Τελικά το ζητούμενο είναι η ανάπτυξη
Επιτέλους θα πρέπει να γίνει κατανοητό ότι ένα τόσο σοβαρό αλλά και ευαίσθητο σε παρερμηνείες θέμα δεν είναι σκόπιμο να συζητείται σε τηλεοπτικά παράθυρα. Κάτω από τον βομβαρδισμό ειδήσεων, απόψεων και εκτιμήσεων φτάσαμε σε υπερβολές, όπως π.χ. να χωρίσουμε τους εταίρους σε φίλους και εχθρούς. Έτσι αγιοποιήθηκε ο Σαρκοζί και δαιμονοποιήθηκε η Μέρκελ, με τη βοήθεια, είναι αλήθεια, και ορισμένων κυβερνητικών στελεχών. Κάποτε στη χώρα αυτή είναι ανάγκη να συνειδητοποιήσουμε ότι στις διακρατικές και ιδιαίτερα στις οικονομικές σχέσεις δεν υπάρχουν συναισθηματισμοί, δεν υπάρχουν φίλοι ή εχθροί, συμφέροντα μόνο υπάρχουν με τη στενή ή ευρύτερη έννοιά τους.
Θα πρέπει να αντιληφθούμε και να κατανοήσουμε επίσης
ότι το πρόβλημα είναι δικό μας και ότι σε τελευταία ανάλυση
εμείς θα το λύσουμε. Τώρα το πώς και γιατί δημιουργήθηκε είναι αμφίβολο εάν θα μάθουμε ποτέ την αλήθεια. Η μέχρι σήμερα εμπειρία οδηγεί στο συμπέρασμα ότι εάν πρόκειται να υπάρξει αποκλιμάκωση των spreads, αυτή θα είναι σταδιακή και ουσιαστικά θα αρχίσει μετά τον Μάιο και αφού προηγουμένως διαπιστωθεί από την Κομισιόν πιστή εφαρμογή του προγράμματος.
Είναι λάθος η δημιουργία κλίματος αισιοδοξίας και η εν συνεχεία διάψευσή του, όπως έγινε με την έκδοση του επταετούς ομολόγου, γεγονός που αποτυπώθηκε τόσο στο ταμπλό του χρηματιστηρίου όσο και στη διαμόρφωση αυξημένων spreads και ασφαλίστρων κινδύνου CDS.
Γίνεται πλέον κατανοητό ότι η προσπάθεια θα πρέπει να επικεντρωθεί αποκλειστικά στην απαρέγκλιτη εφαρμογή του Προγράμματος Σταθερότητας. Ενός όμως Προγράμματος που δίνει περισσότερο απ’ όσο πρέπει βάρος στο σκέλος των εσόδων σε σχέση μ’ εκείνο της περικοπής δαπανών, που είναι και το απόλυτα ελεγχόμενο.
Από τους εταίρους μας δεν έχουμε να περιμένουμε τίποτε. Οι προσπάθειες στο εξωτερικό με την προσωπική σφραγίδα του πρωθυπουργού απέδωσαν ό,τι απέδωσαν, με κυρίαρχο και χειροπιαστό στοιχείο την απόφαση της ΕΚΤ να δέχεται και να χρηματοδοτεί και για το 2011 ελληνικά ομόλογα με διαβάθμιση ΒΒΒ+. Αν δεν είχε υπάρξει απόφαση, πολλές ελληνικές τράπεζες θα είχαν σήμερα ουσιαστικό πρόβλημα ρευστότητας. Βέβαια η απόφαση αυτή δεν αφορά μόνο την Ελλάδα, αλλά
όλες τις τράπεζες της Ένωσης και κυρίως εκείνες του ευρωπαϊκού Νότου.
Αν βραχυπρόθεσμα το στοίχημα θα κριθεί από την επιτυχία των μέτρων δημοσιονομικής στήριξης, μεσοπρόθεσμα και για το διάστημα πέραν των 12-15 μηνών το ζητούμενο θα είναι η ανάπτυξη. Στη φάση που διανύουμε πρωταρχικός στόχος είναι να σταματήσει η συρρίκνωση του ΑΕΠ στο 2,5 με 3%. Μια παρατήρηση που ακούγεται αλλά έχει και αναφορά στην ΕΕ είναι ότι το Πρόγραμμα Σταθερότητας στερείται αναπτυξιακής διάστασης. Όμως τι ανάπτυξη να επιχειρηθεί και πολύ περισσότερο να γίνει όταν η οικονομία αιμορραγεί και βρίσκεται σε ελεύθερη πτώση; Πρωταρχικός στόχος του προγράμματος για το 2010 είναι η σταθεροποίηση της οικονομίας. Από πλευράς ανάπτυξης η χρονιά θα αξιοποιηθεί με την άμεση εφαρμογή κάποιων μέτρων ταμειακής κυρίως μορφής, αλλά κατά βάση με τον καλύτερο σχεδιασμό των αναγκαίων αλλαγών και τη δημιουργία αξιόπιστων μηχανισμών που θα τις υλοποιήσουν έγκαιρα και αποδοτικά.
Τα μέτρα πάνω στα οποία θα στηριχθεί η ανάπτυξη είναι ουσιαστικά μονόδρομος και σε γενικές γραμμές εκ των πραγμάτων θα κινηθούν προς τις ακόλουθες κατευθύνσεις:
Αποκρατικοποιήσεις: Υποψήφιες ενδεχομένως εταιρείες για αποκρατικοποίηση, μερική ή γενική, είναι ο ΟΤΕ, ο ΟΠΑΠ, ο ΟΛΠ, η ΕΥΔΑΠ, τα ΕΛΠΕ κ.λπ. Το πρόβλημα με τις αποκρατικοποιήσεις έχει δύο διαστάσεις: Η πρώτη είναι η σκανδαλολογία που διατρέχει τη χώρα και αποθαρρύνει σοβαρές πρωτοβουλίες, και η δεύτερη η έλλειψη σοβαρού μηχανισμού σχεδιασμού και υλοποίησης. Εκτιμάται ότι μέχρι τα μέσα του 2011 θα μπορεί να εισπραχθεί ένα ποσό της τάξης των 4 δισ. ευρώ.
Ακίνητα του Δημοσίου: Η αξιοποίηση των ακινήτων του Δημοσίου είναι μέσα στη φιλοσοφία των αποκρατικοποιήσεων. Αν δεχθούμε τις υπάρχουσες εκτιμήσεις, η αξία τους υπερβαίνει τα 250 δισ. ευρώ. Και μόνο ένα ποσοστό της τάξης του 10-15% να αξιοποιηθεί τα επόμενα ένα-δυο χρόνια, θα αποφέρει κεφάλαια που θα καλύψουν το 50% περίπου των ετήσιων ταμειακών αναγκών της χώρας για τον επόμενο χρόνο. Πρόβλημα και εδώ η ανυπαρξία μηχανισμού και η σκανδαλολογία.
Διαρθρωτικές αλλαγές: Άνοιγμα κλειστών επαγγελμάτων, ελαστικοποίηση εργασιακών σχέσεων, απλοποίηση διαδικασιών έναρξης νέων επιχειρήσεων, διασφάλιση δικαιώματος εργασίας, νέο ασφαλιστικό πλαίσιο. Ανασχετικοί παράγοντες το πολιτικό κόστος και οι αγκυλώσεις του παρελθόντος.
Προγράμματα ανάπτυξης: Τα 26 δισ. ευρώ που η χώρα έχει τη δυνατότητα να εισπράξει μέχρι το 2013 από το πρόγραμμα ΕΣΠΑ μπορεί να αποδειχθούν καθοριστικής σημασίας στην αναπτυξιακή διαδικασία. Η υλοποίηση εξάλλου των δύο προγραμμάτων του ΤΕΜΠΜΕ που αφορούν τη χρηματοδότηση μικρομεσαίων επιχειρήσεων για οφειλές σε φόρους και εισφορές, αλλά και προμηθευτών πρώτων υλών, είναι ανάγκη να ξεκινήσει άμεσα τόσο για να πέσουν τα πρώτα χρήματα στην αγορά όσο και για ν’ αρχίσει η δημιουργία ενός καλύτερου κλίματος.
Εκτίμηση είναι ότι η οικονομική ζωή της χώρας έχει εγκλωβιστεί και κινείται γύρω από τα spreads. Η φάση της αντιμετώπισης του προβλήματος του δανεισμού έληξε, όχι βέβαια με την επίλυσή του, αλλά με την εμπειρία που αποκομίστηκε. Σήμερα ξέρουμε τουλάχιστον, λίγο ή πολύ, τι περιμένουμε και
από πού. Αν εξαιρεθεί η απόφαση της ΕΚΤ, η απάντηση είναι τίποτε και από κανέναν. Το παιχνίδι είναι στα χέρια μας, οι αγορές μάς προσγείωσαν. Μην περιμένουμε φιλικές ή εχθρικές κινήσεις. Όσο θα μιλάμε λιγότερο, όσο τα μεγέθη θα βελτιώνονται και όσο το κέντρο βάρους των προσπαθειών θα κινείται προς την πλευρά της ανάπτυξης, τόσο τα επιτόκια θα αποκλιμακώνονται και το κλίμα με τη βοήθεια και των μέσων ενημέρωσης θα βελτιώνεται. Η διαδικασία θα είναι και μακρόχρονη και επώδυνη. Δυστυχώς δεν υπάρχει άλλη διέξοδος, αλλά τουλάχιστον υπάρχει ακόμη ελπίδα.
