξει το κλίμα λειτουργίας του σχολείου.
6. «Εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις» χωρίς προμελέτη και προγραμματισμό.
7. Η διάσπαση του παλαιού εξαταξίου Γυμνασίου σε τριετές Γυμνάσιο και τριετές Λύκειο υπήρξε η απαρχή διάλυσης της συνοχής και της συνέχειας στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση!
Στην ελληνική εκπαίδευση υπάρχουν σήμερα και υπηρετούν υψηλού επιπέδου εκπαιδευτικοί, άντρες και γυναίκες, και με όραμα και με προσόντα. Δυστυχώς, το αποτέλεσμα είναι αρνητικό επειδή όλοι και όλες χάνονται τελικά μέσα σε μια μιζέρια που την αναπαράγει ο τυφλός μικροκομματισμός και η απουσία υψηλών μεταρρυθμιστικών προγραμμάτων. Η αναγέννηση ενός νέου «Εκπαιδευτικού Ανθρωπισμού», με βαθιά μελέτη των σημερινών παραγόντων, αποκτά ιδιαίτερη ΣΗΜΑΣΙΑ. Αναζητούνται πολιτικοί και εκπαιδευτικοί με υψηλό φρόνημα. Οι σπόροι ΥΠΑΡΧΟΥΝ…
