Με… πρόστιμα και τέλη προσπαθεί η Ευρώπη να σταματήσει την επέλαση των Κινέζων στην αγορά
Γράφει ο
Νίκος Παρασκευάς
–Τα βαθύτερα αίτια του προστίμου των 200 εκατ. στην Τemu και των επιβαρύνσεων που θεσμοθέτησαν για τα κινεζικά προϊόντα
Ο… άγνωστος πόλεμος που έχει ξεσπάσει εδώ και χρόνια μεταξύ Ευρώπης και Κίνας στον εμπορικό τομέα μπαίνει σε νέα φάση. Γιατί η Ευρωπαϊκή Ένωση, βλέποντας πως τα κινεζικά προϊόντα έχουν γίνει… συνήθεια για τους ευρωπαίους καταναλωτές, σε βαθμό που απειλούν να εκτοπίσουν τα ευρωπαϊκά, πέρασε στην αντεπίθεση. Και στο πλαίσιο αυτό άρχισε να φορτώνει με πρόστιμα τις κινεζικές πλατφόρμες προώθησης προϊόντων, για να τις υποχρεώσει να… μαζευτούν κάπως και να σταματήσουν το… στενό μαρκάρισμα στους ευρωπαίους καταναλωτές.
Παράλληλα, από την 1η Ιουλίου, όλες οι αποστολές ειδών από την Κίνα στην Ευρώπη και φυσικά στην Ελλάδα, αξίας μέχρι 150 ευρώ, θα επιβαρύνονται με τέλος 3 ευρώ ανά προϊόν, όχι ανά συσκευασία. Δηλαδή, οποίος έχει παραγγείλει παντόφλες, φανέλα και σορτσάκι, και του αποσταλούν σε μία συσκευασία, δεν θα πληρώσει 3 ευρώ επιπλέον, αλλά 9 ευρώ, δηλαδή 3 ευρώ για κάθε είδος.
Ανεξαρτήτως των πραγματικών λόγων και των κινήτρων που ξεκίνησε αυτήν την… εκστρατεία κατά των κινεζικών πλατφορμών η ΕΕ, η ουσία είναι πως οι πλατφόρμες αυτές κατάφεραν και διείσδυσαν στο… ιερό του ευρωπαϊκού εμπορίου επειδή εκμεταλλεύονται στο έπακρο την τεχνολογία, πουλάνε πάμφθηνα προϊόντα και κατέχουν άριστα την τεχνική της πώλησης. Έτσι, κατάφεραν να κάνουν τα κινεζικά προϊόντα σημείο αναφοράς στις ευρωπαϊκές αγορές, αξιοποιώντας και τη δυνατότητα των εξ αποστάσεως πωλήσεων.
Εκεί οι Ευρωπαίοι δεν κατάφεραν να τις ανταγωνιστούν και μοιραία φαίνεται ότι χάνουν τη μάχη της αγοράς. Και η Ευρώπη πέρασε σε θέση άμυνας και άρχισε να… δείχνει δόντια, γιατί στο εμπόριο το δόγμα «ο θάνατος σου η ζωή μου» είναι η μοναδική αξία.
Εδώ, όμως, η ΕΕ κάνει λάθος. Γιατί προσπαθεί να πλήξει τις κινεζικές πλατφόρμες με δικονομικούς και όχι εμπορικούς όρους, δηλαδή, απεμπολεί την αρχή της ελευθερίας και του ελεύθερου ανταγωνισμού για πρόσκαιρα και εντελώς προσωρινά κέρδη.
Αντί η ΕΕ να πάρει μέτρα για την αποκατάσταση των όρων της αγοράς και την ομαλοποίηση του λιανεμπορίου, εμμένει στην ποινικοποίηση των διαδικασιών και στην επιβολή τελών, δείχνοντας πως δεν έχει άλλες λύσεις. Γιατί αν είχε τον έλεγχο, θα μπορούσε με άλλους τρόπους να επαναφέρει την τάξη. Και όχι να καταφεύγει στα πρόστιμα και στις απαγορεύσεις. Αν ήθελε να βοηθήσει τον κόσμο, αν ήθελε να σταθεί δίπλα στον καταναλωτή, θα έπαιρνε μέτρα για να τιθασεύσει τις τιμές και να κάνει τα ευρωπαϊκά προϊόντα ανταγωνιστικότερα των κινεζικών.
Φαίνεται, όμως, ότι δεν στοχεύει στην ομαλοποίηση της αγοράς, δεν θέλει φθηνά προϊόντα. Θέλει να είναι οι τιμές όλων των ειδών στα… ύψη, επειδή δεν θα υπάρχει αντίπαλο δέος, και για να το πετύχει θέλει να… βγάλει από τη μέση τις κινεζικές πλατφόρμες. Δεν επιδιώκει, δηλαδή, ανταγωνισμό αλλά συγκεντρωτισμό. Ελεγχόμενη αγορά και όχι ελεύθερη. Δεν επιδιώκει να βοηθήσει τον κόσμο, τους καταναλωτές της, τους ανθρώπους της, αλλά να ενισχύσει την αλυσίδα της παραγωγής κερδών για τους μόνιμα κερδισμένους.
Δεν στηρίζουμε ούτε υπερασπιζόμαστε τους Κινέζους, αλλά το ότι κέρδισαν την αγορά επειδή ξέρουν να πουλάνε και επειδή έχουν προϊόντα πολύ φθηνότερα των ευρωπαϊκών δεν γίνεται να το αγνοήσουμε. Γι’ αυτό και θα περιμέναμε να επιχειρήσει η ΕΕ να τους αντιμετωπίσει με τους όρους και τους κανόνες της αγοράς και όχι με πρόστιμα και αποκλεισμούς.
Συγκεκριμένα, σε ό,τι αφορά την Temu, η Κομισιόν της επέβαλε πρόστιμο 200 εκατ. ευρώ γιατί άφησε ανεξέλεγκτη τη διακίνηση επικίνδυνων και παράνομων προϊόντων σε εκατομμύρια ευρωπαίους καταναλωτές. Καλά έκανε, θέλει να προστατεύσει τον κόσμο, αλλά, αφού νοιάζεται για τον κόσμο, γιατί έκανε τη συμφωνία με τη Mercosur, που… φορτώνει την Ευρώπη με αμφίβολης ποιότητας κρέατα και περιορίζει την παραγωγή ευρωπαϊκών κρεάτων, που είναι ελεγχόμενα και πιστοποιημένα για την καταλληλότητά τους;
Γι’ αυτό λέμε ότι κάτι υπερβολικό υπάρχει στην υπόθεση και τα πρόστιμα είναι μέρος του εμπορικού πολέμου ΕΕ – Κίνας.
Σύμφωνα με την απόφαση που προαναφέραμε, η Temu παραβίασε τον DSA, τον Κανονισμό Ψηφιακών Υπηρεσιών, επειδή απέτυχε να αξιολογήσει σοβαρά τους κινδύνους που δημιουργούνται από τα προϊόντα που πωλούνται μέσω της πλατφόρμας της. Η Κομισιόν αναφέρει ότι οι ευρωπαίοι χρήστες της πλατφόρμας είναι πολύ πιθανό να έρθουν αντιμέτωποι με παράνομα ή επικίνδυνα προϊόντα.
Επαναλαμβάνουμε ότι δεν είμαστε εναντίον των ποινών, όταν διακινούνται εν δυνάμει επικίνδυνα προϊόντα, απλώς επισημαίνουμε ότι η ευαισθησία αυτή θα πρέπει να εκφράζεται για όλα. Πριν από έναν μήνα, όταν ανακαλύφθηκε ότι όλα τα κοτόπουλα που είχαν έρθει στη χώρα μας από τη Λατινική Αμερική στα πλαίσια της συμφωνίας με τη Mercosur ήταν μολυσμένα με σαλμονέλα, δεν έπεσε κανένα πρόστιμο, δεν έγινε τίποτα. Απλώς επεστράφησαν όσα δεν προλάβαμε να καταναλώσουμε, γιατί συνήθως οι έλεγχοι είναι ενδεικτικοί.
Πάμε τώρα και στο τέλος των 3 ευρώ. Αυτό θα ισχύει από τον Ιούλιο, ωστόσο, δεν είναι το μόνο μέτρο που έχει αποφασιστεί.
Επόμενο βήμα θα είναι η επιβολή τέλους εκτελωνισμού το αργότερο μέχρι τον Νοέμβριο του 2026 και στη συνέχεια η σύσταση της Τελωνειακής Αρχής της ΕΕ και η σταδιακή έναρξη της λειτουργίας της. Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα ξεκινήσει την κατασκευή του Κόμβου Τελωνειακών Δεδομένων της ΕΕ για το ηλεκτρονικό εμπόριο, με στόχο αυτός να τεθεί σε λειτουργία από την 1η Ιουλίου 2028. Οι διαδικτυακές πλατφόρμες και οι πωλητές θα ενημερώνουν τα τελωνεία μέσω του τελωνειακού κόμβου δεδομένων της ΕΕ σχετικά με τις πωλήσεις τους σε καταναλωτές της Ένωσης αμέσως μετά την πραγματοποίησή τους. Αυτό θα επιτρέψει στα τελωνεία να αντιδρούν πριν από την άφιξη των εμπορευμάτων στα σύνορα, με την υποστήριξη της ανάλυσης κινδύνου της Τελωνειακής Αρχής της ΕΕ σε επίπεδο Ένωσης. Οι εν λόγω πλατφόρμες και πωλητές θα καταστούν υπεύθυνες για οικονομικές υποχρεώσεις (τελωνειακοί δασμοί και άλλα τέλη) και για τη διασφάλιση της συμμόρφωσης των προϊόντων τους με τη νομοθεσία της ΕΕ.
Βέβαια, οι πλατφόρμες των Κινέζων δεν θα μείνουν με σταυρωμένα χέρια. Ήδη προχωρούν στη δημιουργία μεγάλων αποθηκών ή στη συνεργασία με τρίτους για αποθήκες σε διάφορες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έτσι ώστε οι παραγγελίες των καταναλωτών να μην επιβαρύνονται με τον πάγιο δασμό των 3 ευρώ. Η Τemu έχει ξεκινήσει από τον Δεκέμβριο του 2024 να διατηρεί αποθήκες εντός της ΕΕ και πλέον διαθέτει τέτοιους χώρους στην Ουγγαρία, στη Γερμανία, στη Γαλλία, στην Ιταλία, στην Ισπανία και στη Σουηδία. Στόχος της είναι, μελλοντικά, το 80% των παραγγελιών που γίνονται από ΕΕ να εξυπηρετείται από αποθήκες εντός ΕΕ. Αντίστοιχες πρακτικές εφαρμόζει και η Shein, διαθέτοντας μεγάλο αποθηκευτικό κέντρο στη Βαρσοβία αλλά και μικρότερες αποθήκες στη Γερμανία, στη Γαλλία, στο Βέλγιο και στην Ισπανία. Στην ιστοσελίδα της, μάλιστα, έχει ειδική κατηγορία για παραγγελίες με την ένδειξη «Αποθήκη ΕΕ».
Ο άλλος τρόπος αντίδρασης αναμένεται ότι θα είναι, σύμφωνα με τους αναλυτές της αγοράς, η απορρόφηση του κόστους αυτού των 3 ευρώ από τους πωλητές που συνεργάζονται με τις εν λόγω πλατφόρμες, προκειμένου να παραμείνουν ανταγωνιστικοί έναντι των ευρωπαίων συναδέλφων τους.
Δηλαδή, οι πλατφόρμες θα μετακυλίσουν το τέλος στους πωλητές, για να μην το πληρώσουν οι ίδιες. Οπότε, πάλι οι ευρωπαίοι μικροεπιχειρηματίες θα πληρώσουν τη… νύφη και όχι οι Κινέζοι.
Αφού τους αφήσαμε να διεισδύσουν στις ευρωπαϊκές αγορές και να τις κατακτήσουν, καλά να τα πάθουμε. Τώρα η κατάσταση δεν μαζεύεται με τίποτα και ό,τι και να κάνει η ΕΕ οι Ευρωπαίοι θα επιβαρυνθούν και όχι οι Κινέζοι.
Για να αντιληφθούμε για τι μεγέθη μιλάμε, να σημειώσουμε ότι το 2025, σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εισήχθησαν στην ΕΕ 5,88 δισ. μικροδέματα (αξίας κάτω των 150 ευρώ), έναντι 4,67 δισ. το 2024. Η μέση αξία τους είναι 8,82 ευρώ, ενώ η Κίνα είναι η κύρια χώρα προέλευσης. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, το 93% του όγκου και το 78% της αξίας των δεμάτων αυτών προέρχονται από την Κίνα.
Επιπλέον, ο μέσος όρος μηνιαίων χρηστών της Temu στην Ελλάδα αυξήθηκε σε 3,1 εκατ. το δεύτερο εξάμηνο του 2025 από 2,7 εκατ. το α’ εξάμηνο του 2025. Ο μέσος όρος μηνιαίων χρηστών της Shein είναι 2,7 εκατ., ενώ της Ali Express 1,64 εκατ.
